ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯେ ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଧନ୍ୟ ହେଲେ। ତୁମେ ବସୁକିଙ୍କ ବହିନୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଛ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦଦାୟକ। ହେ ମହାବାହୁ, ତୁମେ ଭାରତବଂଶୀୟ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣିଛ, ଅନେକ ଦାନ କରିଛ, ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଛ। ତଥାପି, ଏତେ ଧର୍ମକାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ପିତା ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଓ ତୁମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଂଶ ଶୁଦ୍ଧ ହେଇପାରିଲା ନାହିଁ, ହେ ରାଜନ୍। ଏହିପରିସ୍ଥିତିରେ, ତୁମେ ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମହାମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କର; ଏହା ଭକ୍ତିସହିତ କରିଥିଲେ, ହେ ଜନମେଜୟ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ହେବ। ଦେବୀ ଶିବାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିଲେ, ସେ ସଦା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି, ବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି, ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ସ୍ଥିର କରିଥାନ୍ତି। ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେବୀ-ଯଜ୍ଞ କରିଛ, ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ନାମକ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରାଣ କଥା। ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୁଣେଇବି ସେହି ପବିତ୍ର ଗାଥା, ଯାହା ମୃତ୍ୟୁଲୋକରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି, ଦିବ୍ୟ ଓ ରସମୟ। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଏହାଠାରୁ ଉତ୍ତମ ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, ଓ ଦେବୀଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ପୂଜା ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଛି ଉତ୍ତମ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦେବୀ ସଦା ପ୍ରେମରେ ବିହାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଓ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ଯେଉଁମାନେ ମହାମାୟା ଦୟାମୟୀ ମାଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସଦା ଦେବୀଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି; ତେବେ ଆଉ କିଏ ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବେ ନାହିଁ? ଏହି ଦେବୀଙ୍କ କଥା ଦୈନିକ ଶ୍ରବଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରିଥାଏ। ଏହା ଶୁଣିଲେ ମନରେ ଶାନ୍ତି ଆସିବ, ଓ ପୁରାଣ କଥା ଶ୍ରବଣ କରିଲେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରିବେ। ତାପରେ, ରାଜା ଜନମେଜୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଯେ ଏହି ଅମ୍ବା ନାମକ ମହାଯଜ୍ଞ କଥା କହିଲେ, ସେ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ? କେଉଁ କାରଣରେ, କେଉଁ ଗୁଣରେ, ଏବଂ କେଉଁ ରୂପେ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଘଟିଲା? ଏହାର ସଠିକ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା କ'ଣ? ଏହି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଦୟାସାଗର ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ।" "ଏହି ସୃଷ୍ଟି କେମିତି ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ତାହା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଓ ରୁଦ୍ର—ଏହି ତିନି ଦେବତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି, ସେମାନେ ଗୁଣମୟ, ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି।" "ସେମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାର ଉପରେ ନିର୍ଭର? ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଦୈବରେ ବଶ, କିମ୍ବା ସତ୍-ଚିତ୍-ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ? ସେମାନେ ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ତିନିପ୍ରକାର ତାପରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, କିମ୍ବା ତାହାଠାରୁ ପରେ? ସେମାନେ କାଳରେ ବଶ, କି ନୁହେଁ? ସେମାନେ କେମିତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, କାହିଁକି ହେଲେ? ଏହା ମୋର ସନ୍ଦେହ।" "ସେମାନେ ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ବଶ, ନିଦ୍ରା ଓ ଆଳସ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ? ସେମାନେ ସପ୍ତଧାତୁ ଶରୀରରେ ଗଠିତ, କି ନୁହେଁ? ସେମାନେ କେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ, କେଉଁ ଗୁଣ, କେଉଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ? ସେମାନେ କେଉଁ ଭୋଗ କରନ୍ତି, କେଉଁ ଆୟୁଷ୍ୟ ରହିଛି? ସେମାନେ କେଉଁଠି ବାସ କରନ୍ତି, କେଉଁ ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତି? ଏହି କଥା ମୋତେ ସବୁ ଖୋଲାସା କରନ୍ତୁ।" ତେବେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: "ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ବଡ଼ କଠିନ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, କେଉଁ କାରଣରେ ହେଲେ। ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏକଦା ନାରଦ ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲି। ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ଉଠିବା ପରେ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ—ତୁମେ ଶୁଣ।" "କେତେକ ଦିନ ପୂର୍ବେ, ମୁଁ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଶାନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ନାରଦକୁ ଦେଖିଲି। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି, ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ପଡିଲି, ତାଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସିଲି।" "ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାପୁତ୍ର ନାରଦଙ୍କୁ ପଚାରିଲି, ସେ ଏକା ଜହ୍ନବୀ ତଟରେ ଧ୍ୟାନରତ ଥିଲେ।" 'ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ବିଶ୍ୱରେ କିଏ ପରମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ? ଏହି ବିଶ୍ୱ କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ? ଏହା ଅନିତ୍ୟ କି ନିତ୍ୟ? ଏହା ସବୁ ବିସ୍ତୃତ କରି କହନ୍ତୁ।' 'ଏହା କି ଏକ ନିର୍ମାତା କାର୍ଯ୍ୟ, କିମ୍ବା ଅନେକ ନିର୍ମାତା ଅଛନ୍ତି? ଯଦି କୌଣସି ନିର୍ମାତା ନାହିଁ, ତେବେ କୌଣସି ଫଳ ହେବ କିପରି? ଏହି ବିରୋଧ ମୋତେ ଦେଖାଯାଉଛି।' 'ଏପରି ଅନେକ ସନ୍ଦେହରେ ଏ ଜଗତରେ ମୁଁ ଆଟକିଯାଇଛି, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।' 'କେହି କହନ୍ତି ଯେ, ଶଙ୍କର, ସଦାଶିବ, ସଂସାର ରଚନା ଓ ଲୟରେ ଅସଙ୍ଗ, ତିନି ଗୁଣମୟ, ପବିତ୍ର, ସଂସାର ମୁକ୍ତିଦାତା, ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ଲୟର କାରଣ।' 'କେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାମ, ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ, ଅନନ୍ତ ହରି ଭାବେ କହନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସ୍ଥିର, ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ।' 'କେହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଚଳାୟକ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଚତୁର୍ମୁଖ, ନାଭିକମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସତ୍ୟଲୋକରେ ବିରାଜିତ।' 'କେହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ଭାବେ ବେଦବିଦ୍ୟାମାନେ କହନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଭାତ-ସାନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।' 'ଏହିପରି, କେହି ଯଜ୍ଞରେ ବହୁମତି ଇନ୍ଦ୍ର, ସହସ୍ରନୟନ ବାସବଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ପୂଜନ୍ତି।' ଏପରି ଧାର୍ମିକ ସନ୍ଦେହ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ମୁଁ ପଡିଥିଲି, ଏହା ଶୁଣି ବ୍ୟାସଦେବ ଏହି ଉତ୍ତର ଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।