ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ରୁରୁ ନାମକ ଏକ ଋଷି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ପ୍ରମଦ୍ଭରାଙ୍କର ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋକାକୁଳ ହେଇପଡିଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ଭିତରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ଅସହ୍ୟ ବିୟୋଗରେ, ସେ ଭାବିଲେ—"ମୁଁ ବିଷ ପିଇବି କିମ୍ବା ଗଳାରେ ଫାସ ଲଗାଇ ଜୀବନ ଛାଡିଦେବି।" ଏପରି କଳ୍ପନା କରି, ସେ ନଦୀତଟରେ ବସି ବିଳାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ମନେ ମନେ ଅନେକ ଭାବନା କରୁଥିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, "ମୋ ମୃତ୍ୟୁରେ କିଛି ଫଳ ଅଛି କି? ଏପରି ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଲେ କ’ଣ ଲାଭ ହେବ?" ତାଙ୍କର ପିତା ଦୁଃଖିତ ହେବେ, ମାତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବେଦନାକୁ ଅନୁଭବିବେ। ବିଧି ବଦଳିଯିବ କି? ଏହି ମୃତ୍ୟୁରେ ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହେବେ, କିନ୍ତୁ ମୋ ପ୍ରିୟା ପ୍ରମଦ୍ଭରା ପାଇଁ କ’ଣ ଲାଭ ହେବ? ମୁଁ ଯଦି ବିୟୋଗରେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରି ମରିଯାଏ, ତେବେ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୋର ହେବେ ନାହିଁ, କାରଣ ଆତ୍ମହତ୍ୟାକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଭାବି, ସେ ନିଜେ ଦୋଷୀ ହେବେ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କଲେ, ଏବଂ ଅଶ୍ରୁପାତ କରି, ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ। ତା’ପରେ ରୁରୁ ଜଳ ହାତରେ ନେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି କହିଲେ—"ମୁଁ ଯେଉଁ ସଦ୍ଗୁଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ଦେବପୂଜା, ଗୁରୁସେବା, ହୋମ, ପାଠ, ତପସ୍ୟା, ସମସ୍ତ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ପବିତ୍ରତା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା—ଏହା ଦ୍ୱାରା ଯଦି ପୁଣ୍ୟ ଉପାର୍ଜନ କରିଥିଲି, ତେବେ ମୋ ପ୍ରିୟା ପ୍ରମଦ୍ଭରା ପୁନର୍ଜୀବନ ଲାଭ କରୁନ୍। ଯଦି ସେ ଜୀବନ୍ତ ନ ହୁଏ, ତେବେ ମୁଁ ମୋ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।" ଏହିପରି କହି, ସେ ଜଳ ଭୂମିରେ ଢାଳି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଏହି ଭାବେ ରୁରୁ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୂତ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି କହିଲେ—"ଏପରି ଅବିବେକୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନି, ଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ତୁମ ପ୍ରିୟା ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି, ସେ କିପରି ପୁନର୍ଜୀବିତ ହେବେ?" ସେ କହିଲେ, "ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାଙ୍କ କନ୍ୟା ପ୍ରମଦ୍ଭରାର ଜୀବନ ଶେଷ। ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶୋଭାବନ୍ତୀ କୁମାରୀକୁ ଚୟନ କର, କାରଣ ଏହିଁ ଅବିବାହିତା ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି।" ଦୂତ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କାହିଁକି ଏପରି କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଛ? ସେଉଁଥିରେ କ’ଣ ଆନନ୍ଦ ମିଳିବ?" ରୁରୁ କହିଲେ, "ଦିବ୍ୟ ଦୂତ, ମୁଁ ଅନ୍ୟା କୌଣସି ନାରୀକୁ ଚୟନ କରିବି ନାହିଁ।" ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ, ନିଷ୍ଠା ଓ ମଧୁର ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ଦୂତ କହିଲେ, "ଦେବତାମାନେ ପୂର୍ବେ ଏକ ବିଧି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ—ଯଦି ତୁମେ ତୁମ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଦେବ, ତେବେ ପ୍ରମଦ୍ଭରା ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ ହେବେ।" ରୁରୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ମୋ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଏହି କୁମାରୀକୁ ଦେଉଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ଆଜି ମୋ ପ୍ରିୟା ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ ହେଉ," ବୋଲି ରୁରୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱାବାସୁ ଆସିଲେ, ଯିଏ ପ୍ରମଦ୍ଭରାଙ୍କର ପିତା ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ରାଜା। ସେ ଜାଣିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ପ୍ରମଦ୍ଭରା ସ୍ୱର୍ଗ ଛାଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାବାସୁ ଓ ଦୂତ ଧର୍ମଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ, "ଏହି କୁମାରୀ ପ୍ରମଦ୍ଭରା, ଯିଏ ଏଉଁ ସମୟରେ ସାପ ଦ୍ୱାରା ଦଂଶିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ରୁରୁଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଦେଇ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ କରାଯାଉ।" ଧର୍ମଦେବ କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ଏହି କୁମାରୀକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ରୁରୁଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଦେଇ ସେ ପୁନଃ ଉଠିଯାଉ, ଏବଂ ତା’କୁ ରୁରୁଙ୍କୁ ଦିଅ।" ଦୂତ ଏହି ଆଦେଶ ପାଇ ବେଗୁନେ ପ୍ରମଦ୍ଭରାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ କଲେ ଏବଂ ତା’କୁ ରୁରୁଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏକ ଶୁଭ ଦିନରେ ଓ ସମସ୍ତ ଆଚାର ଅନୁସାରେ ପ୍ରମଦ୍ଭରାଙ୍କ ବିବାହ ରୁରୁ ସହ କରାଯାଇଲା। ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କ ବିଧି ଦ୍ୱାରା, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଜଣେ ମହିଳା ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ବିଧି ସଦା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କରାଯିବା ଉଚିତ। ରତ୍ନ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ନିୟମ ଅଛି। ଏହିପରେ ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଓ ରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟର ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ସେ ଏକ ଚମତ୍କାର ସାତ ତଳ ମହଲ ତିଆରି କରିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ସେଠାରେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଶୂରବୀର, ରତ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଥିଲେ। ରାଜା ପୁନି ଗୌରମୁଖ ନାମକ ଋଷିଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ ଏବଂ ଦାସଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କ୍ଷମା ଚାହିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୋଜିତ ହେଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ହାଥୀ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ରଖାଯାଇଲେ। ଏହି ଭଳି ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ କେହି ମହଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରୁନଥିଲେ, ଏପରି ଯେ ପବନ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଚଳିପାରୁନଥିଲା। ରାଜା ସେଠାରେ ବସି ସମସ୍ତ ଭୋଜନ ଓ ପାନୀୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ସେଠାରେ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ପୂଜା ପାଠ, ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା। ରାଜା ସେଠାରେ ରହି ସମସ୍ତ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲାଇଲେ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଦିନ ଗଣନା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ କଶ୍ୟପ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଧନ ଅଭିଲାଷୀ ଥିଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଲାଗିଥିବା ଶାପ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ ଏବଂ ଭାବିଲେ, "ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ଅବସ୍ଥିତ।" ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ଘରୁ ବାହାରି ରାସ୍ତା ଧରିଲେ। ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ ଧନ ଅଭିଲାଷୀ, ସେଠାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସୂତ କହିଛନ୍ତି—"ସେଇ ଦିନ ଟକ୍ଷକ ନାମକ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ସାପ, ଯିଏ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପ ଲାଗିଛି, ତାଙ୍କ ଘରୁ ତୁରନ୍ତ ବାହାରିଲେ।" ଟକ୍ଷକ, ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭେଷରେ ରାସ୍ତା ଧରି, ଦେଖିଲେ କଶ୍ୟପ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ସେ ପଚାରିଲେ—"ମୁଁ କେଉଁଠି ଯାଉଛି, ଏବଂ କ’ଣ କାମ ପାଇଁ ଯାଉଛ?" କଶ୍ୟପ କହିଲେ—"ଟକ୍ଷକ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିବେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଯାଉଛି।" ମୁଁ ଏକ ମହାମନ୍ତ୍ର ଜାଣେ, ଯାହା ବିଷ ନଶ୍ଟ କରିଦିଏ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ କରିଦେବି, କାରଣ ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ।