ତମସା ନଦୀର କୂଳରେ, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରି, ଏକ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ବେଦ ଓ ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ସେଠାରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବେଦୀ ତିଆରି କରି, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନା କଲେ ଏବଂ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିୟମାନୁସାରେ ପୁତ୍ରେଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ସୁହୋତ୍ରଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କୁ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ହୋତୃ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ପାଇଳଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୋତା, ଗୋଭିଳଙ୍କୁ ଉଦ୍ଗାତା ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସଭ୍ୟ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଲେ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ସ୍ୱରୂପ ଧନ ଦେଲେ। ଉଦ୍ଗାତା, ସାମବେଦର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାୟକ, ସତ୍ତର ସ୍ୱରରେ ରଥାନ୍ତର ସାମଗାନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ବାରମ୍ବାର ଭଙ୍ଗ ହେଉଥିଲା; ଏହା ଦେଖି ଦେବଦତ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଗୋଭିଳଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ତୁମ ଅବିବେକରେ ଏହି ପୁତ୍ରକାମନା ଯଜ୍ଞର ସ୍ୱର ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି!” ଏପରି ଦୁର୍ବାଦ କଥା ଶୁଣି ଗୋଭିଳ ମହାକ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦେବଦତ୍ତଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, “ତୁମ ପୁତ୍ର ମୂର୍ଖ, ଚଳାକ ଓ ମୌନ ହେବେ।” ତେଣୁ ଗୋଭିଳ କହିଲେ, “ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ; ଏହି ସ୍ୱରଭଙ୍ଗରେ ମୋର ଦୋଷ ନାହିଁ, ହେ ପଣ୍ଡିତ!” ଗୋଭିଳଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଦେବଦତ୍ତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଚିନ୍ତାରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ଦୋଷ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ କାହିଁକି ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ? କ୍ରୋଧହୀନ ଋଷିମାନେ ସଂସାରକୁ ଶୁଭ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏପରି ଛୋଟ ତ୍ରୁଟି ପାଇଁ ଆପଣ ମୋତେ ଶାପ କାହିଁକି ଦେଲେ? ମୁଁ ନିର୍ସନ୍ତାନ ଓ ଦୁଃଖିତ, ଏବେ ଆପଣ ଆହୁରି ବେଶି ଦୁଃଖ ଦେଲେ।” ସେ ଅନୁତାପ କରି କହିଲେ, “ବେଦବିଦ୍ ଲୋକ କହନ୍ତି ଯେ, ମୂର୍ଖ ପୁତ୍ର ରଖିବାଠାରୁ ପୁତ୍ରହୀନ ହେବା ଭଲ; ମୂର୍ଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବୁବେଳେ ନିନ୍ଦାନୀୟ। ସେ ଜଣେ ଜନ୍ତୁ ବା ଶୂଦ୍ର ସମାନ, ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାରେ ଅଯୋଗ୍ୟ। ମୂର୍ଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେବା ଓ ଦାନ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ, ସେ ସବୁ କ୍ରିୟାରେ ନିନ୍ଦିତ। ବେଦ ଅଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୂଦ୍ର ସମାନ କର ଦେଉଥିବା ଉଚିତ। ପିତୃ କିମ୍ବା ଦେବତା ପୂଜାରେ ମୂର୍ଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରାଜାଙ୍କୁ ମୂର୍ଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୂଦ୍ର ସମାନ ଭାବି କୌଣସି କ୍ରିୟାରେ ଯୋଗ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ଚାଷ କରିବାକୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍। ମୂର୍ଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କୁଶ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବା ଭଲ। ଅବିଦ୍ୱାନକୁ ଅତିରିକ୍ତ ଭୋଜନ ଦେଲେ ଦାତା ଓ ଗ୍ରାହକ ଦୁହେଁ ନରକ ପାଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ଦାନ ମିଳେ, ସେ ରାଜ୍ୟ ନିନ୍ଦାନୀୟ। ଯେଉଁଠାରେ ମୂର୍ଖ ଓ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କୁ ସମାନ ଆସନ, ପୂଜା, ଦାନ ମିଳେ, ସେଠାରେ ବିବେକୀ ମନୁଷ୍ୟ ଭେଦ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠାରେ ମୂର୍ଖମାନେ ଅତି ସମ୍ମାନ ଓ ଦାନ ପାଇ ଗର୍ବିତ, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏମିତି ଭୂମିରେ ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଧନ ଅପାତ୍ର ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳେ, ଯେପରି ଭଲ୍ଲାତକ ଗଛର ଫଳ କେବଳ କାଉଁ ଖାଏ। ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ ପରେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ କଲେ, ପିତୃମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ମୋତେ ଗୋଭିଳଙ୍କ ଶାପ ରୁ ମୁକ୍ତ କରିଛ, ଏହି ସଂସାରରେ ମୂର୍ଖ ପୁତ୍ର ଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ। ଆପଣ ଦୟା କରନ୍ତୁ, ମୋ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ; ଆପଣ ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ—ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଛି।” ଏପରି କହି ଦେବଦତ୍ତ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା। ଗୋଭିଳ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି ଦୟାବିବ୍ରତ ହେଲେ; ମହାକ୍ରୋଧ ଅଳ୍ପ ସମୟ ରହେ, ଦୁଷ୍ଟ କ୍ରୋଧ ଏକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକେ। ପାଣି ସ୍ୱଭାବତଃ ଶୀତଳ, କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ତାପିତ ହୁଏ; ଅଗ୍ନି ହଟିଲେ ଶୀଘ୍ର ଶୀତଳ ହୋଇଯାଏ। ଏହିପରି ଦୟା ଦେଖି ଗୋଭିଳ କହିଲେ, “ତୁମ ପୁତ୍ର ମୂର୍ଖ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ବିଦ୍ୱାନ ମଧ୍ୟ ହେବେ।” ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଖୁସି ହେଲେ; ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କର ଶୋଭାବତୀ ଓ ସଦ୍ଗୁଣବତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ; ସମୟ ଅନୁସାରେ ରୋହିଣୀ ପରି ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିୟମାନୁସାରେ ଗର୍ଭାଧାନ ଓ ସଂସ୍କାର, ପୁମ୍ସବନ ଓ ଶୋଭା କ୍ରିୟା କଲେ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ସୀମନ୍ତନ୍ନୟନ ଓ ଅନ୍ୟ ସଂସ୍କାର କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଦାନ ଦେଲେ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ଭାବିଲେ। ଶୁଭ ଦିନେ, ରୋହିଣୀ ଗୁଣ ଥିବା ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଶୁଭ ଲଗ୍ନ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର କଲେ। ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି ନାମକରଣ କଲେ, ପୁରାତନ ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କ ନାମ ହେଲା ଉତଥ୍ୟ। ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟମ ବର୍ଷରେ, ଶୁଭ ଦିନରେ, ପିତା ଉପନୟନ କଲେ। ଅଧ୍ୟାପକ ଉତଥ୍ୟଙ୍କୁ ବେଦ ଶିଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଉତଥ୍ୟ ମୌନ ରହିଲେ, ଅବାକ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ଅନୁଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ପିତା ବାରମ୍ବାର ପଢ଼ାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶିଖିଲେ ନାହିଁ, ମୂର୍ଖ ପରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଏହା ଦେଖି ପିତା ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।