ପ୍ରଥମେ, ମୁଁ ମୋର ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଏବେ ସେ ନବାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ମୋର ମନରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉନାହିଁ। ମୁଁ ମା'ଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲି, “ମା’! ଆପଣ ଆଜି ମୋତେ ସେହି ମନ୍ତ୍ର କହନ୍ତୁ, ଯେଉଁଥିରେ ମୁଁ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରିବି। ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ, ହେ ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ।” ମୋର ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣି, ଦେବୀ ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ସେହି ନବାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର କୁଚାରଣ କରିଦେଲେ। ମହାଦେବ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସେ ଦେବୀଙ୍କ ଚରଣକୁ ନମସ୍କାର କରି ସେଠାରେ ରହିଲେ। ଶିବା ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଜପ କରି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଯାହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଭ ଓ ସଂକଳ୍ପସିଦ୍ଧ, ତାହାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଏମିତି ଅବସ୍ଥିତ ଦେଖି, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଚରଣ ନିକଟରେ ଥିବା ମହାମାୟାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲି— “ବେଦମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏଭଳି ଭାବେ ବୁଝିପାରିନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଧାରଣାକାରିଣୀ ଏବଂ ନିର୍ମଳ, ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତିନାହିଁ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ତତ୍ତ୍ୱ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟାପ୍ତ; ଏହିଭଳି ତିନି ଲୋକରେ ଆପଣ ସର୍ବଜ୍ଞା ଜଗତ୍ଜନନୀ ହୋଇଛନ୍ତି।” “ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜଗତ୍କୁ ପ୍ରକଟ କରେ। ତିନି ଲୋକରେ ଚରାଚର ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ଏପରି କ୍ଷମତାଶାଳୀ? ନିଶ୍ଚୟ, ମୁଁ ଏଠି ଧନ୍ୟ, କାରଣ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକାତୀତ, ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଲୀନ ଓ ଅହଂକାରରେ ଅନ୍ଧ।” “ଆଜି ଆପଣଙ୍କର ପଦଧୂଳି ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଅହଂକାର ଛାଡ଼ି ଏକାନ୍ତ ଧନ୍ୟ ହୋଇଛି, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇଛି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରେ, ହେ ଭୟନାଶିନୀ, ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ, ମୋର ମହାମାୟା ଓ ଦୁଃଖର ଶୃଙ୍ଖଳ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ମାନନ୍ତୁ।” “ଏହିଭଳି, ମୁଁ କିପରି ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବି, ହେ କମଳାସନ! ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କର ଦାସ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନେ। ହେ ଶିବା, ମୁଁ ସଂସାର ମୋହରେ ଡୁବିଛି, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” “ଯେଉଁ ମାନବମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ମୋତେ ନାଥ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କର ପବିତ୍ର, ଆଦି ଚରିତ୍ର କଥା କହନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପୁରୋହିତମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଚାହାନ୍ତି ଠିକ୍, କିନ୍ତୁ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ।” “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ, ଏହି ଚତୁର୍ବିଧ ପ୍ରାକୃତିକ ସୃଷ୍ଟିରେ ଲୀଳା କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ। ମୁଁ ଏହି କଥା ଜାଣେ, ଅନ୍ୟ କିଏ ଆପଣଙ୍କର ପରା ମାୟାକୁ ବୁଝିପାରିବ? ମୋର ଅହଂକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅପରାଧ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।” “ଯେଉଁ ମୂଢ଼ମାନେ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗରେ ଅନେକ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତି, ଧ୍ୟାନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କର