ଧର୍ମର ଶକ୍ତିରେ, ପ୍ରମଦ୍ଵରା ନାମକ ଅତି ସୁକୁମାରୀ କନ୍ୟା, ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ଓ ନିୟମର ପ୍ରଭାବରେ ଉଠିପାରିବେ ବୋଲି ଧର୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ତେଣୁ, ଯଦି ଆପଣ ବିଶ୍ୱାବାସୁଙ୍କର ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ରୁରୁଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ ଦେଇ ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଦିଅନ୍ତୁ ଓ ରୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅନ୍ତୁ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ଦୂତ ଯାଇ ପ୍ରମଦ୍ଵରାଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେଲେ। ଦୂତ ଶୀଘ୍ର ଚେଷ୍ଟା କରି, ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ରୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଶୁଭ ତାରିଖ ଓ ବିଧିବତ୍ ବିବାହ କ୍ରମେ ପ୍ରମଦ୍ଵରାଙ୍କ ରୁରୁ ସହ ବିବାହ ହେଲା। ଏହିପରି ଉପାୟରେ, ମୃତ୍ୟୁ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପୁନଃଜୀବିତ ହେଲେ। ଏହି ଉପାୟ ସଦା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ହେବା ଉଚିତ୍। ରତ୍ନ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନକୁ ନିୟମିତ ପ୍ରକ୍ରିୟାନୁସାରେ ରକ୍ଷା କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି କହି, ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ରକ୍ଷାକର୍ମୀମାନେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଏକ ଶାନ୍ଦାର ସାତମହଳିଆ ରାଜପ୍ରାସାଦ ତିଆରି କରାଇଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଏହି ମହଳକୁ ଆରୋହଣ କଲେ। ସାହସୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ରତ୍ନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସେଠାରେ ରକ୍ଷାରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ତା’ପରେ ରାଜା ମୁନି ଗୌରମୁଖଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ସେବକଙ୍କ ଉପକୃତି ପାଇଁ ରାଜା ପୁନଃପୁନି ଖ୍ଷମା ଚାହିଲେ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପଠାଯିଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ସେଠାରେ ରହିଲେ, ହାତୀମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ରଖାଯିଲେ। ଏହି ସୁରକ୍ଷିତ ମହଳକୁ କେହି ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପବନ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଚଳିପାରୁନଥିଲେ, ପ୍ରବେଶ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନିଷିଦ୍ଧ ଥିଲା। ରାଜା ସେଠି ବସି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ସେଠାରେ ପୂଜା, ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ରାଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ହେଉଥିଲା। ରାଜା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ପ୍ରତିଦିନ ଗଣନା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ କଶ୍ୟପ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ଶାପ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ। ଧନ ଲାଗି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ଏହି ବିପ୍ର କଶ୍ୟପ ଚିନ୍ତା କଲେ—'ମୁଁ ଏହି ଶାପିତ ରାଜାଠାରେ ଯିବି।' ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ଘର ଛାଡ଼ି ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିପଡ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତକ୍ଷକ ନାମକ ମହାନ ନାଗ, ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପ ଲାଗିଛି ବୋଲି ଜାଣି, ତାଙ୍କର ଘର ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ। ତକ୍ଷକ ଏକ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣର ରୂପ ଧାରଣ କରି ରାସ୍ତାରେ ଚାଲି ଆସି, ପଥରେ ଯାଉଥିବା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "କେଉଁଠି ଏତେ ଦୂର ଯାଉଛନ୍ତି? କ’ଣ କାମ ପାଇଁ ଚାଲିଛନ୍ତି?" କଶ୍ୟପ କହିଲେ, "ତକ୍ଷକ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ ଦହିଦେବେ। ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ମୋ ପାଖରେ ବିଷ ନାଶକ ମନ୍ତ୍ର ଅଛି। ଏହି ରାଜାଙ୍କ ଆୟୁ ଏଉଁଠି ଶେଷ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେବି।" ତକ୍ଷକ କହିଲେ, "ମୁଁ ସେହି ନାଗ ତକ୍ଷକ, ଯିଏ ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ଦହିଦେବି। ତୁମେ ଫେରିଯାଅ, କାରଣ ମୋ ଦଶାରେ ମୃତକୁ ଚିକିତ୍ସା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" କଶ୍ୟପ ଦୃଢ଼ ଭାବେ କହିଲେ, "ଏ ନାଗ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କୁ ଦଶିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଉଠାଇଦେବି।" ତକ୍ଷକ କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ରାଜାଙ୍କୁ ମୋ ଦଶା ପରେ ପୁନଃଜୀବିତ କରିପାରିବ, ତେବେ ମୋର ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଦେଖା। ଆଜି ମୁଁ ଏହି ବଟବୃକ୍ଷକୁ ମୋର ବିଷ ଦ୍ୱାରା ଦହିଦେବି।" କଶ୍ୟପ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏହି ବଟବୃକ୍ଷକୁ ଦଶି ଦହାଇଦିଅ, ମୁଁ ଏହି ବୃକ୍ଷକୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେବି।" ସୂତ କହିଲେ, ତକ୍ଷକ ବଟବୃକ୍ଷକୁ ଦଶି ଛାର କରିଦେଲେ। ତା’ପରେ ତିନି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏବେ ଏହି ବୃକ୍ଷକୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେଖା।" କଶ୍ୟପ ବୃକ୍ଷର ଛାର ଏକଠା କରି, ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ଜଳ ଛିଟିଲେ। କହିଲେ, "ଏ ନାଗ, ଆଜି ମୋର ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଦେଖ, ମୁଁ ଏହି ବଟବୃକ୍ଷକୁ ପୁନଃଜୀବିତ କରିଦେଉଛି।" ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ ଛିଟିବା ସହିତ, ବଟବୃକ୍ଷ ପୁନଃ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଉଠିଆସିଲା। ତକ୍ଷକ ଏହା ଦେଖି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ତକ୍ଷକ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏତେ କଷ୍ଟ କାହିଁକି କରୁଛ? କ’ଣ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, କହ, ମୁଁ ପୂରଣ କରିଦେବି।" କଶ୍ୟପ କହିଲେ, "ଧନ ଲାଗି ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ମୋର ଉପାୟ ଦେଇ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି। ଶାପ ପଡ଼ିଲା ପରେ ଘର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଏ।" ତକ୍ଷକ କହିଲେ, "ଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେତେ ଧନ ଚାହଁ, ମୁଁ ଦେଇଦେବି। ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ, ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।" ସୂତ କହିଲେ, ଏହି ସବୁ ଶୁଣି କଶ୍ୟପ ମନେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—"ମୁଁ ଧନ ନେଇ ଘରକୁ ଫେରିଯାଏ, ତେବେ ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଲୋଭ ପାଇଁ ନିନ୍ଦା କରିବେ। ଯଦି ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଏ, ମୋର କୀର୍ତ୍ତି ଅମର ହେବ, ଧନ ମିଳିବ, ଏବଂ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରି ମହାପୁଣ୍ୟ ମିଳିବ। କୀର୍ତ୍ତି ସବୁଠୁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ନାମ ବିନା ଧନ ଅପବିତ୍ର। ରଘୁ, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ସବୁ କିଛି ଦାନ କରିଥିଲେ। ଏ ଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଏକ ରାଜା ବିଷ ଜ୍ୱାଳାରେ ଜଳୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ କିପରି ଉପେକ୍ଷା କରିପାରିବି?" "ରାଜାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇଲେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେବ, ରାଜା ନ ଥିଲେ ଜନତାର ନାଶ ନିଶ୍ଚିତ। ଯଦି ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ଲୋକ ନାଶର ପାପ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବ, ଧନଲୋଭ ପାଇଁ ମୋ ନାମ ଖରାପ ହେବ।" ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ କଶ୍ୟପ ଧ୍ୟାନ କଲେ ଓ ବୁଝିଲେ ଯେ ରାଜାଙ୍କ ଆୟୁ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି।