ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ—ଆମେ ତିନିଜଣେ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଶ୍ରୀଭୂବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଚରଣପୀଠ ଦେଖୁଥିଲୁ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଳାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଦଶ ମିଳିୟନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା। ସେଠାରେ ହଜାର ହଜାର ସଖୀମାନେ ଥିଲେ—କିଏ ଲାଲ ପୋଶାକ, କିଏ ନୀଳ ଓ କିଏ ଶୁଭ୍ର ହଳଦୀଆ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଶୁଭ ଆକୃତି ଓ ନାନା ପୋଶାକ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଦେବୀଙ୍କ ଦୁଇପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ସେବାରେ ଲିନ ଥିଲେ। କିଏ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, କିଏ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, କିଏ ବୀଣା, ବାଂଶୀ, ଓ ବାୟୁବାଦ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ମଙ୍ଗଳାନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କିଏ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ନାରଦ, ଏଠିରେ ଏକ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି, ଯାହା ତୁମକୁ କହିବି—ଦେବୀଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ଦର୍ପଣ ସଦୃଶ ନଖର ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ମୁଁ, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବରୁଣ, ଚନ୍ଦ୍ର, ତ୍ୱଷ୍ଟା, କୁବେର, ଇନ୍ଦ୍ର, ପର୍ବତ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ଚିତ୍ରକେତୁ, ଶ୍ୱେତ, ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ, ନାରଦ, ତୁମ୍ବୁରୁ, ହାହା, ହୁହୁ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ବସୁ, ସାଧ୍ୟ, ସିଦ୍ଧ, ପିତୃ, ସମସ୍ତ ନାଗ, କିନ୍ନର, ଉରଗ, ରାକ୍ଷସ, ବୈକୁଣ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ, କୈଳାଶ ପର୍ବତ, ସମସ୍ତ ଦେବଲୋକ, ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ସୃଷ୍ଟି ଏକାଠି ଥିଲା। ଜଳପଦ୍ମ ଉପରେ ମୁଁ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ଶେଷନାଗ ଉପରେ ଶେଷଶାୟୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ମଧୁ କୈଟଭ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କ ପଦନଖରେ ବିସ୍ମିତ ହେଲି, ଚିନ୍ତା କଲି—'ଏହା କଣ?' ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ; ସେ ସମୟରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମାତୃରୂପେ ମନେ କଲୁ। ଏପରି ଦିନ ଚାଲିଗଲା; ଆମେ ଏହି ଶୁଭ୍ର ଦ୍ୱୀପରେ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜେ ମଧୁର ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟତୀତ କଲୁ। ସେଠାରେ ଦେବୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଆମକୁ ସେମାନଙ୍କ ସଖୀ ଭାବେ ମନେ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ହସୁଥିଲେ। ଆମେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୋଭାରେ ମନୋହର ରୂପ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହେଇଯାଇଥିଲୁ। ଏକ ଦିନ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତରୁଣୀ ସ୍ତ୍ରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମହାଦେବୀ ଶ୍ରୀଭୂବନେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ—'ଦେବୀ, ପ୍ରକୃତି, ଶୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତ୍ରୀ, ତୁମକୁ ଶତଶଃ ନମସ୍କାର। ଶୁଭଦାୟିନୀ, କାମଦାୟିନୀ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ସିଦ୍ଧିର ଦାତ୍ରୀ, ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ସତ୍, ଚିତ୍, ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି; ପଞ୍ଚକୃତ୍ୟର ଶ୍ରଷ୍ଟ୍ରୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଲିକା—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରୟର ରୂପ, ଅଚଳ; ଅର୍ଧାକ୍ଷର ସ୍ୱରୂପୀଣୀ, ହୃଲ୍ଲେଖା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।' 'ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି—ଏହି ସବୁ ତୁମରେ ବ୍ୟସ୍ତ; ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ତୁମଠାରୁ ହୁଏ, ହେ ମାତା। ତୁମର ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ମୂଳ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସାର। ଚରାଚର ସମସ୍ତକୁ ବିସ୍ତାର କର, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ପୁରୁଷକୁ ତୁମେ ସ୍ପଷ୍ଟ କର; ଷୋଡଶ ଓ ସପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମାୟାବତୀ ଭାବେ ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛ।' 'ତୁମ ବିନା କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ; ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି, ତୁମେ ସଦା ବ୍ୟସ୍ତ। ତୁମ ଶକ୍ତି ବିନା ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ଏହା କହନ୍ତି, ହେ ମାତା। ତୁମେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛ, ତୁମର ତେଜସ୍ୱିତାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାଶିତ; ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତକୁ ଶୀଘ୍ର ଲୟ କର, ଦେବୀ, ତୁମ କୃତ୍ୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ?' 'ମଧୁ କୈଟଭ ଠାରୁ ଆମକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିଛ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖାଇଛ। ତୁମ ଦର୍ଶନରେ ଆମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖର ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛୁ। ମୁଁ, ଭବା, ବିରିଞ୍ଚି—କେହି ତୁମର ଅପାର କୃତ୍ୟ ଜାଣିନାହାଁ, ଅନ୍ୟ କିଏ ଜାଣିପାରିବ? କେତେ ଜଗତ ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ତୁମେ ରଚିଛ?' 'ଏଠି ଆମେ କେବଳ ହରି, ଶିବ, ଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ଦେଖିଛୁ; ଅନ୍ୟ ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦେବତା ନାହାନ୍ତି କି? ତୁମର ଅପାର ଶକ୍ତି ଆମେ କେଉଁଠି ଜାଣିପାରିବୁ?' 'ମୁଁ ଏକ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହେଁ, ମା; ତୁମ ଏହି ରୂପ ସଦା ମୋ ହୃଦୟରେ ବସୁ, ତୁମ ନାମ ସଦା ମୋ ମୁଖରେ ରହୁ, ଆଉ ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଚରଣପଦ୍ମ ଦେଖୁ।' 'ମୁଁ ସଦା ତୁମେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ; ମୋ ମନରେ ନିତ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରେ—"ତୁମେ ମାଲିକା"। ମା, ମାଆଁ ଓ ଶିଶୁ ପରି ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁ।' 'ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜାଣ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଶିରୋମଣି; ମୁଁ ଏ ମାନବ କଣ କହିପାରିବି? ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କର, ଭବାନୀ।' 'ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି—ବ୍ରହ୍ମା ସୃଜନ କରନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁ ପାଳନ କରନ୍ତି, ରୁଦ୍ର ସଂହାର କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏହା କେବଳ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା, ମା, ତୁମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆମେ କିଛି କରିପାରୁ।' 'ହେ ପାର୍ବତୀ, ପୃଥିବୀ ନୁହେଁ, ତୁମର ଧାରଣଶକ୍ତି ସମସ୍ତକୁ ଧାରଣ କରେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତୁମ ତେଜସ୍ୱିତାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ତୁମେ ନିର୍ମଳ ଓ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରଭାସିତ।' 'ବ୍ରହ୍ମା, ମୁଁ, ଏବଂ ପରମେଶ୍ୱର, ତୁମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଛୁ; ଆମେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମଜାତ, ଅନନ୍ତ ନୁହେଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନନ୍ତ ନୁହେଁ; କେବଳ ତୁମେ, ମା, ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରକୃତି, ଅନନ୍ତ, ଅଜ।' 'ମା, ତୁମେ ଯଦି ପୁରୁଷ ଉପରେ କୃପା କର, ତେବେ ଆଜି ମୁଁ ସଦା ତୁମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଅଛି। ନହେଲେ, ମୁଁ ନିଜେ ଆଦିହୀନ, କ୍ରିୟାହୀନ ରୂପେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆତ୍ମା ଭାବେ ଅନ୍ଧକାରରେ ରହିଯିବି।' 'ମାନବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେଠାରେ ତୁମେ ଜ୍ଞାନ; ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଶକ୍ତି; ତୁମେ କୀର୍ତ୍ତି, ଶୋଭା, ଶ୍ରୀ, ତୃପ୍ତି; ମୋକ୍ଷ ଦାତ୍ରୀ ଓ ବିରାଗର ଦାତ୍ରୀ।' 'ତୁମେ ଗାୟତ୍ରୀ, ବେଦର ସାର, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ମଙ୍ଗଳମୟୀ, ଗୁପ୍ତ ଅର୍ଧାକ୍ଷରର ଧାରିଣୀ। ବେଦ ତୁମ ପାଇଁ ନିୟୋଜିତ, ପ୍ରାଚୀନ ଦେବତାମାନେ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିତ।