ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି ବ୍ୟାସଦେବ—"ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଏହାର ବିଧି ବିସ୍ତୃତ କରି କହିବି। ଏଠାରେ ବେଦ ଓ ନିୟମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କର ବୀଜସ୍ଥାପନା ଓ ମନ୍ତ୍ରପଥରେ ନିପୁଣ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହବେ ଋତ୍ୱିଜ୍ (ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ), ଏବଂ ତୁମେ ହେବେ ଏହି ଯଜ୍ଞର କର୍ତ୍ତା। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରି, ତାହାର ଫଳ ଦାନ କରି, ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।" "ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅବମାନର ଯେଉଁ ଦୁଷ୍କର ପାପ ଲାଗିଛି, ଯାହା ନରକକୁ ନେଇଯାଏ, ଏବଂ ଶାପର ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ଲାଗିଛି। ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ତିନି କ୍ଷୀରସ୍ନାନ, ଦାନ, ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା ନାହିଁ; ସେ ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ଏମିତି ଅନୁଷ୍ଠାନ ବିହୀନ ଭାବେ ଚଳିଗଲେ।" "ଏହି ସମସ୍ତ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ମୂଳ କାରଣ ଏଠି ଅଛି, ଯାହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଥିଲା। ଯେଉଁଠି ପ୍ରାଣ ବସିଥାଏ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲା ବୋଲି ଜାଣିଲେ, ସାଧନ ସମ୍ଭବ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମଣିଷ ଅସାହାୟ ହୋଇଯାଏ।" "ଯେଉଁବେଳେ ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ବିରାକ୍ତି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଭାବେ—‘ଏହି ପଞ୍ଚଭୂତ ଦେହ, ଏଠି କ’ଣ ଦୁଃଖ ମୋ ପାଇଁ?’—‘ଆଜି ଯେପରି ଏହା ପଡ଼ିଯିବ, ମୁଁ ନିର୍ଗୁଣ, ଅବିନାଶୀ ମୁକ୍ତ; ଏହି ଭୂତଗୁଡ଼ିକ ନଶ୍ୱର, ତେଣୁ କ’ଣ ଶୋକ?’—‘ମୁଁ ବାସ୍ତବରେ ବ୍ରହ୍ମ, ସଂସାରରେ ବନ୍ଧିତ ନୁହେଁ, ସଦା ମୁକ୍ତ, ଶାଶ୍ୱତ; ଦେହ ସହିତ ମୋର ସମ୍ପର୍କ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା।’" "ସମସ୍ତ ଶୁଭାଶୁଭ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ଏହି ଦେହ ହେଉଛି ଭୋଗ ଓ ଦୁଃଖର ଉପାୟ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଆସ୍ତିତ୍ୱ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଏପରି ଚିନ୍ତା କଲେ, ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ ନ କଲେ ମଧ୍ୟ—ଯଦି ଏପରି ମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କରାଯାଏ, ତେବେ ପୁନଃଜନ୍ମ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏହି ଅବସ୍ଥା ଏମିତି ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।" "ତୁମ ପିତା, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଋଷିଙ୍କ ଶାପ ଶୁଣି, ଦେହ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ରଖିଲେ, ବିରାକ୍ତି ନ ପାଇଲେ। ‘ମୋର ଦେହ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାଜ୍ୟ ଶତ୍ରୁଶୂନ୍ୟ; କିପରି ମୁଁ ଇଚ୍ଛାକୃତ ମୃତ୍ୟୁ ଗ୍ରହଣ କରିବି? ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଜାଣିଥିବାମାନେ ଆଣାଯାଉ।’" "ତାପରେ ରାଜା ଔଷଧ, ମଣି, ମନ୍ତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ ବ୍ୟବହାର କଲେ, ଏବଂ ରାଜମହଳକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ। ସେ ସ୍ନାନ କଲେ ନାହିଁ, ଦାନ କଲେ ନାହିଁ, ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ନାହିଁ, ଭୂମିରେ ଶୁଇଲେ ନାହିଁ, ଭାଗ୍ୟକୁ ସର୍ବୋପରି ଭାବିଲେ। କଳିଯୁଗର ପ୍ରଭାବ ଓ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଅବମାନରେ ପାପ କରି, ମୋହର ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବି, ସେ ରାଜମହଳରେ ସାପ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।" "ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ; ତେଣୁ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଏହି ପାପରୁ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର।" ଏପରି