ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନମେଜୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଉତ୍ତଙ୍କ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ । ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯେ କିଏ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ କଣ ନକରିବା ଉଚିତ୍, ସମୟ ଅନୁସାରେ ଜାଣିନାହା । ଆଜି ତୁମେ ଯାହା ନକରିବା ଉଚିତ୍, ସେ କରୁଛ; ଯାହା କରିବା ଉଚିତ୍, ସେ କରୁନାହା । ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ ଦେଖି, ମୁଁ ଏବେ କିପରି ତୁମକୁ ମନ୍ତ୍ରଣା ଦେବି? ତୁମେ କ୍ରୋଧ ଓ ପ୍ରୟାସ ଛାଡିଦେଇଛ ।” ଏହା ଶୁଣି ଜନମେଜୟ କହିଲେ, “ମୁଁ କୌଣସି ଶତ୍ରୁତା ବିଷୟରେ ଜାଣିନାହିଁ, ନାହିଁ କୌଣସି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିଛି; ଏହି ଶତ୍ରୁତା କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏହା କହନ୍ତୁ, ମହାଭାଗ ।” ଉତ୍ତଙ୍କ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ତୁମର ପିତା ପରିକ୍ଷିତଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ ତକ୍ଷକ ମାରିଦେଇଥିଲା । ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ବିଷୟରେ ଜଣାନ୍ତୁ ।” ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କହିଲେ, “ପରିକ୍ଷିତଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଏକ ସାପ ଡସିଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ମରିଗଲେ ।” ଜନମେଜୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ଏହି ଦୁଃଖର କାରଣ, ତେବେ ତକ୍ଷକଙ୍କ ଅପରାଧ କଣ?” ଉତ୍ତଙ୍କ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ, “ତକ୍ଷକ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଘୁଷ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପଛୁଆଇଦେଲା; ତେଣୁ ତକ୍ଷକ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ନିମିତ୍ତ ଏବଂ ତୁମର ଶତ୍ରୁ ।” ଉତ୍ତଙ୍କ ଏକ ପୁରାତନ କଥା କହିଲେ: “ଏକ ସମୟରେ ଋଷି ରୁରୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଜନ ଏକ ସାପ ଡସି ମରିଗଲା; ରୁରୁ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପୁନର୍ଜୀବିତ ହେଲା । ଏହା ଦେଖି ରୁରୁ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ: ‘ମୁଁ ଯେଉଁ ସାପ ଦେଖିବି, ତାକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାରିଦେବି।’ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ରୁରୁ ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଡ଼ିଘୁଡ଼ି ସାପମାନେ ଦେଖି ମାରିବା ଲାଗିଲେ । ଏକ ଦିନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ବୃଦ୍ଧ ଡୁନ୍ଦୁଭା ସାପ ଦେଖି, ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ । କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଡୁନ୍ଦୁଭା କହିଲା, ‘ମୁଁ ତୁମକୁ କିପରି ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି? କିପାଇଁ ମୁଁ ମରିବି?’” ରୁରୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋ ପ୍ରିୟା ସାପ ଡସି ମରିଗଲା; ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି, ଏ ସାପ ।” ଡୁନ୍ଦୁଭା କହିଲା, “ମୁଁ କୌଣସି ଡସି ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ ଡସିଥିବା ସାପମାନେ ଅଛନ୍ତି; ମୋ ଶରୀରର ଗୁଣରେ ତୁମେ ମୋତେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।” ଉତ୍ତଙ୍କ କହିଲେ, “ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ଭାଷାରେ କଥା ଶୁଣି ରୁରୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ‘ତୁମେ କିଏ? କିପାଇଁ ଡୁନ୍ଦୁଭା ହେଲା?’” ସାପ କହିଲା, “ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲି; ମୋ ମିତ୍ର ଖଗାମା ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଧର୍ମିକ, ସତ୍ୟବାନ୍, ଶାନ୍ତ । ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନରେ ତାଙ୍କୁ ଠକି ଏକ ସାପ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଗୃହରେ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲି । ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଅପରାଧ କଲି । ତାଙ୍କୁ ଭୟ ଲାଗିଲା, ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ: ‘ତୁମେ ଡୁନ୍ଦୁଭା ସାପ ହେବା, ଅବୁଦ୍ଧି ଜନ!’ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବିନୟ କରିଲି, ତେବେ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ରୁରୁ ତୁମକୁ ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ ।’” