ଏହି ଦିବ୍ୟ ଘଟଣାରେ, ଜଳର ଉପରେ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମରେ ଚାରିମୁହା ବ୍ରହ୍ମା, ସଂସାରର ନାଥ ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ବିଶ୍ୱୁ, ଏବଂ ମଧୁ-କୈଟଭ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖିଲେ—ପ୍ରଭାବମୟ ଦ୍ୱୀପରେ ଦେବୀଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚରଣର ନଖରେ କିଛି ବିଶିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି। ଏହା ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—“ଏହା କ’ଣ?” ବିଶ୍ୱୁ ଓ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ; ଏ ସମୟରେ ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମାତୃ ଭାବରେ ମନେ କଲେ। ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ମଙ୍ଗଳ ମୟ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟରେ, ଏକ ଶତବର୍ଷ ଅତିତ ହେଲା। ଦେବୀମାନେ ନିଜ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହେଇ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ପାର୍ଷ୍ୱରେ ଥିଲେ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ମୁଗ୍ଧ ହେଇ, ତାଙ୍କର ମାୟାମୟ ରୂପକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ଭିନ୍ନ ହେଲୁ। ଏକ ଦିନ, ଭଗବାନ ବିଶ୍ୱୁ ଯୁବତୀ ରୂପ ଧରି, ଶ୍ରୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଓ ଦେବୀ, ଓ ପ୍ରକୃତି, ଓ ସୃଷ୍ଟିକାରିଣୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ଆମର ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଶୁଭେଚ୍ଛା, ପୁନପୁନ ନମସ୍କାର। ଆପଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଛନ୍ତି, ଆପଣ ଅଭିଷ୍ଟ ପୂରଣ କରିଥିବା ଶୁଭା, ବୃଦ୍ଧି ଓ ସଫଳତାର ଦେବୀ। ଏହି ସଂସାରର ଜଙ୍ଗଲରେ ଆପଣ ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଚେତନା ଓ ଆନନ୍ଦର ରୂପ। ଆପଣ ପଞ୍ଚ କୃତ୍ୟର ସୃଷ୍ଟିକାରିଣୀ, ବିଶ୍ୱର ନାଥିନୀ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରୟର ରୂପ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଅର୍ଦ୍ଧ ଅକ୍ଷରର ତତ୍ତ୍ୱ, ହ୍ରୀଲେଖା। ଏବେ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି, ସମସ୍ତ କିଛି ଆପଣଙ୍କୁ ଆଧାର କରେ; ଆପଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ନାଶ ଘଟେ। ଆପଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ମୂଳ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଚଳ ଅଚଳକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି, ପୁରୁଷକୁ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଦେଖାନ୍ତି; ଶୋଡଶ ଓ ସପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଆପଣ ମାୟାର ଭଳି ଦେଖାନ୍ତି। ଆପଣ ବିନା କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ; ସମସ୍ତରେ ଆପଣ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଶକ୍ତି ବିନା ପୁରୁଷ କିଛି କରିପାରେ ନାହିଁ। ଆପଣ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସମସ୍ତ ଦେଖାଯାଏ। ବିପର୍ୟୟ ସମୟରେ ଦେବୀ ସମସ୍ତକୁ ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରନ୍ତି; ଦେବୀଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ? ମଧୁ-କୈଟଭରୁ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଲୁ, ବିଶ୍ୱର ବିସ୍ତାର ଆପଣ ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଆମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦର ସ୍ଥାନକୁ ପାଇଛୁ। ମୁଁ, ଭବା, ଭିରିଞ୍ଚି କେଉଁ ଦେବୀଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଜାଣିପାରିବି? ଏଠି କେତେ ବିଶ୍ୱ ଅଛି? ଆମେ ଏଠି ହରି, ଶିବ, କମଳଜ ଦେଖିଛୁ, ଦେବୀ, ଅନ୍ୟ ବିଶ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ନାହିଁ କି? ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି କେତେ ବିସ୍ତୃତ ଆମେ କେଉଁ ଜାଣିପାରିବି? ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣରେ ଏକ ଅଭିଷ୍ଟ ଚାହାଁ—ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ମୋ ହୃଦୟରେ ସଦା ରହୁ, ଆପଣଙ୍କ ନାମ ମୋ ମୁଁ ଉପରେ ଥାଉ, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଦର୍ଶନ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସଦା ରହୁ। ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବି; ମୋ ମନରେ ଭାବିବି—“ଆପଣ ନିଜେ ନାଥିନୀ।” ଏହି ମାତା-ଶିଶୁ ଭଳି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସମ୍ପର୍କ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଅବିରତ ବୃଦ୍ଧି ହେଉ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଜ୍ଞାନ ଅଛନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସର୍ବାଙ୍ଗୀଣ। ମୁଁ ଏକ ମାନବ, ଆପଣଙ୍କୁ କ’ଣ କହିପାରିବି? ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ବିଶ୍ୱୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ରୁଦ୍ର ନାଶ କରନ୍ତି—ଏହି ପ୍ରଚଳିତ ଅନୁସୂଚନା କିଏଁ ସତ୍ୟ? ଏହି ସବୁ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ହୁଏ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଓ ପାର୍ବତୀ, ପୃଥିବୀ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରେ ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏହାକୁ ଧାରଣ କରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଆଲୋକିତ। ଆପଣ ନିର୍ମଳ ଓ ଅପାପ, ସମସ୍ତ ଉପରେ ଆଲୋକିତ। ବ୍ରହ୍ମା, ମୁଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଥ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଆସିଛି; ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜନ୍ମିତ, ନିତ୍ୟ ନୁହେଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ନୁହେଁ; ଆପଣ ଏକା ନିତ୍ୟ, ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରକୃତି। ଯଦି ଆପଣ ପୁରାତନ ପୁରୁଷ ଉପରେ ଦୟା ଦେଖାନ୍ତି, ତେବେ ଆମେ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ ରହିଛୁ; ନହେଲେ, ଆମେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସ୍ୱରୂପରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ରହିଥାନ୍ତୁ। ଆପଣ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି; ଆପଣ କୀର୍ତ୍ତି, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଶ୍ରୀ, ଆନନ୍ଦ, ମୋକ୍ଷ ଦାତ୍ରୀ, ନିର୍ମୋହତାର ଦେବୀ। ଆପଣ ଗାୟତ୍ରୀ, ବେଦର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ; ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ଶୁଭା, ଗୁଣମୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ଅକ୍ଷର। ବେଦ ନିଜେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ପୁରାତନ ଦେବତାଙ୍କର ଉତ୍ଥାନ ପାଇଁ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଜୀବର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ। ଜୀବ ଆପଣଙ୍କ ଅଂଶ, ଅପାପ, ଅନାଦି, ଅନନ୍ତ; ଏକ ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗର ଭଳି। ଯେତେବେଳେ ଜୀବ ଜାଣିପାରିବି ଯେ ସମସ୍ତ କିଛି ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ତେବେ ଜାଣିପାରିବି ଆପଣ ସମସ୍ତକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରନ୍ତି; ଏକ ଅଭିନୟ ଭଳି, ଅଭିନେତା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କଲେ ଅଭିନୟ ଅନ୍ତ। ଆପଣ ମୋର ମୋହର ସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧାରକାରିଣୀ, ଓ ଅମ୍ବିକା; ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ। ଆଶା, ଦ୍ୱେଷ ଆଦିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଃଖରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଓ ଦେବୀ, ଓ ମହାଜ୍ଞାନ, ଆପଣଙ୍କ ପଦେ ନମନ; ମୋତେ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ। ଏହି ସମୟରେ, ବିଶ୍ୱୁଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧାମୟ ବାଣୀ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଶଙ୍କର, ଶର୍ବ ଦେବୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ବିନୟରେ କହିଲେ—“ଓ ଦେବୀ, ଯଦି ହରି ଆପଣଙ୍କ ଅଂଶ, ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିତ, ତେବେ ମୁଁ କିଏଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ନାପାଇବି? ଆପଣ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଆପଣ ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଅଗ୍ନିର ଗୁଣ; ଆପଣ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ତାଙ୍କର ଉପକରଣ, ଆପଣ ବୁଦ୍ଧି, ମନ, ଅହଂକାର। ଯେମାନେ ହରି, ହରା, ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ କହନ୍ତି, ସେମାନେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି—ଆପଣଙ୍କ ତିନି ରୂପ ସଦା ଚଳ ଅଚଳ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।