ବ୍ୟାସଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପ୍ରବଚନରେ ଜନମେଜୟଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ପୂରିଗଲା, ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ। ସେ ଅନ୍ତର୍ଦୟାରେ କହିଲେ, "ଆଜି ମୋ ଜୀବନ ନିରର୍ଥକ, ମୋର ପିତା ନରକରେ ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ ଏପରି କିଛି କରିବି, ଯେପରି ଉତ୍ତରାପୁତ୍ର ପରି ତିଁଁ ଶ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରିବେ।" ତାପରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ହେ ପିତାମହ, ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ସମସ୍ତର କାରଣ, ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ, କିପରି ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ? ସେଠାରେ କିଏ ସହାୟକ ଥିଲେ? କେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କେଉଁ ଋତ୍ୱିଜ୍, କେଉଁ ବେଦବିଦ୍ୟାର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ—ଏହି ସବୁ ମୋତେ କହ, ହେ ଶତ୍ରୁନିଗ୍ରାହକ।" "ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିବି।" ତେବେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—"ହେ ରାଜା, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିସ୍ତୃତ କଥା ଶୁଣ, କିପରି ଭଗବାନ ବିଧିମତେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।" "ଯେବେ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ମୁକ୍ତ କଲେ ଓ ତିନି ଶକ୍ତି ଦାନ କଲେ, କର୍ମଦେବମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଓ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ବସିଲେ।" "ସେଇ ତିନି ଦେବତା ଭୟାନକ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପୃଥିବୀ ସୃଷ୍ଟି କରି, ନିଜ ନିଜ ନିବାସ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ତାପରେ ଦେବୀ ନିଜେ ଧରଣଶକ୍ତି ମୁକ୍ତ କଲେ; ଏହି ମଜ୍ଜା-ସଂଯୁକ୍ତ ଧରଣୀ ପୃଥିବୀ ଭାବେ ବିସ୍ଥାପିତ ହେଲା।" "ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କ ମଜ୍ଜାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାରୁ ଏହାକୁ ମେଦିନୀ କୁହାଯାଏ; ଧରଣ କରୁଥିବାରୁ ଧରା, ବିସ୍ତାର ଦ୍ୱାରା ପୃଥ୍ୱୀ କୁହାଯାଏ।" "ଏହି ପୃଥିବୀ ଶେଷନାଗଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରାଯାଏ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ବିଶାଳ ଓ ଉଚ୍ଚ, ଧରଣ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। କାଠରେ ଲୋହାର ଖୁଟି ଯେପରି ଲଗାଯାଏ, ସେପରି ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଛି; ଏହି ମହାପାହାଡ଼କୁ ମହୀଧର ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଲୋକମାନେ କୁହନ୍ତି।" "ସୁନାର ମେରୁ ପର୍ବତ, ଅନେକ ଯୋଜନ ଆୟତନର, ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ନିର୍ମିତ ହେଲା।" "ତାପରେ, ମାରୀଚି, ନାରଦ, ଅତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ଦକ୍ଷ, ଓ ବଶିଷ୍ଠ—ଏହିମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର।" "ମାରୀଚିଙ୍କୁ କଶ୍ୟପ ଜନ୍ମିଲେ; ଦକ୍ଷଙ୍କ ତେର ଝିଅଠାରୁ ଅନେକ ଦେବତା ଓ ଦାନବ ଜନ୍ମ ନେଲେ।" "ତାପରେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା—ମଣିଷ, ପଶୁ, ସର୍ପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ଅନେକ ଜୀବ।" "ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରୀରର ଅର୍ଧାଂଶରୁ ମନୁ, ସ୍ୱୟଂଭୁବ ନାମକ, ଓ ବାମ ଓଠରୁ ଷଟରୂପା ଜନ୍ମିଲେ।" "ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ ନାମକ ଦୁଇ ପୁଅ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ ତିନି ଝିଅ ଜନ୍ମିଲେ।" "ଏପରି ସୃଷ୍ଟି କରି, କମଳରୁ ଜନ୍ମିତ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା, ମେରୁ ଶିଖରେ ଆନନ୍ଦମୟ ଲୋକ ନିର୍ମାଣ କଲେ।" "ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଲୋକଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଏବଂ ଅନନ୍ୟ ସୁଖଦାୟକ ବୈକୁଣ୍ଠ ନିର୍ମାଣ କଲେ।