ସେଠାରେ ରୋଜ ଦିନର ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ, ପୂଜା-ଅର୍ଚ୍ଚନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୃତ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା। ରାଜା ସେଠି ରହି ସମସ୍ତ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲାଉଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରୁଥିଲେ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କଶ୍ୟପ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ। ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ଶାପ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ। ଧନ ଆଶା କରୁଥିବା ସେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କଶ୍ୟପ ଭାବିଲେ—"ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇଥିବା ରାଜା ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯିବି।" ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ତାଙ୍କ ଘରୁ ବାହାରି ରାସ୍ତାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧନ ଆଶା କରୁଥିବା ଏହି କଶ୍ୟପ ଏଭଳି ଯାତ୍ରାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ଚାଲିଥିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ସୂତ ଅବଲୋକନ କରି କହିଲେ—"ତକ୍ଷକ" ନାମକ ନାଗ, ଯିଏ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପ ଲାଗିଛି, ସେ ଦ୍ରୁତ ତାଙ୍କ ଘରୁ ବାହାରିଲେ। ସେ ଏକ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣର ରୂପ ଧରି ରାସ୍ତାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ଦିଗରେ ଯିବାରେ ଦେଖିଲେ। ତକ୍ଷକ, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ କଶ୍ୟପକୁ ପଚାରିଲେ, "ମହାଶୟ, ଆପଣ କଉଁଠି ଏତେ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହେଉଛନ୍ତି? କ'ଣ କାମ ପାଇଁ ଯାଉଛନ୍ତି?" କଶ୍ୟପ କହିଲେ, "ତକ୍ଷକ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ ଦହିଦେବେ; ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯାଉଛି, ଯେପରି ରାଜାଙ୍କୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବି। ମୋ ନିକଟରେ ଏମିତି ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ବିଷକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରେ; ଏହି ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବି।" ତକ୍ଷକ କହିଲେ, "ମୁଁ ସେଇ ନାଗ, ଯିଏ ରାଜାଙ୍କୁ ଦହିବି; ତେଣୁ ତୁମେ ଫେରିଯାଅ, ମୋ ବିଷ ଦ୍ୱାରା ଦଂଶିତକୁ କେହି ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" କଶ୍ୟପ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ନାଗ, ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପିତ ରାଜାକୁ ଦଂଶ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ନିଶ୍ଚିତ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେବି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ତକ୍ଷକ କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଦଂଶ ପରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବ, ତେବେ ତୁମ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଦେଖାଅ। ଆଜି ମୁଁ ଏହି ବଟବୃକ୍ଷକୁ ମୋ ବିଷରେ ଦହିଦେବି।" କଶ୍ୟପ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏହାକୁ ଦଂଶ କର, କିମ୍ବା ଦହାଅ, ମୁଁ ଏହି ବୃକ୍ଷକୁ ପୁନଃ ଜୀବିତ କରିଦେବି।" ସୂତ କହିଲେ, ତକ୍ଷକ ବୃକ୍ଷକୁ ଦଂଶି ତାକୁ ଧୂଳି କରିଦେଲେ। ତାପରେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏବେ ଏହାକୁ ଉଦ୍ଧାର କର।" ବୃକ୍ଷ ଧୂଳିରେ ପରିଣତ ହେବା ଦେଖି, କଶ୍ୟପ ସେଇ ଧୂଳିକୁ ଏକଠା କରି କହିଲେ, "ହେ ନାଗଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ତୁମେ ମୋ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଦେଖ। ମୁଁ ଏହି ବଟବୃକ୍ଷକୁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ କରିଦେବି।" ଏଭଳି କହି, କଶ୍ୟପ ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ ନେଇ ସେଇ ଧୂଳି ଉପରେ ଛିଟିଦେଲେ। ଏହି ଜଳ ଛିଟିବା ସହ ବଟବୃକ୍ଷ ପୁନଃ ପୂର୍ବବତ୍ ଶୋଭା