ଏକ ଦିନ, କିଛି ଋଷି ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ରାଜାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦିଅ—ଅମେ ଋଷିମାନେ ଆସିଛୁ, ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ମଧୁର ଫଳ ଦେଇ, ପୁନି ଚାଲିଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ସେମାନେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଲେ, “ଭାରତବଂଶରେ କେବେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଦେଖାଯାଇନାହିଁ, ନ ଶୁଣାଯାଇଛି ଯେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯିବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି। ଆମେ ଉପରକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରି, ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ପୁନି ଚାଲିଯିବା।” ଏହି ଉପରେ, ସୂତ କହିଲେ, ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଏହି ଋଷିମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି ଭାବି, ରାଜାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଆଜି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେଲା; କିନ୍ତୁ କାଲି ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ। ରାଜମହଳ ଉପରକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯିବା ନିଷିଦ୍ଧ; ଏହି ଆଦେଶ ରାଜା ଦେଇଛନ୍ତି, କାରଣ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପକୁ ଡର କରୁଛନ୍ତି।” ତା’ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, “ଫଳ, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ପାନୀୟ ଆଣିଦିଅ।” ସେମାନେ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ଏହି ସବୁ ଜିନିଷ ରାଜାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ନେଇଁ ଗଲେ, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଯାଇ କହିଲେ ଯେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଆସିଛନ୍ତି। ରାଜା କହିଲେ, “ଯେଉଁଫଳ, କନ୍ଦମୂଳ ଆଛି, ସବୁ ଆଣିଦିଅ। ତପସ୍ୱୀମାନେ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କର; ଏବଂ ସେମାନେ କାଲି ପୁଣି ଆସିବେ କି ନାହିଁ, ଏହି ମଧ୍ୟ ଜାଣିବା; ଆଜି ମୁଁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଦେବି ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ ଦେଉ।” ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଫଳ, କନ୍ଦମୂଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ସଂଗ୍ରହ କରି ବଡ଼ ଆଦରରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶୀ ଯେଉଁମାନେ ତଥା ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଚାଲିଗଲେ, ରାଜା ଏହି ସବୁ ଫଳ ନେଇ ମନ୍ତ୍ରୀମାନୋଁକୁ କହିଲେ, “ମୋ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ଏହି ସବୁ ଫଳ ଖାଉନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେଇଥିବା ବଡ଼ ଫଳଟି ଖାଇବି।” ଉତ୍ତରାନନ୍ଦନ ପରୀକ୍ଷିତ ଏହି କଥା କହି ବନ୍ଧୁମାନୋଁକୁ ଫଳ ଦେଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ହାତରେ ପକା ଫଳଟି ଧରି ଭାଗିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ଫଳ ଭାଗିଲେ, ତାହାର ଭିତରେ ଏକ ଛୋଟ, କଳା ଆଖି ଓ ଲାଲ ଦେହ ଥିବା କୀଟ ଦେଖିଲେ। ଏହା ଦେଖି ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହୋଇ ମନ୍ତ୍ରୀମାନୋଁକୁ କହିଲେ, “ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଉଛି; ଆଜି ବିଷର ଭୟ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ଶାପକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି—ଏହି କୀଟ ମୋତେ କାମଡ଼ିବ। ଏହା କହି ସେ କୀଟଟିକୁ ଗଳା ଉପରେ ରଖିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା, ସେ କୀଟ ଗଳାକୁ ଚିଁହି ଧରିଲା; ଏହି କ୍ଷଣରେ, ସେ କୀଟ ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ବଡ଼ ତକ୍ଷକ ନାଗ ହେଇଗଲା। ତକ୍ଷକ ରାଜାଙ୍କୁ ମୋଡ଼ି ଦଂଶନ କଲା; ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଭୟ ଓ ଶୋକରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ। ଏଇ ଭୟାନକ ସର୍ପକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦୂତ ଓ ରକ୍ଷକମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ଚିତ୍କାର ହେଲା। ସର୍ପ ରାଜାଙ୍କୁ ମୋଡ଼ି ଧରିବାରୁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଉତ୍ତରାନନ୍ଦନ ଏବଂ ରାଜା ଚୁପ୍ଚାପ ଥିଲେ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଚଳାଚଳ କରିଲେ ନାହିଁ। ତକ୍ଷକଙ୍କ ମୁଁହଁରୁ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ଉଦ୍ଗାମ ହୋଇ, ତାହା ସମଗ୍ର ଦେହକୁ ଦହିଦେଲା ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରାଣହୀନ କଲା। ତକ୍ଷକ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନେଇ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା, ଲୋକେ ଦେଖିଲେ ଯେ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଦହିଦେଉଛି। ରାଜା ମୃତ୍ୟୁ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଲେ, ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଥିବା ଗଛପରି; ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ଦେଖି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ନିର୍ଜୀବ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଶିଶୁ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କ ପରଲୋକ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରଉକ୍ତ କ୍ରିୟା କଲେ। ଗଙ୍ଗାତୀରେ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଚିତା ତିଆରି କରି, ରାଜାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ତାହାରେ ରଖାଗଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ତେଷ୍ଟି କ୍ରିୟା କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋଁକୁ ଗୋ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ। ସୂବେଳା ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଲୋକମାନେର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିବା ଶିଶୁ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରାଜସିଂହାସନ ଉପରେ ବସାଇଲେ। ନଗରବାସୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ରାଜଚିହ୍ନ ଥିବା ଏହି ଶିଶୁକୁ ଜନମେଜୟ ଭାବେ ଘୋଷଣା କଲେ। ଧାତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ରାଜସିମ୍ବଲ ଶିଖ୍ୟା ଦେଲେ; ସେ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଲେ। ଏକଦିନ, ତାଙ୍କ ଏଗାରସ ବର୍ଷରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ପୁରୋହିତ ତାଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ ଏବଂ ସେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ। କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇଲେ, ଯେପରି ଦ୍ରୋଣ ଅର୍ଜୁନକୁ ଓ ଭାର୍ଗବ କର୍ଣ୍ଣକୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରି, ସେ ଅଜୟ ଓ ଅପରାଜିତ ହେଲେ; ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଓ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ପରମତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍ ହେଲେ। ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅର୍ଥରେ ବିଶେଷ ଦକ୍ଷ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ନିୟମିତ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ରତ୍ନ, ସେ ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଯମରାଜ ପରି ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ। ତା’ପରେ, କାଶୀର ରାଜା ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ମା ତାଙ୍କ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଚମକୁଥିବା କନ୍ୟାକୁ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ଜନମେଜୟ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ୟାମଳାକ୍ଷୀ କନ୍ୟାକୁ ପାଇ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ପୂର୍ବତନ ରାଜାମାନେ ଯେପରି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ପାଇ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିଲେ। ଯେପରି ଭିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ସୁଭଦ୍ରାକୁ ଓ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ପାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଥିଲେ, ଏହି ରାଜା ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବନରେ ଚରଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀର ନୟନ କମଳଦଳ ସଦୃଶ ଥିଲା, ଶଚୀ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ, ସେପରି ପ୍ରଜାମାନେ ଅତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଖୁସିରେ ରହିଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ ଓ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ କରୁଥିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଉତ୍ତଙ୍କ ନାମକ ଏକ ଋଷି ଆସିଲେ, ଯିଏ ତକ୍ଷକ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ଚିନ୍ତା କଲେ—କିଏ ତକ୍ଷକଙ୍କ ଶତ୍ରୁତାର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବ?