ଏକ ସମୟର କଥା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଆସ୍ଥା ଥିବା ଜରତ୍କାରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆସ୍ତୀକ ନାମକ ଏକ ଋଷି ଜନମେଜୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଉଁଠି, ଏହି ଶିଶୁ ଆସ୍ତୀକ ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କ ସ୍ତୁତି କଲେ। ରାଜା ଜନମେଜୟ ଏହି ଶିଶୁ ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ ଦେଖି ବହୁତ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ କିଛି ଚାହିଁବେ ତାହା ମାଗିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ତାପରେ, ଆସ୍ତୀକ ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ଏହି ଇଚ୍ଛା ରଖିଲେ—"ଏହି ବିଶାଳ ସର୍ପସତ୍ର ଥମିଯାଉ।" ରାଜା ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ବାନ୍ଧାହୋଇ, ପୁଣି ଏହି ଅନୁରୋଧ ପାଇଲେ। ଋଷିଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ, ରାଜା ସର୍ପବଳି ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ଏହା ପରେ ବୈଶମ୍ପାୟନ ଏହି ସଭାରେ ଭାରତ ମହାକାବ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ପାଠ କଲେ। କିନ୍ତୁ, ଏହି ମହାକାବ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜା ଜନମେଜୟ ଚିତ୍ତଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ। ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ମୁଁ କିପରି ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବି?" ରାଜା କହିଲେ, "ମୋର ମନ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଅନ୍ତଃରେ ଜଳୁଛି; କୃପାକରି କହନ୍ତୁ, କଣ କରିବି? ମୋର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବାପାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା।" "ହେ ଭଗ୍ୟଶାଳୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ—ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କିମ୍ବା ଘରେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ। କିନ୍ତୁ, ମୋ ବାପା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିନାହାନ୍ତି; ସେ ଅସହାୟ ଭାବେ ଆକାଶରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ। ହେ ସତ୍ୟବତୀନନ୍ଦନ, ମୋ ବାପାଙ୍କ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କିଏ କିପରି ଉପାୟ କରିପାରିବ?" "ମୋ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବାପା ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ କିପରି ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରିବେ?" ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ସଭାରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ପୁରାତନ, ଗୁପ୍ତ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏହି ଭାଗବତ ପୁରାଣ କଥା ଶୁଣାଏବି, ଯାହା ଅନେକ କଥାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳମୟ।" "ଏହି ପୁରାଣ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମୋର ପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କୁ ଶିଖାଇଥିଲି; ଏବେ ମୋର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ ତୁମକୁ ଶୁଣାଏବି।" "ଏହା ଶୁଣିଲେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଏହା ସବୁବେଳେ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର।" ତାପରେ ଜନମେଜୟ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ଆସ୍ତୀକ କାହାର ପୁତ୍ର? ସେ କାହିଁକି ଏହି ବଳି ରୋକିବାକୁ ଆସିଥିଲେ? ସେ କାହିଁକି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ? ଏହି କଥା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରାଣ ଦୟାକରି ଏବେ ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ।" ବ୍ୟାସ କହିଲେ, "ଶାନ୍ତିପ୍ରିୟ ଋଷି ଜରତ୍କାରୁ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ। ଅରଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଗଭୀର ଗର୍ତ୍ତରେ ଲଟକୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, 'ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ତୁମେ ବିବାହ କର; ନହେଲେ ଆମେ ସଂତୁଷ୍ଟ ହେବୁ ନାହିଁ। ଯଦି ତୁମର ଏକ ସଦାଚାରୀ ପୁତ୍ର ହୁଏ, ଆମେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତିପାଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବୁ।'" ଏହିପରି ଶୁଣି ଜରତ୍କାରୁ କହିଲେ, "ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ମୋ ପରି ଏକ ସଚ୍ଛି ପତ୍ନୀ ମିଳିବେ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ନିଜେ ଚୟନ କରିପାରିବି ଏବଂ ସେ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହେବେ, ତେବେ ମୁଁ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରିବି। ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ହେ ପୂର୍ବଜମାନେ।" ଏହିପରି କହି ଜରତ୍କାରୁ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାକୁ ବେରିପଡ଼ିଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ସର୍ପମାନେ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କ ଶାପକୁ ଭୋଗୁଥିଲେ—"ସେମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପତିବେ!" ଏହି ସମୟରେ, କଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କ ପତ୍ନୀ କଦ୍ରୁ ଓ ବିନତା ସୂର୍ୟଙ୍କ ରଥର ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖିଥିଲେ ଏବଂ ଏକାଉଁଠି କଥା କହିଲେ। କଦ୍ରୁ ବିନତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ହେ ପ୍ରିୟା, ଏହି ଘୋଡ଼ାର ରଙ୍ଗ କଣ? ସତ୍ୟ କଥା ଦ୍ରୁତ କହ।" ବିନତା କହିଲେ, "ଏହି ଘୋଡ଼ା ଧଳା। ତୁମର କି ମତ? ଚାଲ, ଏହି ଉପରେ ଆମେ ଶର୍ତ୍ତ ରଖିବା।" କଦ୍ରୁ କହିଲେ, "ମୋତେ ଲାଗେ ଏହା କଳା ରଙ୍ଗର। ଆମେ ଦେବତାମୟ ଏକ ଶର୍ତ୍ତ ରଖିବା; ଯିଏ ହାରିବେ, ସେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦାସୀ ହେବେ।" ତାପରେ କଦ୍ରୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସର୍ପପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ—"ଘୋଡ଼ାର ଦେହକୁ ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ କଳା କର।" କିଛି ସର୍ପ ଏହି କଥା ମାନିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ କଦ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—"ତୁମେ ଜନମେଜୟଙ୍କ ସର୍ପସତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପତିବ।" ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସର୍ପମାନେ ଘୋଡ଼ାର ପୁଛକୁ ଆପଣଙ୍କ ଦେହରେ ପୂଟି ଦେଇ ଘୋଡ଼ାକୁ କଳା ଓ ବିଚିତ୍ର ଦେଖାଇଦେଲେ, ମାଆଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ। ଦୁଇଭଉଣୀ ଏକାଠି ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖିଲେ। ବିନତା ଏହି ବିଚିତ୍ର ଘୋଡ଼ା ଦେଖି ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେହି ସମୟରେ ବିନତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼ ଆସିଲେ। ମାଆଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ସର୍ପଭକ୍ଷକ ଗରୁଡ଼ ପଚାରିଲେ, "ମାଆ, ଆପଣ କାହିଁକି ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ? ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ସୂର୍ୟଙ୍କ ରଥୀ ଜୀବିତ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆପଣ କାହିଁକି ଏଭଳି ଅଶାନ୍ତ?" "ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଆପଣ ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି, ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ପୁତ୍ର ଥିଲେ କଣ ଲାଭ? ମାଆ ଯଦି ଦୁଃଖିତ, ପୁତ୍ର ଥିଲେ କଣ ଉପକାର?" "ମୋ ଦୁଃଖର କାରଣ କହନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହା ଦୂର କରିଦେବି।" ବିନତା କହିଲେ, "ମୋତେ ଏବେ ମୋ ସଉତୁଣୀଙ୍କ ଦାସୀ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ପୁତ୍ର। ଏହା ଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି କହିବି କି? ସେ ଏବେ 'ମୋତେ ବହନ କର' ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି, ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ।" ଗରୁଡ଼ କହିଲେ, "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ଚାହିଁବେ ସେଠି ନେଇଯିବି। ଆପଣ ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବି।" ଏହିପରି ଶୁଣି ବିନତା କଦ୍ରୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଦାସୀତ୍ୱ ଦୂର କରିବାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କ ମାଆ ଓ ନିଜକୁ ସମୁଦ୍ରପାରେ ନେଇଯାଇଲେ। ଗରୁଡ଼ କଦ୍ରୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ମାଆ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବି। ମୋ ମାଆ କିପରି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦାସୀତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେ?" କଦ୍ରୁ କହିଲେ, "ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକରୁ ବଳପୂର୍ବକ ଅମୃତ ଆଣି ମୋ ସର୍ପପୁତ୍ରମାନେକୁ ଦିଅ; ତେବେ ତୁମର ଅଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଆ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ପାଇବେ।" ବ୍ୟାସ କହିଲେ, "ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼ ତୁରନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ; ଯୁଦ୍ଧ କରି, ସେ ଅମୃତର ଘଡ଼ି ନେଇ ଆସିଲେ।