ପାଇଲା; ତକ୍ଷକ ଏହା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ତକ୍ଷକ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ ଏତେ ଉଦ୍ୟମ କାହିଁକି କରୁଛ? ତୁମ ଇଚ୍ଛିତ ଇଚ୍ଛା କୁହ, ମୁଁ ପୂରଣ କରିଦେବି।" କଶ୍ୟପ କହିଲେ, "ମୁଁ ଧନ ଆଶା କରି ରାଜାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି, ଏବଂ ତୁମେ ଶାପିତ ହେବା ପରେ ଘରୁ ବାହାରିଲି।" ତକ୍ଷକ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରୁ ଯେତେ ଧନ ଚାହଁ, ନିଅ; ମୁଁ ଦେଇଦେବି। ଏବେ ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ।" ସୂତ କହିଲେ, ଏହି କଥା ଶୁଣି କଶ୍ୟପ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ ମନରେ ଭାବିଲେ, "ମୁଁ କ'ଣ କରିବି?" "ଯଦି ଧନ ନେଇ ଘରକୁ ଫେରିଯିବି, ତେବେ ଲୋକେ ମୋ ନାମକୁ ଲୋଭ ପାଇଁ ଅପବାଦ ଦେବେ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେବି, ମୋର ଖ୍ୟାତି ଅଟୁଟ ରହିବ, ଧନ ମିଳିବ, ଓ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିବ।" "ଖ୍ୟାତିକୁ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ଖ୍ୟାତି ବିନା ଧନ ଅର୍ଥହୀନ। ପୂର୍ବେ ରଘୁ ଖ୍ୟାତି ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦେଇଥିଲେ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଖ୍ୟାତି ପାଇଁ ବହୁତ ଦେଇଥିଲେ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଆଗ୍ନିଦ୍ଧ ରାଜାକୁ କିପରି ଅବହେଳା କରିପାରିବି?" "ମୁଁ ଯଦି ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେବି, ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ଖୁସି ହେବେ; ରାଜା ବିନା ଜନସମୂହର ନାଶ ନିଶ୍ଚିତ। ଯଦି ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ଲୋକଙ୍କ ନାଶର ପାପ ମୋ ପରି ଆସିବ, ଏବଂ ଧନ ଲୋଭ ପାଇଁ ମୋ ଉପରେ ଅପବାଦ ଲାଗିବ।" ଏଭଳି ଭାବି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିମାନ କଶ୍ୟପ ଧ୍ୟାନ କଲେ ଏବଂ ଜାଣିଲେ ଯେ ରାଜାଙ୍କ ଆୟୁ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି। ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜ୍ଞାନ ପାଇ ଧର୍ମାତ୍ମା କଶ୍ୟପ ତକ୍ଷକଙ୍କ ଦେଇଥିବା ଧନ ନେଇ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। କଶ୍ୟପକୁ ଫେରାଇ ଦେଇ, ତକ୍ଷକ ରାଜାକୁ ସପ୍ତମ ଦିନରେ ମାରିବା ଆଶାରେ ଦ୍ରୁତ ଚଳି ନାଗସାହ୍ବୟ ନାମକ ନଗରକୁ ଗଲେ। ସେ ଶୁଣିଲେ ଯେ ନଗର ସୀମାନ୍ତରେ ରାଜା ରତ୍ନ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏକ ମହଲରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସତର୍କତା ସହିତ ରହୁଛନ୍ତି। ତେବେ ତକ୍ଷକ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପର ଭୟରେ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତା କଲେ—"ମୁଁ କିପରି ଏହି ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବି? କିପରି ଏହି ପାପୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାପରେ ନାଶ ପାଉଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀ ରାଜାକୁ ଠକିପାରିବି?" "ପାଣ୍ଡବବଂଶର କେହି ଏପରି କାମ କରିନଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ ନାଗକୁ ଋଷିଙ୍କ ଗଳାରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ସମୟର ଗତି ବୁଝି ରାଜା ଏହି ଦୋଷ କରିଥିଲେ; ସେ ମହଲରେ ରକ୍ଷାକର୍ମୀ ରଖି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।" "ଆଜି ରାଜା ଭାବୁଛନ୍ତି ଯେ ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଠକିଦେଇଛନ୍ତି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଅନନ୍ୟ ଚିନ୍ତାରେ ଅନ୍ନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି। କିପରି ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଦହିପାରିବି?" "ଏହି ମୂଢ଼ ଜାଣିନାହାନ୍ତି ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ଅଟଳ; ତେଣୁ ଆଜି ସେ ରକ୍ଷାକର୍ମୀ ରଖି ମହଲରେ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି।" "ଯଦି ଭାଗ୍ୟରେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଲିଖିତ ଅଛି, ତେବେ ଏହାକୁ କେହି କିଛି ଉପାୟରେ, କୋଟି ପ୍ରୟାସରେ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ।