ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାମୁନିଙ୍କ ଏକ ଶିଷ୍ୟ କେହି କହିଲେ, “ତାଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ମୃତ ସାପଁ ପକେଇଦିଆଯାଇଛି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। କ୍ରୋଧରେ ତିନି ହାତରେ ପାଣି ନେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, “ଯିଏ ଆଜି ମୋର ପିତାଙ୍କ ଗଳାରେ ମୃତ ସାପଁ ପକେଇଛି, ସେହି ପାପୀକୁ ସପ୍ତ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ଷକ ନାଗ ଦଂଶନ କରିବ।” ଏହାପରେ ମୁନିର ଏକ ଶିଷ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଗୃହରେ ଯାଇ ଏହି ଶାପ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଲେ। ଏହି ଶାପ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ପରିକ୍ଷିତ ଏହି ଘଟଣାକୁ ଅଟଳ ମନେ କରି, ତାଙ୍କ ବୟସ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋତେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ଶାପ ମିଳିଛି, ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ରୂଷ୍ୟାବଶତାରୁ ହୋଇଛି। ଏହି ସମୟରେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଏଠାରେ କୌଣସି ଉପାୟ ଭାବନ୍ତୁ। ବେଦ ଅନୁସାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଅନିବାର୍ୟ କୁହାଯାଏ, ତଥାପି ଶାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରୟାସ କରିବା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ। କିଛି ଚିନ୍ତକ କହନ୍ତି, ଉପାୟ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। ଯଥାଉପାୟ ନ ହେଲେ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ। ରତ୍ନ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧର ଶକ୍ତି ବୁଝିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ଯଦି ଏହି ଉପାୟ ରହିଲେ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ, ତେବେ ଏକ ମୁନିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସାପଁ ଦଂଶନରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ମୁନି ନିଜ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ। ତଥାପି ଭାଗ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାହା ଉପରେ କେବେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଉଦାହରଣ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ ଦେଖନ୍ତୁ। ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ କିଏ ଭାଗ୍ୟକୁ ଟାଳିପାରିଛି? ଭାଗ୍ୟରେ ମନ ଲଗାଇ ଅକ୍ରିୟ ରୁହିବା ଉଚିତ୍, କିମ୍ବା ବିରକ୍ତି ହୋଇ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା। ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଘରେ, ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଥାଉ କି ନାଥାଉ, ଯାହା କି ଅପେକ୍ଷା କରିନଥିଲେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ କେହି ମୁଁହରେ ଦେଲେ—ଏପରି ଖାଦ୍ୟ କେମିତି ଉଦରକୁ ପହଞ୍ଚିବ? ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ହିଁ କାମ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ତଥାପି ଯଦି ସଫଳତା ନ ମିଳେ, ତେବେ ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଉପାୟ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ପଚାରିଲେ, “କେଉଁ ମୁନି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ନିଜ ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ ଦେଇ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ? ସେ କିପରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ମହାରାଜ? ଦୟାକରି ଏହି କଥା ଏକଦମ ବିସ୍ତୃତ କରି କହନ୍ତୁ।” ତେବେ ରାଜା କହିଲେ, “ଭୃଗୁ ମୁନିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ମାନ୍ୟତାପ୍ରାପ୍ତା, ତାଙ୍କ ନାମ ପୁଳୋମା। ତାଙ୍କଠାରୁ ଚ୍ୟବନ ନାମକ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ଋଷି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଝିଅ, ଶର୍ୟାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ, ତାଙ୍କ ନାମ ସୁକନ୍ୟା। ସୁକନ୍ୟାଠାରୁ ପ୍ରମତି ନାମକ ଏକ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପ୍ରମତିଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ। ସେଠାରୁ ରୁରୁ ନାମକ ଏକ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଏକ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଋଷି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ସ୍ଥୂଳକେଶ। ସେ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତିନି ଲୋକର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ଅପ୍ସରା ମେନକା ନଦୀତଟରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାବାସୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇ, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯୌବନ ଧାରଣ କରି ବିଦାୟ ନେଲେ। ଏହି ଅପ୍ସରା ମେନକା ସ୍ଥୂଳକେଶଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ତିନି ଲୋକର ଆନନ୍ଦ ହେଉଥିବା ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ଝିଅକୁ ନଦୀତଟରେ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ଏହି ଝିଅକୁ ଏକା ଦେଖି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ସ୍ଥୂଳକେଶ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ନାମ ଦେଲେ ପ୍ରମଦ୍ବରା। ସମୟ କ୍ରମେ ସେ ଯୌବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ଝିଅକୁ ଦେଖି, ରୁରୁ ମନରେ କାମବାଣ ଲାଗିଲା। ଏଠାରେ ପରିକ୍ଷିତ ପଚାରିଲେ, “ପ୍ରେମରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରୁରୁ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପିତା ଘୁମେ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, ‘ରୁରୁ, ତୁମେ ଏତେ ଦୁଃଖିତ କାହିଁକି?’” ପ୍ରେମ ଅତିରେକରେ ରୁରୁ କହିଲେ, “ସ୍ଥୂଳକେଶଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରମଦ୍ବରା ନାମକ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ଝିଅ ଅଛନ୍ତି—ସେ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରମତି ତୁରନ୍ତ ସ୍ଥୂଳକେଶ ମୁନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ନମ୍ରତା ସହିତ ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସ୍ଥୂଳକେଶ ଦେଖାଦେଲେ, “ଶୁଭ ଦିନରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି।” ଏହାପରେ ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ପିତା, ପ୍ରମତି ଓ ସ୍ଥୂଳକେଶ, ବନ ଆଶ୍ରମରେ ବିବାହ ପାଇଁ ତୟାରି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରମଦ୍ବରା ଗୃହ ଅଙ୍ଗନାରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ଅଚାନକ ତାଙ୍କ ପାଦ ଏକ ଶୁଅଁଥିବା ସାପଁକୁ ଛୁଇଁଗଲା। ଏହି ସପ୍ନ ଦଂଶନ କରିଲା, ଏବଂ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ତୁରନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ପ୍ରମଦ୍ବରାଙ୍କୁ ମୃତ୍ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଏକଠା ହେଲେ ଓ ଶୋକାକୁଳ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଏବଂ ମୃତ୍ ଶରୀର ଉପରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଏହି ଶୋକର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ରୁରୁ ଶିଘ୍ର ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଏମିତି ଶୋଭାମାନ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ମନେ ହେଉଥିଲା ସେ ଜୀବିତ। ତାଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି, ରୁରୁ ବାହାରକୁ ଯାଇ, ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ, “ହାୟ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏହି ସାପଁ ପଠାଯାଇଛି—ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ! ଏହିଏ ମୋର ଦୁଃଖର କାରଣ, ମୋର ସମସ୍ତ ସୁଖ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲା; ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି—ମୋର ପ୍ରିୟା ମୃତ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବିନା ଜୀବନ ଚାଲିବାକୁ ଚାହୁଁନି; ସେ ଅପରିମିତ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କେବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିପାରିଲି ନାହିଁ, ଚୁମ୍ବନ କରିପାରିଲି ନାହିଁ। ମୋ ଅପରାଧରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିପାରିଲି ନାହିଁ, ନ ହୋମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିପାରିଲି। ଏହି ମାନବ ଜୀବନ ଉପରେ ଅଭିଶାପ, ଆଜି ମୋ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଯିବ; ଦୁଃଖୀ ଲୋକ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଚାହିଲେ ମିଳେ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ମୁଁ କିପରି ସେ ଇଚ୍ଛିତ ସୁଖ ପାଇବି—ସେଉଁଠି ସ୍ୱର୍ଗ ହେଉ କି ପୃଥିବୀ?