ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶଧାରୀ ଓ ପାଳା ଦେଖା ଲୋକମାନେ ଚାଲିଗଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଫଳଗୁଡ଼ିକ ନେଇ କହିଲେ— “ମୋର ବନ୍ଧୁମାନେ ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ଆଜି ଖାଉନ୍ତୁ, ମୁଁ ତ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେଇଥିବା ଏକ ବଡ଼ ଫଳଟି ଖାଇବି।” ଏପରି କହି, ଉତ୍ତରାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଲେ ଏବଂ ନିଜେ ହାତରେ ପକା ଫଳଟି ଧରି ଖୋଲିଲେ। ଫଳଟି ଖୋଲିବା ସହିତ, ରାଜା ଦେଖିଲେ ଏକ ଛୋଟ କୀଟ ଭିତରେ ଅଛି— କଳା ଆଖି, ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ। ଏହା ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ରାଜା କହିଲେ— “ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହେଉଛି, ଆଜି ମୋତେ ବିଷର ଭୟ ନାହିଁ। ଏହି ଶାପକୁ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି— ଏହି କୀଟଟି ମୋତେ କଟୁନ୍ତୁ।” ଏପରି କହି, ରାଜା ଏହି କୀଟଟିକୁ ନିଜ ଗଳାରେ ରଖିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା, ସେ କୀଟଟି ଗଳାକୁ ଚିପି ଧରିଲା; ତାପରେ ଏହା ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁର ଆକାର ଧରି ଟକ୍ଷକ ନାଗର ରୂପ ନେଲା। ରାଜା ଟକ୍ଷକରେ ପରିବୃତ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କଟିଲା; ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭାବିତ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସର୍ପକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ; ପାଳାମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା। ସର୍ପର ବେପରିତ ବେପରିତ କୋଇଳୀରେ ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେଲା, ସେ ଚୁପ ହୋଇ ଗଲେ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଚଳନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଟକ୍ଷକର ମୁଁହରୁ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା ବିସର୍ଗ ହେଲା ଏବଂ ତାକୁ ତୁରନ୍ତ ଦହିଦେଲା, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରାଣହୀନ କରିଦେଲା। ଏପରି ଭାବେ ଟକ୍ଷକ ରାଜାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା; ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେଉଁପରି ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଦହିଯାଉଛି। ରାଜା ଜଳିଛି ଗଛ ପରି ନିର୍ଜୀବ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ମୃତଦେହ ଦେଖି କାନ୍ଦିଲେ। ସୂତ କହିଲେ— ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରାଣହୀନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶିଶୁ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଉଚିତ କ୍ରିୟା କଲେ। ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ, ରାଜାଙ୍କ ଦହିଯାଇଥିବା ଦେହକୁ ଅଗରୁ ଦାଣ୍ଡାରେ ରଖାଗଲା। ଏହି କଠିନ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଗାଈ, ସୁନା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରାଗଲା। ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ଶିଶୁ, ଜଣେ ଜନମେଜୟ ନାମକ, ଜେଉଁଥିରେ ରାଜସିକ ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ତାଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ। ସହରବାସୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହି ଶିଶୁ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଘୋଷଣା କଲେ। ଦାୟିକା ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ରାଜଚିହ୍ନ ଶିଖାଇଲେ; ଦିନକୁ ଦିନ ସେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଲେ। ଏକଦିନ ସେ ଏଗାର ରୁଷି ବର୍ଷ ହେଲେ, ଗୃହପୁରୋହିତ ତାଙ୍କୁ ଉଚିତ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ ଏବଂ ସେ ତାହା ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇଲେ, ଯେପରି ଦ୍ରୋଣ ଅର୍ଜୁନକୁ ଓ ଭାର୍ଗବ କର୍ଣ୍ଣକୁ ଶିଖାଇଥିଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କରି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଜୟ ହେଲେ; ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଓ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ। ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ନିୟମିତ ଓ ଆତ୍ମସଂୟମୀ ହୋଇ, ସେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯଥା ରାଜ୍ୟ ଚାଳନା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କାଶୀ ରାଜା ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ମା ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ, ତେଜସ୍ୱିନୀ କନ୍ୟାକୁ ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଲେ। ଜନମେଜୟ ଏହି କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ କଳା ଆଖିର କନ୍ୟାକୁ ପାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ପୁରୁଣା କାଳର ରାଜାମାନେ ଯେପରି ତାଙ୍କ ଅତ୍ୟପ୍ରିୟାକୁ ଲାଭ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଥିଲେ। ଭିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ସୁଭଦ୍ରାରେ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାରେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିଲେ, ଏହି ରାଜା ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର କମଳନୟନୀ ରାଣୀ ଥିଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଶଚୀ ଥିଲେ; ଅନୁଚରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛିତ ହେଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଉତ୍ତଙ୍କ ନାମକ ଏକ ଋଷି ଆସିଲେ। ଟକ୍ଷକର ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଆସିଲେ, କିଏ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁତାର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୋଲି ଭାବି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଆସି କହିଲେ— “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ ସମୟରେ କରିବା ଉଚିତ ଓ ନାହିଁ, କିଛି ଜାଣୁନାହଁ। ଆଜି ତୁମେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ତାହା କରୁଛ, ଓ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା କରୁନାହଁ; ତୁମେ କ୍ରୋଧ ଓ ପ୍ରୟାସ ଶୂନ୍ୟ, ମୁଁ ଏବେ କାହିଁକି ତୁମେଠାରେ ଅନୁରୋଧ କରିବି?” ଏହିପରି କଥା କହିବା ପରେ, ଜନମେଜୟ ପଚାରିଲେ— “ମୁଁ କୌଣସି ଶତ୍ରୁତା ଜାଣିନାହିଁ, ନ କୌଣସି ପ୍ରତିଦାନ କରିଛି; ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହା କିଏ ଓ କାହିଁକି ହେଲା, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।” ଉତ୍ତଙ୍କ କହିଲେ— “ତୁମର ପିତା, ହେ ରାଜା, ଦୁଷ୍ଟ ଟକ୍ଷକ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିଲେ। ତୁମେ ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଡାକି ପଚାର, କେମିତି ତୁମର ପିତାଙ୍କ ବିନାଶ ହେଲା।” ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କହିଲେ— “ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ କଟାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା।” ଜନମେଜୟ ପୁନି ପଚାରିଲେ— “ଋଷିଙ୍କ ଶାପ ଏହାର କାରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ଟକ୍ଷକର ଦୋଷ କ’ଣ?” ଉତ୍ତଙ୍କ କହିଲେ— “ଟକ୍ଷକ କାଶ୍ୟପକୁ ଘୁଷ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେଲା; ଏହିପରି ଟକ୍ଷକ ତୁମର ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ ଓ ଶତ୍ରୁ। ଏହିପରି, ପୂର୍ବକାଳରେ ରୁରୁ ନାମକ ଋଷିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା କଟାଯାଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତେଁଠାରେ ରୁରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସଂକଳ୍ପ କଲେ— ‘ମୁଁ ଯେଉଁ ସର୍ପକୁ ଦେଖିବି, ତାହାକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା କରିବି।