ମୁଁ ଏକ ନିଜରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ସଂସାରରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ, ସଦା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଚିରନ୍ତନ; ମୋ ଶରୀର ସହିତ ଯୋଗ କରିବା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଏହି ମାନବ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ଏହି ଶରୀର ଏହାର ଉପାୟ। ଯଦି କେହି ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଏପରି ଚିନ୍ତା କରେ, ତେବେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ବାସ୍ତବରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି, ବାଥିଁ ନ ହୋଇ, ଦାନ ନ ଦେଇ, ମୃତ୍ୟୁ ଉପଲବ୍ଧ କରିଲେ ପୁନଃଜନ୍ମର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ଜନକ, ଋଷିଙ୍କ ଶାପ ଶୁଣି ଶରୀର ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ରଖିଥିଲେ, ଏବଂ ବିରାଗ ଉପଲବ୍ଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ଭାବିଲେ—ମୋର ଶରୀର ସୁସ୍ଥ, ରାଜ୍ୟ ଶତ୍ରୁମୁକ୍ତ; କିପରି ମୁଁ ଇଚ୍ଛାରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବି? ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆଣିଦିଅ। ଏପରି କରି ସେ ଔଷଧ, ମଣି, ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ବ୍ୟବହାର କଲେ, ପ୍ରାସାଦକୁ ଚଡିଗଲେ। ସେ ନ ନାହାଇଲେ, ଦାନ ଦେଇନାହିଁ, ଦେବୀକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ନାହିଁ, ଭୂମିରେ ଶୋଇଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବିଲେ। ବିଭ୍ରାନ୍ତିର ଭୟଙ୍କର ସାଗରରେ ବିଲିନ୍ ହୋଇ, ପ୍ରାସାଦରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, କାଳି ଯୁଗର ପ୍ରଭାବ ଓ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି କୃତ ପାପ ଦ୍ୱାରା ସାପ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ। ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ; ତେଣୁ, ରାଜନ୍, ତୁମେ ତୁମ ଜନକଙ୍କୁ ଏହି ପାପରୁ ଉଦ୍ଧାର କର। ସୂତା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି—ବ୍ୟାସଙ୍କର ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଜନମେଜୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁପ୍ରସ୍ତ ହୋଇଗଲେ। ସେ କହିଲେ—ଆଜି ମୋ ଜୀବନ ନିର୍ବଳ; ମୋର ଜନକ ନରକରେ ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି ଯାହାଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତରାପୁତ୍ର ପରି ସେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ। ତାପରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ହେ ପିତାମହ, ପୂର୍ବକାଳରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର କାରଣ, ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ? ସେଠାରେ କିଏ କିଏ ତାଙ୍କର ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଥିଲେ? କିଏ କିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିଏ କିଏ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ଏବଂ ବେଦ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ? ଏହି କଥା କହ, ହେ ଶତ୍ରୁନିବାରକ। ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ କରାଯିଥିବା ଯଜ୍ଞ ଶୁଣିବା ପରେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବିଧିମାନ୍ୟ ରୀତିରେ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିବି। ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍, ମହାପ୍ରଭୁ କିପରି ବିଧିମାନ୍ୟ ରୀତିରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିସ୍ତୃତ କଥା ଶୁଣ। ଯେତେବେଳେ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ମୁକ୍ତ କରି, ତିନି ଶକ୍ତି ଦେଲେ, କ୍ରିୟାର ନାୟକମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ବସିଲେ। ଏହି ତିନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଭୟଙ୍କର ସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପୃଥିବୀ ସୃଷ୍ଟି କରି, ତାଙ୍କର ନିବାସ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ତାପରେ ଦେବୀ ନିଜେ ଅଚଳ ଧାରଣ ଶକ୍ତି ମୁକ୍ତ କରି, ମଜ୍ଜା ଦ୍ୱାରା ଏହି ପୃଥିବୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ମଧୁ ଓ କୈଟଭର ମଜ୍ଜା ମିଶି ଥିବାରୁ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ମେଦିନୀ କୁହାଯାଏ; ଧାରଣ କରିଥିବାରୁ ଧରା, ବିସ୍ତୃତ ହେବାରୁ ପୃଥ୍ୱୀ କୁହାଯାଏ। ଏହି ପୃଥିବୀ ଶେଷ ନାଗଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ଉପରେ ରହିଛି; ସମସ୍ତ ପାହାଡ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। କାଠରେ ଲୋହା ଖୁଣା ଯେପରି ଲାଗାଯାଏ, ଏପରି ପାହାଡ ଲାଗାଯାଇଛି; ବଡ଼ ପାହାଡକୁ ମହୀଧର ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି। ମେରୁ ପାହାଡ ସୁନାରେ ତିଆରି, ଅନେକ ଯୋଜନ ଦୀର୍ଘ, ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଶିଖରରେ ଶୋଭିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ରମାନେ ମାରୀଚି, ନାରଦ, ଅତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ଦକ୍ଷ, ଓ ବଶିଷ୍ଠ। ମାରୀଚିଙ୍କୁ କଶ୍ୟପ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଦକ୍ଷଙ୍କ ତେର ଝିଅ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଦେବ ଓ ଦାନବ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କଶ୍ୟପ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦୃଶ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ସର୍ପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରୀରର ଅର୍ଧାଂଶରୁ ସ୍ୱୟଂଭୂବ ମନୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାଙ୍କର ବାମ ଦିଗରୁ ଶତରୂପା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର—ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ, ତିନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଝିଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏପରି ସୃଷ୍ଟି କରି, ପଦ୍ମଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ମେରୁ ଶିଖରରେ ଆନନ୍ଦମୟ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ତିଆରି କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଆଶ୍ରୟ—ଅତି ସୁନ୍ଦର ଖେଳସ୍ଥଳ—ବୈକୁଣ୍ଠ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକରୁ ଉପରେ ଅଛି। ଶିବ ତାଙ୍କର କୈଳାସ ନାମକ ସ୍ଵର୍ଗୀୟ ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥାପନ କରି, ଭୂତଗଣ ମଧ୍ୟରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବସିଲେ। ମେରୁ ପାହାଡ ଶିଖରରେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ନାମକ ସ୍ଵର୍ଗ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା; ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ଦେବତାମାନେ ତାହାର ଅଧିପତି ହେଲେ। ସାଗର ମନ୍ଥନରୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ, ଚାରିଦନ୍ତୀ ହାତୀ, ସର୍ପ ଓ କାମଧେନୁ ଗାଈ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଘୋଡ଼ା, ରମ୍ଭା ଓ ଅନ୍ୟ ଅପ୍ସରା ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ହେଲେ; ଏହି ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଵର୍ଗରେ ଅଳଙ୍କାର ହେଲେ। ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସାଗରରୁ ଉପଲବ୍ଧ ହେଲେ; ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା ଅନେକ ସମ୍ବାଦିତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଵର୍ଗରେ ଚମକୁଛନ୍ତି। ଏପରି, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତିନି ପ୍ରକାର ନିବିଧ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା—ଦେବ, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପରେ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ ଜୀବମାନେ ଚାରି ପ୍ରକାରରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଡିଂଗି, ପ୍ରଶ୍ୱେଦ, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ଗର୍ଭରୁ। ଏପରି ସୃଷ୍ଟି କରି, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ନିଜ ନିଜ ଆଶ୍ରୟରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବସିଲେ। ସୃଷ୍ଟି ଚଳିଲା ପରେ, ଅଚଳ ଭଗବାନ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହ ନିଜ ଲୋକରେ ବିହାର କଲେ। ଏକ ଦିନ, ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବସିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ନିମିଷ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ନୀରସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦ୍ଵୀପକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।