ଏକ ସମୟର କଥା, ସର୍ପମାନେ, ତାଙ୍କର ମାତାଙ୍କ ଶାପରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ବାସୁକିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣାଗତ ହେଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ। ଦୟାମୟ ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ତୁମ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନାମ ସହିତ ମହାମୁନି ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଅ। ତାଙ୍କର ଗର୍ଭରୁ ଜଣେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ତୁମ ସର୍ପବଂଶର ରକ୍ଷା କରିବେ। ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆସ୍ତୀକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏହି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବାସୁକି ଅତି ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀକୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନେଇ ମୁନି ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଲେ। ମୁନି ଜରତ୍କାରୁ ଜାଣିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର ଭାବୀ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ଆଛି, ତେଣୁ ସେ ବାସୁକିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯଦି କେବେ ଏହି ମହିଳା ମୋତେ ଅପ୍ରସନ୍ନ କରିଥାଏ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।” ଏହି ସର୍ତ୍ତ ମାନି, ମୁନି ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ ଓ ବାସୁକି ନିଜ ଇଛା ପୂରଣ ହୋଇ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହିପରେ, ମୁନି ଜରତ୍କାରୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଏକ ଶୁଭ୍ର ପତ୍ରର ଝୋପଡ଼ିରେ ଅତି ଶୁଭ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶାନ୍ତିରେ ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏକ ଦିନ, ମୁନି ଭୋଜନ କରି ଶୋଇ ପଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ବାସୁକିଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଭଉଣୀ ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ମୁନି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟେ, କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମୋତେ ଜଗାଇବା ନାହିଁ।” ଏପରେ ସେ ଶୋଇ ପଡ଼ିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆସିଗଲା, ତେବେ ସେ ଭାବିଲେ, “ମୁଁ କଣ କରିବି? ମୋର ମନ ଅଶାନ୍ତ। ଯଦି ମୁଁ ମୁନିଙ୍କୁ ଜଗାଏ, ସେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବେ।” ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବାର ଭୟରେ ତାଙ୍କର ମନ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଥିଲା—“ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା ହେବ ନାହିଁ। ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ଏହା ଠାରୁ ତ୍ୟାଗ ହେବା ଭଲ।” ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଜଗାଇ କହିଲେ, “ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ ଆସିଗଲା, ଉଠନ୍ତୁ, ଉଠନ୍ତୁ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ!” ମୁନି ଉଠି ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏଠାରୁ ଯାଉଛି; ତୁମେ ମୋ ଶୋଇବାରେ ବାଧା ଦେଲା, ଏବେ ତୁମେ ତୁମ ଭାଇଁଘରକୁ ଯାଅ।” ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ସେ କହିଲେ, “ଓ ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ, ମୋ ଭାଇଁ ଯେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ, ସେ କିପରି ପୂରଣ ହେବ?” ମୁନି ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେଉ।” ଏପରେ ମୁନି ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଗଲେ ଓ ସେ ବାସୁକିଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଭାଇଁ ପଚାରିଲେ, ସେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କଥା କହିଲେ—“ସେ କହିଲେ, ‘ଏହିପରି ହେଉ’, ତାପରେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ଚାଲିଗଲେ।” ଏହା ଶୁଣି ବାସୁକି ଭାବିଲେ, “ମୁନି ନିଶ୍ଚିତ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ,” ଏବଂ ଭାଇଁ ଭାବରେ ଭରସା କରି ଭଉଣୀକୁ ରଖିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁନି ଓ ବାସୁକିଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜଣେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଆସ୍ତୀକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ଆସ୍ତୀକ ମହାମୁନି, ତାଙ୍କ ମାତୃବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ହେ ରାଜା, ଆପଣ ଏହି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି; ଏହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଆଦର କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ବାସୁକିଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କ ପୁଅ। ଆପଣଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଆପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାରତବଂଶର ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣିଛନ୍ତି, ଅନେକ ଦାନ କରିଛନ୍ତି, ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଛନ୍ତି। ତଥାପି, ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ କରି ମଧ୍ୟ, ପିତା ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ, ଓ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଂଶ ପବିତ୍ର ହେଲା ନାହିଁ। ଏହିପାଇଁ, ହେ ରାଜା, ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବୀଙ୍କ ଏକ ମହାମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତୁ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟସ୍ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ଯେତେବେଳେ ଶିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି, ବଂଶର ଉନ୍ନତି ଓ ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥିରତା ଦେଇଥାନ୍ତି। ହେ ରାଜା, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦେବୀ-ଯଜ୍ଞ କରି, ବର୍ତ୍ତମାନ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ପବିତ୍ର ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣାଇବି, ଯାହା ସଂସାର ମୁକ୍ତିଦାୟି, ଦିବ୍ୟ ଓ ରସମୟ। ଏହାଠାରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରାଣ ନାହିଁ, ଓ ଦେବୀଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୂଜା ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଲୋକମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦେବୀ ସଦା ଭକ୍ତିରେ ବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୀ। ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁମାନେ ମହାମାୟା ଦୟାମୟୀଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଥାନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି; ତେଣୁ କିଏ ତାଙ୍କ ସେବା କରିବେ ନାହିଁ? ଯିଏ ଏହି କଥା ଦିନକୁ ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରେ। ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣିଲେ ମନରେ ଶାନ୍ତି ଆସିବ, ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ କଲେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ତାପରେ ରାଜା ଜନମେଜୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଯେ ‘ଅମ୍ବା’ ନାମକ ମହାଯଜ୍ଞର କଥା କହିଥିଲେ, ସେ କିଏ, କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, କେଉଁଠି, କାହିଁକି, କେଉଁ ଗୁଣରେ? ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ କ’ଣ, ତାହାର ସ୍ୱରୂପ କ’ଣ? ସଠିକ୍ ବିଧି କହନ୍ତୁ, ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଦୟାର ସାଗର। ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ, ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ଓ ଆପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣନ୍ତି। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର—ଏହି ତିନି ଦେବତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି, ଯେଉଁମାନେ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଓ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି। ସେମାନେ କି ସ୍ୱାଧୀନ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ? ମୁଁ ଏହି କଥା ଏବେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ସେମାନେ କି ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଭାଗ୍ୟର ଅଧୀନ, କିମ୍ବା ସଚିତ୍, ଚିତ୍, ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ? ସେମାନେ ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ତ୍ରିତାପରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, କିମ୍ବା ଏହାରୁ ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନ? ସେମାନେ କି କାଳର ଅଧୀନ, କିମ୍ବା ନୁହଁନ୍ତି? କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, କାହିଁକି? ଏହି ମୋର ସନ୍ଦେହ।” ଏଭଳି ରାଜା ଜନମେଜୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲାପରେ, ପବିତ୍ର ଉପାଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।