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରୁରୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ପ୍ରମତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୁରୁ; ଏହି ମୋ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପଦେଶ ଶୁଣ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅହିଂସା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ; ଏହା ନିଶ୍ଚୟ । ଜଗତରେ ଦୟା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ବଳି ବିନା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ହିଂସା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।” ସୂତ କହିଲେ, “ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଡୁନ୍ଦୁଭା ଆବର୍ଜନା ଛାଡି ରୁରୁ ହେଲେ । ତାପରେ ରୁରୁ ଅହିଂସା ଅନୁସରି, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ; ସେ, ଯିଏ ମରିଥିଲେ, ପୁନଃ ଜୀବନ ଲାଭ କଲେ ।” ଉତ୍ତଙ୍କ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସାପମାନେ ନିମନ୍ତେ ହୋଇଥିବା ଏହି ଶତ୍ରୁତା ଓ ହିଂସା ଉପରେ ଚିନ୍ତା କର; ତୁମେ ଏହି ଶତ୍ରୁତା ଛାଡି ସାପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଛ । ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ମାରିଥିବା ସାପମାନେ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧ ରଖିନାହା । ତାଙ୍କ ପିତା ଆକାଶରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇ, ନିମନ୍ତେ ଶାଉଚ ଓ ଦାନ ହୋଇନାହିଁ । ତୁମେ ସାପମାନେ ମାରି ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଅପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ସାପମାନେ ମାରିନାହା । ଅମ୍ବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ସର୍ପ-ଯଜ୍ଞ କର ।” ଉତ୍ତଙ୍କ କହିଲେ, “ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁତା ସ୍ମରଣ କରି ସର୍ପ-ଯଜ୍ଞ କର ।” ସୂତ କହିଲେ, “ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ରାଜା ଜନମେଜୟ ରୁଦିବା ଲାଗିଲେ; ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଶ୍ରୁ ପଡ଼ିଲା, ମନ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା । କହିଲେ, ‘ମୋ ଦୃଢ଼ ବିବେକ ନାହିଁ, ମୁଁ ନିର୍ଥକ କାମ କରିଛି । ମୋ ପିତା ଦୁଃଖଦ ଭାଗ୍ୟରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ସାପମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଛନ୍ତି; ଆଜି ମୁଁ ସର୍ପ-ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରି ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଉପକାର କରିବି ।” ଏହିପରେ ରାଜା କହିଲେ, “ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସାପମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମରିବେ; ମୋ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ । ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଶୁଭ୍ର ଭୂମି ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତୁ; ଶତ ଦଣ୍ଡ ଥିବା ଏକ ଭବ୍ୟ ଯଜ୍ଞଶାଳା ତିଆରି କରନ୍ତୁ । ଆଜି ମୋ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯଜ୍ଞ ବେଦି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ । ବିଶାଳ ସର୍ପ-ଯଜ୍ଞ ହେବା ଉଚିତ୍; ତକ୍ଷକ ଏଠାରେ ବଳି ହେବେ, ଉତ୍ତଙ୍କ ମହାମୁନି ପ୍ରଧାନ ପୂଜାରୀ ହେବେ । ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ରୁତ ଆଣନ୍ତୁ ।” ସୂତ କହିଲେ, “ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ବେଦି ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ । ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସର୍ପମାନେ ମାନେ ତକ୍ଷକ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ । ତକ୍ଷକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିନୟ କଲେ, ‘ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ!’ ଭୟଭୀତ ତକ୍ଷକକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କ ତାକୁ ଆସନ ଦେଇ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କଲେ । ‘ନିର୍ଭୟ ହେଉ, ସାପ’ କହି ତାକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କଲେ । ଉତ୍ତଙ୍କ ଜାଣିଲେ ତକ୍ଷକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି; ତେଣୁ ଉତ୍ତଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ତକ୍ଷକ ଯାୟାବର ଗୋତ୍ରରେ ଉଦ୍ଭୂତ ଏକ ମୁନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ।