ବିଷ୍ଣୁ ଭଗବାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚାରଣ ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶିରୋମଣି ଶିବ ଓ ବ୍ରହ୍ମା, ମହାଦେବୀଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମନ୍ୟେ ଶିରୋମଣି ବିଷ୍ଣୁ, ଜନାର୍ଦନ, ନିରବ ହେଲେ, ଶର୍ବ ଶିବ ଭଗବତୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ କହିଲେ।" ଶିବ କହିଲେ, "ହେ ଦେବୀ, ଯଦି ହରି ତୁମର ଅଂଶ, ତେବେ ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ମଧ୍ୟ ତୁମଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତେବେ ମୁଁ କାହିଁକି ତୁମର ଗୁଣ ନ ପାଇବି? ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟିରେ ପାରଙ୍ଗତ। ତୁମେ ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଅଗ୍ନିର ଗୁଣ; ତୁମେ ଏହି ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଉପକରଣ, ବୁଦ୍ଧି, ମନ, ଅହଂକାର ମଧ୍ୟ ତୁମେ। ଯେମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି। ଏହି ସୃଷ୍ଟି ସଦା ତୁମର ତିନି ରୂପ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।" "ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଗୁଣ ଓ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ତୁମ ଶକ୍ତି ଛଡ଼ି କିପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ? ତୁମେ ଚରାଚର ସମସ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ରୂପେ ଉପଲବ୍ଧ; ତୁମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅନେକ ଲୀଳା ଓ ବିଚିତ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କର, ବିନାଶ କର କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ଦିଅ।" "ଯେତେବେଳେ ମୁଁ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ପଦ୍ମଜ ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ତୁମର ପଦପଦ୍ମର ଧୂଳି ଲାଗିଲା ପରେ ମାତ୍ର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ଭବ। ତୁମ ଦୟା ନ ଥାଏ, ତେବେ କିପରି ମୁଁ ତମୋଗୁଣ, ବ୍ରହ୍ମା ରଜୋଗୁଣ, ବିଷ୍ଣୁ ସତ୍ବଗୁଣ ପାଇବେ? ତୁମ ମନ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ନୁହେଁ, ତେବେ ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନେ କିପରି ହେଲେ?" "ତୁମର ଗୁଣମାନେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ବିନାଶରେ ସମର୍ଥ; ତୁମେ ହରି, ହର, ପଦ୍ମଜଙ୍କୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ କରିଛ। ମୁଁ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଲୋକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଖୋଜିଲୁ, କିଏ ଏହି ନୂତନ ସୃଷ୍ଟି କରେ? କିଏ ଜାଣିଛି?" "ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ବିନାଶ କର, ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲାସିତ କର, କିନ୍ତୁ ତୁମ ପଥ ଆମେ ଜାଣିନାହୁ। ମାଆ, ଆମେ ଯୁବା ଭକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ପଦସେବା ଦିଅ; ଯୁବା ଦେହ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ପଦପଦ୍ମ ଛାଡ଼ି ଖୁସି କେଉଁଠି ମିଳିବ?" "ମୁଁ ଏହି ସଂସାରର କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ, ତୁମର ପଦପଦ୍ମ ଛାଡ଼ି ତିନି ଲୋକର ଏଶ୍ୱର୍ୟ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ। ତୁମ ସାନିଧ୍ୟରେ ଯୁବା ଦେହ ପାଇଲି, ତଥାପି ତୁମର ପଦ ଦୃଶ୍ୟ ନ ହେଲେ କିପରି ଖୁସି ହେବ? ମୋ ଖ୍ୟାତି ତିନି ଲୋକରେ ଅକଳୁଷ୍ଟ ରହୁ, ଯୁବା ଦେହ ପାଇ ତୁମର ପଦପଦ୍ମ ଜାଣିଲି, ଏହି ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ର ଭଂଗ କରି।" "କିଏ ତୁମର ପଦସେବା ଛାଡ଼ି ରାଜ୍ୟ ଚାହିବ? ଏହି ଶ୍ରୀ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହେ ନାହିଁ, ତୁମ ପଦପଦ୍ମ ନ ଥିଲେ। ଯେଉଁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ତୁମ ପଦପଦ୍ମ ଉପାସନା ଛାଡ଼ି ତପସ୍ୟା କର, ସେମାନେ ବିଧିରେ ମୋହିତ; ସମୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଅପମାନ ଆଣେ।" "ତପସ୍ୟା, ନିଗ୍ରହ, ଧ୍ୟାନ, ବିଧିବଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ନ ମିଳେ, ତୁମର ପଦପଦ୍ମର ଧୂଳି ସେବା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ମାଆ, ଦୟା କର, ଶୁଧ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର କୁହ; ମୁଁ ପାଠ କରି ସୁଖୀ ହେଲି, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନବାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।" "ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାଇଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏହା ଦ୍ୱିପ୍ରଭା ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ। ମାଆ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଏବେ କୁହ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରିବି।" ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ନବାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାଇ ମହାଦେବ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦରେ ଭାସିଲେ, ଦେବୀଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ନମସ୍କାର କରି ସେଉଁଠି ରହିଲେ। ଶିବ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ। ଏହିପରି ଶିବଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ମହାମାୟାଙ୍କ ପାଖରେ ତାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ନିକଟେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ହୋଇ କହିଲି, "ବେଦମାନେ ତୁମକୁ ଏପରି ଚିହ୍ନିପାରିନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ତୁମକୁ ଅବ୍ୟକ୍ତ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ତତ୍ତ୍ୱ, ତିନି ଲୋକରେ ଜ୍ଞାନର ମୂଳ।" "ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ସମସ୍ତ କରେ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ବିଶ୍ୱରେ କିଏ ମୋପରି ସମର୍ଥ? ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବରେ ଗର୍ବିତ ଥିଲି, ତୁମର ପଦପଦ୍ମ ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ଆଜି ଗର୍ବ ହରାଇ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲି। ମାଆ, ଭୟ ନାଶ କର, ମୋ ମୁକ୍ତି ଦିଅ, ଭକ୍ତି ଦିଅ।" "ମୁଁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ, ତୁମ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଥିବା ଦାସ। ମୋପରି ଅଜ୍ଞାନୀକୁ ରକ୍ଷା କର। ଯେମାନେ ମୋତେ ପ୍ରଭୁ କହନ୍ତି, ତୁମର ଶୁଧ୍ଧ ଚରିତ୍ର ଓ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁ ପୁରୋହିତମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଗି ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।" "ମୁଁ ତୁମେ ଦେଇଥିବା କ୍ରୀଡ଼ା ଲାଗି ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ନିୟୁକ୍ତ। ତୁମର ମହାମାୟା କିଏ ଜାଣିପାରିବ? ମୋ ଅହଂକାର ଦୋଷ ଦୟାକରି ଖ୍ଷମା କର।" "ଯେମାନେ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗରେ ଲୀନ, ଧ୍ୟାନରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ, ସେମାନେ ତୁମ ନାମ ଓ ମୁକ୍ତି ଦାୟିନୀ ଶକ୍ତି ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଯେମାନେ ତତ୍ତ୍ୱ ବିଚାରରେ ମୁଁଝି ଯାନ୍ତି, ତୁମ ନାମ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଆତ୍ମାନ୍ତର୍ଣ୍ଣ। ମୁକ୍ତି ଦେବାରେ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର।" "ଯେଉଁ ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ଶୁଧ୍ଧ ଚରିତ୍ର କାହିଁକି ଛାଡ଼ନ୍ତି? ଅର୍ଧ ଚକ୍ଷୁମିଳିକା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ତୁମ ନାମ ରହେ—ଶିବା, ଅମ୍ବିକା, ଶକ୍ତି, ଈଶା।" "ତୁମେ ଚାହିଲେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଚତୁର୍ବିଧ ଭାବେ ରଚନ୍ତା। ମୋତେ କ୍ରୀଡ଼ା ଲାଗି ସୃଷ୍ଟିକାର୍ଯ୍ୟ ଦେଇଛ, ଏହି କ୍ରମରେ ମୁଁ କରୁଛି।" "ହରି ତୁମେ ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ, କି ଅପସରା ମଧୁ କୈଟଭ ନାଶ କଲେ? ହରକୁ ତୁମେ ବିନାଶ କଲେ? ସେ କିପରି ମୋ ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ?" "ତୁମର ଜନ୍ମ କେଉଁଠି ଦେଖାଯାଇନାହିଁ, ଶୁଣାଯାଇନାହିଁ; କିଏ ତୁମ ମୂଳ ଜାଣିଛି? ତୁମେ ପ୍ରାଚୀନ ଶକ୍ତି, ସ୍୵ାଧୀନ, ଏହିଭଳି ଅନୁଭବ ହୁଏ।