ନାମକୁ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ, ତାହା ମା’ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ।” “ଏମିତି ମୂଢ଼ମାନେ, ତତ୍ତ୍ୱ ଗଣନା ଓ ଚିନ୍ତନରେ ଲଗି ଥାଇ, ଆପଣଙ୍କର ନାମକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ସେମାନେ କି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଭ୍ରମିତ ନୁହଁନ୍ତି? ହେ ଭବାନୀ, ଆପଣ ଏକମାତ୍ର ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରନ୍ତି।” “ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନ ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କାହିଁକି ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି? ଏକ ଦ୍ରୁତ ଚକ୍ଷୁପାଟି ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କର ପବିତ୍ର ଚରିତ୍ର—ଶିବା, ଅମ୍ବିକା, ଶକ୍ତି, ଈଶା ନାମରେ—ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।” “ଆପଣ କି ତୁରନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରେ ଚତୁର୍ବିଧ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ ନୁହେଁ? ମୋର ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ଆପଣ ମୋତେ ପ୍ରାକୃତିକ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏହିପରି ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ କରେ।” “ହରି କି ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, କିମ୍ବା ସେ ମଧୁ କୈଟଭ ଉପରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ରକ୍ଷା ପାଇଲେ? ହର କି ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୟରେ ନାଶ ହେଲେ? ସେ କିପରି ମୋର ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ?” “ଆପଣଙ୍କର ଜନ୍ମ କେଉଁଠି ଦେଖାଯାଇନାହିଁ, କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଇନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କେଉଁଠୁ? କେହି ଜାଣେନାହିଁ। ନିଶ୍ଚୟ, ଆପଣ ଆଦିଶକ୍ତି, ସ୍ୱାଧୀନ, ଏହିଭଳି ଭବାନୀ ଭାବରେ ବୁଝାଯାନ୍ତି।” “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଶକ୍ତି ପାଇଛି; ହରି ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରିବାର ଶକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି; ହରା ନାଶ କରିବାର ଶକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି। ଆଜି ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ବିନା ଅଶକ୍ତ।” “ମୁଁ, ହରି ଓ ଶଙ୍କର ଅଛି, ତେବେ ଅନ୍ୟ କେହି ଉପସ୍ଥିତ ନୁହଁନ୍ତି, ନ ଉପଜନ୍ତି, ନ ରହିବେ। ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲୀଳାରେ କିଏ ଭ୍ରମିତ ହେଉନାହିଁ, ଯାହା ଅଳ୍ପ ଇଚ୍ଛା ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ କରନ୍ତି?” “ଆଦିଦେବତା ନିଷ୍କ୍ରିୟ, ଗୁଣମୟ ଭାବରେ ପ୍ରକଟ, ନିଷ୍କ୍ରିୟ, ନିର୍ଗୁଣ, ଏବଂ ଅଚଳ। ତଥାପି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏହି ଲୀଳାକୁ ବଣ୍ଟନ କରିଛନ୍ତି, ଭଲଭାବେ ଦେଖିଛନ୍ତି—ଏହିପରି ନିୟମ ଜାଣିଥିବାମାନେ କହନ୍ତି।” “ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭେଦରେ, ପରମପୁରୁଷ ଆପଣଙ୍କୁ ଠାରୁ ଉପଜନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ, ତୃତୀୟ କେହି ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞେୟ ଭଲଭାବେ ବୁଝାଯାଏ।” “ବେଦର ବାଣୀ କଦାଚିତ୍ କୁଏଁଠି ମିଥ୍ୟା ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁଁ; ଏହି ବିରୋଧାଭାସକୁ ମୁଁ ମୋର ହୃଦୟରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତନ କରିଛି।” “ବେଦ ଯାହାକୁ ଏକ, ଦ୍ୱିତୀୟ ନଥିବା ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରେ—ସେ ଆପଣ କି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି? ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ।” “ମୋର ମନ ସନ୍ଦେହ ରହିଛି, ଏହା ଅଚଞ୍ଚଳ ନୁହଁଁ; ଏହି ଦ୍ୱୈତ ଓ ଅଦ୍ୱୈତ ଚିନ୍ତନରେ ମୋର ଛୋଟ ମନ ଡୁବିଛି।” “ଆପଣ ମୋର ସନ୍ଦେହ କୁ ନିଜ ମୂଳ ବାଣୀରେ ଦୂର କରନ୍ତୁ; ମୋର ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି।” “ଆପଣ ପୁରୁଷ କି ନାରୀ? ଏହି ବିଷୟରେ ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କର ପରାଶକ୍ତିକୁ ଜାଣି, ମୁଁ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବି।