ଏକ ଅତି ଅଲୌକିକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଆମେ ଯେଉଁ ରଥରେ ଯାଉଥିଲୁ, ସେହି ରଥ ପବନର ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲିଗଲା। କିଛି ଖ୍ଷଣ ପରେ ଆମେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ। ସେଠାରେ ଆମେ ଦେଖିଲୁ ଶୋଭାମୟ ନନ୍ଦନ କାନନ, ଯେଉଁଥିରେ ପାରିଜାତ ଗଛ ଛାୟା ଓ ସୁଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା। ସେଠାରେ ଏକ ଚାରି-ଦନ୍ତିଆ ହାତୀ ଉଭୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ମେନକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦଳଦଳେ ଥିଲେ। ସେମାନେ ନାଚ-ଗୀତ ଓ ବିଭିନ୍ନ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଶତ-ଶତ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ମନ୍ଦାର କାନନର ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ପୌଳୋମୀ ସହିତ ଦେଖିଲୁ। ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ଦେଖି ଆମେ ଅତିଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲୁ, ଯେଉଁଠାରେ ବରୁଣ, କୁବେର, ଯମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏପରି ଦେବମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଥିବା ଦେଖି ଆମର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କ୍ଷୟ ନ ହେଲା। ଏହି ମହାନଗରୀରୁ ଏକ ରାଜା ଉଦୟ ହେଲେ, ଯିଏ ଦେବାନାମ ରାଜାଙ୍କ ପରି ଅଚଳ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଭୂମିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଆମେ ରଥରୁ ଏହି ସବୁ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖୁଥିଲୁ, ଏବଂ ରଥ ଆଉ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲା। ଏହାପରେ ଦେବମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଆମେ ପହଞ୍ଚିଲୁ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ହର ଓ କେଶବ ଦୁଇଁଜଣେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ସେଇ ସଭାରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ତାଙ୍କ ଶାଖା-ଉପଶାଖା ସହିତ ସ୍ୱରୂପରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ପର୍ବତ, ନାଗ ଓ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ନିରନ୍ତର ବ୍ରହ୍ମା କିଏ?" ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେଲି, "ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଜାଣେ ନାହିଁ।" ପୁଣି ପଚାରିଲେ, "ମୁଁ କିଏ? ସେ କିଏ? ଏହି ମୋର ଭ୍ରମ କାହିଁକି, ହେ ପ୍ରଭୁମାନେ?" ଏହି ଭାବନା ମଧ୍ୟରେ ହଠାତ୍ ମନର ତୁଳ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ରଥ ବିକମ୍ପିତ ହେଲା। ଏବେ ରଥ କୈଳାଶ ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଯକ୍ଷମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ମନ୍ଦାର କାନନର ମଧ୍ୟରେ ମୟୂର ଓ କୋଇଲି ର ମଧୁର ଡାକ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଭିନା ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ସୁର ଅମୃତ ମଧୁରତା ଓ ମଙ୍ଗଳ ଆନିଥିଲା। ରଥ ସେଠାରେ ଥମକି ଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଶମ୍ଭୁ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ପଞ୍ଚମୁଖ, ଦଶଭୁଜା, ମାଥାରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଧାରଣ କରି, ବୃଷଭାରୋହିତ ହୋଇ ବାହାରିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଇଁ ପୁଅ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ—ଏକ ହାତୀମୁଣ୍ଡିଆ ଓ ଅନ୍ୟଟି ଷଡ୍ମୁଖ। ଶିବ ଓ ତାଙ୍କ ଦୁଇଁ ପୁଅ ଏକାଠି ଆଗକୁ ଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହିତ ନନ୍ଦି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଥିଲେ। ସମସ୍ତେ "ଜୟ!" ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ଏହି ଅନ୍ୟ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖି, ହେ ନାରଦ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲୁ। ମାତୃମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ସନ୍ଦେହରେ ଆମେ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥାନ କଲୁ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରଥ ପୁନି ପବନ ଦ୍ରୁତିରେ ପର୍ବତଶିଖରରୁ ଦୂରେ ଚାଲିଗଲା। ଏବେ ରଥ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବାସସ୍ଥଳୀ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ସେଠାରେ ଆମେ ଅକଳ୍ପନୀୟ ଦ୍ରୁତି ଦେଖିଲୁ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରୀ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଅଚମ୍ବିତ ହେଲେ। ହରି, କମଳନୟନ, ମହାମନ୍ଦିରର ସାମ୍ନାରେ ଗଲେ। ସେ ଉଷ୍ତ୍ର ଫୁଲର ରଙ୍ଗର, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚାରିହାତିଆ, ଗରୁଡ଼ାରେ ବସିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ। ସେଇ ସମୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଚାମର ଦ୍ୱାରା ବିଲୋଉଥିଲେ। ଏହି ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲୁ। ଏକାପରେ ଆମେ ପ୍ରଶସ୍ତ ଆସନରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲୁ, ଏବଂ ହଠାତ୍ ରଥ ପୁନି ବାୟୁ ଗତିରେ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲା। ଏହିବେଳେ ଆମେ ଅମୃତ ସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ, ଯାହା ମଧୁର ଜଳ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଥିଲା, ଅନେକ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଏଠି ଖେଳୁଥିଲେ, ଚଳିତ ତରଙ୍ଗ ରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ମନ୍ଦାର, ପାରିଜାତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଏଠି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ଆସନ, ଅନେକ ବିଚିତ୍ର ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ମୁକ୍ତା ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଲାଲି ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅଶୋକ, ବକୁଳ, କୁରୁବକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଚାରିପାଖରେ କେତକୀ ଓ ଚମ୍ପକ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, କୋଇଲି ର ମଧୁର ଡାକ ଓ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଭରିଥିଲା। ମଧୁମକୁଣ୍ଡଳୀର ଗୁଞ୍ଜନ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମତ୍କାର କରିଥିଲା। ସେଇ ଦ୍ୱୀପର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶିବାକାର ଶୋଭାମୟ ଶୟ୍ୟା ଦେଖିଲୁ, ଯାହା ମଣି ଓ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ଦୂରରୁ ଏହି ଦେବମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୟ୍ୟା ଉପରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ମହିଳା ବସିଥିଲେ। ସେ ଲାଲ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିଲେ, ଗଭୀର ଲାଲ ଦୃଷ୍ଟି, ମିଷ୍ଟି ହାସି ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଭା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ। ତାଙ୍କ ମୁଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ଲାଲ ଓଠ, ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତି କୋଟି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଠାରୁ ଅଧିକ, ସମଗ୍ର ଦେହ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ। ତାଙ୍କ ହାତରେ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଅଭୀଷ୍ଟ ବର ଥିଲା। ସେ ଥିଲେ ଶ୍ରୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ, ଏପରି ଦେବୀ କେବେ ଦେଖିନଥିଲୁ। ତାଙ୍କ ମୃଦୁ ହାସି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ହ୍ରୀଂ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେ ଲାଲ ଭାବରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, କୃପାମୟୀ, ଯୌବନର ମଧ୍ୟରେ ଅପୂର୍ବା। ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ଓ ରୂପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କମଳ ମୁଖ ମୃଦୁ ହାସିରେ ଶୋଭିତ, ଉତ୍ତୋଳିତ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ନେହ ଅଂକିତ ଅନ୍ତঃପୁଷ୍ପ ଉପମା ଅନୁରୂପ ଅନ୍ଗ। ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଙ୍କଣ, ବାହୁଳତା ଓ ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କ କମଳ ମୁଖ ଶ୍ରୀଚକ୍ର ଆକୃତିର ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ସେ ଥିଲେ ହୃଲ୍ଲେଖା ଭୁବନେଶୀ, ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ନିରତ।