ହେ ଶତ୍ରୁମାରି, ପରମ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିନଥିଲେ କେମିତି ଶାନ୍ତି ମିଳିପାରିବ? ମନ ଯେତେବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ଭ୍ରମଣ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଏକାଗ୍ର ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଁ କାହାକୁ ସ୍ମରଣ କରିବି, କାହାକୁ ପୂଜିବି, କାହାଠାରେ ଶରଣ ନେବି, କାହାକୁ ମାନ୍ୟ କରିବି, କାହାକୁ ସ୍ତୁତି କରିବି? ମୁଁ କିଛି ଜାଣେ ନାହିଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ। ତେବେ, ବିଶ୍ୱର ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—ହେ ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର, ତୁମେ ଯେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ସେହି ପ୍ରଶ୍ନ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ମୁଁ କ’ଣ କହିବି, ହେ ବାଲକ? ତୁମେ ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁହ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ। ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ନିଶ୍ଚିତ ଉତ୍ତର ତୁମେ ନୁହେଁ, ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁମାନେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ କିଛି ଜାଣିନଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ନିରାସକ୍ତ, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କାମନା ରହିତ, ସେମାନେ ଏହି ଗୁପ୍ତତାକୁ ବୁଝନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଯେତେବେଳେ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ର ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ନଶ୍ୱର ହୋଇଗଲା, ତେବେ କେବଳ ପଞ୍ଚଭୂତ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲା। ସେହିବେଳେ ମୁଁ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଲି। ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବୃକ୍ଷ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ କୁହାଁ ଦେଖିଲି ନାହିଁ। ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ବସି, ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲି—ମୁଁ ଏହି ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ରରେ କାହିଁକି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲି? ମୋର ରକ୍ଷକ କିଏ, ପ୍ରଭୁ କିଏ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କିଏ, କିଏ ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଶ୍ୱର କରିବେ? ପୃଥିବୀ ଭଲଭାବେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉନଥିଲା, କାରଣ ତାହାର ଆଧାର ଜଳ ଥିଲା। ପଦ୍ମ ଯେ ମାଟି ଓ ବୃଦ୍ଧିର ଏକତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ, କିପରି ଏଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? ଆଜି ମୁଁ ତାହାର ମାଟି ଏବଂ ମୂଳ ଦେଖୁଛି। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୂଳରେ ପୃଥିବୀ ଅଛି। ମୁଁ ଜଳରେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଖୋଜିଲି, କିନ୍ତୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ଦେହହୀନ ଧ୍ୱନି ହେଲା—"ତପସ୍ୟା, ତପସ୍ୟା।" ତେଣୁ ମୁଁ ପଦ୍ମମଧ୍ୟରେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲି। ପୁନର୍ବାର ଏକ ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲି—"ସୃଷ୍ଟି କର।" ମୁଁ ଭ୍ରମିତ ହେଲି; କାହାକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବି, କ’ଣ କରିବି? ସେଇ ସମୟରେ ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ, ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଭୟରେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଭାଗିଲି। ସେମାନଙ୍କ ସହ ମୁଁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିଲି ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ଜଳର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲି; ସେଠାରେ ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ତାଙ୍କର ଦେହ ମେଘମାଳା ପରି ଶ୍ୟାମ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚାରିଟି ହସ୍ତ, ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ, ବନମାଳା ଧାରଣ କରି, ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ। ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସେଇ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସେ ନାଗଶୟନ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ। ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ବିଲୀନ, ଅଚଳ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ସେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନାଗର କୋଇଳା ଉପରେ ଶୁଇଥିବା ଦେଖିଲି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୋ ମନରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଚିନ୍ତା ଉପଜିଲା—"ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?" ତେବେ ମୁଁ ଶ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସ୍ତୁତି କଲି, ଯିଏ ନିଦ୍ରାର ମୂର୍ତ୍ତି। ସେ ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଦେବୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହରୁ ବାହାରି ଆକାଶରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ରୂପ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଦେବୀ ଆକାଶରେ ଚମକିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଅଜେୟ ସ୍ୱଭାବ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। ପଞ୍ଚହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ବିଷ୍ଣୁ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ତା’ପରେ ହରି ଦାନବମାନେକୁ ବିନାଶ କଲେ। ସେଠି ତିନିଜଣ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପବିତ୍ର କରି, ସେଠାରେ ରୁଦ୍ର ଆସିଲେ। ଆମେ ତିନିଜଣେ ଏକ ସୁନ୍ଦର, ଶାନ୍ତ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲୁ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି, ଆମେ ସ୍ତୁତି କଲୁ, ତେବେ ସେ ଆମ ପ୍ରତି କଥା କହିଲେ। ସେ ଦୟାମୟୀ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଆମକୁ ଖୁସି ଓ ପବିତ୍ର କଲେ, ଏବଂ କହିଲେ—"ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ, ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କୁ ଉତ୍ସାହରେ କର। ମହାଦାନବ ନଶ୍ୱର ହୋଇଛନ୍ତି; ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ନିଜ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥାପନ କରି, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ସେଠି ବାସ କର। ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି କର।" ଦେବୀଙ୍କ ମୃଦୁ, ମଧୁର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଆମେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲୁ—"ମା, କିପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି କରିବା? ପୃଥିବୀ ବିସ୍ତୃତ ନାହିଁ, ସବୁଠି କେବଳ ଜଳ ଅଛି। କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ, ଗୁଣ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନାହିଁ।" ଆମ ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଦେବୀ ହସିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଲୋକରେ ଭାସ୍କରିତ। ଏହି ସମୟରେ ଅଚାନକ ଆକାଶରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଆସିଲା; ଦେବୀ କହିଲେ—"ହେ ଦେବଗଣ, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ୍ ବିମାନକୁ ପ୍ରବେଶ କର।" ସେ କହିଲେ—"ଆଜି ଏହି ଦେବବିମାନରେ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବଙ୍କୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖେଇବି।" ତାଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଆମେ "ଓମ୍" କହି, ବିମାନକୁ ଆରୋହଣ କଲୁ। ଏହି ମଣିମୟ, ମୁକୁତାମାଳା ଓ ଘଣ୍ଟିର ଶବ୍ଦରେ ମନୋହର ବିମାନରେ ଆମେ ବସିଲୁ। ଦେବୀ ଆମକୁ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତରେ ଦେଖି ଦୈବି ଶକ୍ତିରେ ସେ ବିମାନକୁ ଆକାଶକୁ ଉଠେଇଲେ। ଏହିଭଳି ଭାବେ, ମୁଁ, ହର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ବିମାନରୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲୁ। ତାହାଁଠାରେ ଏମିତି ଚମତ୍କାର ବୃକ୍ଷ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଉଥିବା, କୋଇଲିର ଗୀତରେ ଶୋଭିତ। ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ପାହାଡ଼, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ମନୋହର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ମହିଳା-ପୁରୁଷ, ପଶୁ, ପବିତ୍ର ନଦୀ, ପୋଖରୀ, କୁଆଁ, ଜଳାଶୟ, ଜିଲିକା ଓ ଝରଣା ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରାଜଧାନୀ ଦେଖିଲୁ, ଦେବତାମୟ ପରିଖା, ଯଜ୍ଞଶାଳା ଓ ବିଭିନ୍ନ ମହଳରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ରାଜଧାନୀକୁ ଦେଖି, ଆମେ ଚିହ୍ନିଲୁ; କେହି କହିଲେ—"ଏହା କି ସ୍ୱର୍ଗ? ଏତେ ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ଥାନ କିଏ ସୃଷ୍ଟି କଲେ?" ଆମେ ଏକ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲୁ, ସେ ଦେବତା ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଅରଣ୍ୟରେ ଶିକାର କରିବାକୁ ବାହାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଆମ ବିମାନ ଉପରେ ଅମ୍ବିକା ଦେବୀ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।