ଏହି ଜଗତ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ମୋତେ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହି କାମ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ମା'। ତୁମେ ଦୟାକରି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଅ। ଏପରି ଶ୍ରୀମତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯିବା ପରେ, ସୁତ ମୁନି କହିଲେ—ଦେବୀ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ମହାମାୟା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ କରି, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆଣି, ମୃତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରିଦେଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ କୁନ୍ତୀ, ଗାନ୍ଧାରୀ, ସୁଭଦ୍ରା ଓ ବିରାଟଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ଼ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ପୁନର୍ବାର ଫେରିଥିବା ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ। ପରେ, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ଵ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳିବା ପରେ, ସମସ୍ତେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ମହାମାୟାଙ୍କୁ ନମନ କଲେ, ଏହା ଦୃଷ୍ୟ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ମାୟା ପରି ଲାଗିଲା। ଏପରେ, ପ୍ରଶ୍ନ କରି ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଓ ଋଷିମାନେ ବିଦାୟ ନେଲେ; ରାଜା ନାଗପୁରକୁ ଯାଇ ଜାତାରେ ଵ୍ୟାସଙ୍କ କଥା କହିଲେ। ତୃତୀୟ ଦିନ ପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ଜଙ୍ଗଲରେ ଜଙ୍ଗଲ ଆଗୁନିରେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଶେଷ ହେଲା, ସ୍ୱାମୀ ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ସହିତ। ସଞ୍ଜୟ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଯାଇ ରାଜାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଏ ବିଷୟ ଶୁଣି ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ। କୌରବମାନଙ୍କ ନାଶ ପରେ ଛତ୍ତିଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ବ ହେବା ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଶାପରେ ପ୍ରଭାସାରେ ସମସ୍ତ ଯାଦବ ନଷ୍ଟ ହେଲେ। ମଦ୍ୟପାନ କରି ମତାଳ ହେଇ ସମସ୍ତେ ଏକାପରେ ଏକା ଯୁଦ୍ଧ କରି ନଷ୍ଟ ହେଲେ; ଏହା ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଘଟିଲା। ରାମ ତାଙ୍କ ଶରୀର ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଲୋଟସ୍-ନୟନ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ପୂରଣ କରି, ଏକ ଶିକାରୀଙ୍କ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଶ୍ରୀହରି ରୂପେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ବସୁଦେବ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଦେହ ତ୍ୟାଗ ବିଷୟ ଜାଣି, ନିଜ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଶ୍ରୀମତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ପ୍ରଭାସାକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଦେହ ଦେଖି, କାଠ ଏକତ୍ର କରି, ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଠ ଜଣ ନାରୀ ସହିତ ଅଗ୍ନି ଦେଲେ। ଅର୍ଜୁନ ରାମ ଓ ରେବତୀଙ୍କ ଦେହ ଅଗ୍ନିରେ ଦାହ କରି, ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସହର ଛାଡ଼ିବାକୁ ନେଇଗଲେ। ଶେଷରେ ଦ୍ୱାରକା ସହର ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲିନ ହେଲା; ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଯାଇ ଦେଲେ। ଜାତାରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାରୀମାନେ ଚୋର ଓ ଗୋପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲୁଟିଯାଇ, ସମସ୍ତ ଧନ ହରାଇଗଲେ; ଅର୍ଜୁନ ନିର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ଏପରେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଜ୍ରକୁ ଅର୍ଜୁନ ରାଜା କରିଦେଲେ, ଏବେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କମିଯାଇଛି। ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଵ୍ୟାସଙ୍କୁ ନିଜ ଦୁଃଖ କହିଲେ; ମହାରଥୀ ଵ୍ୟାସ କହିଲେ, "ହରି ଓ ତୁମେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେବାପରେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯୁଗରେ ତୁମ ଶକ୍ତି ପୁନଃ ଅତିଶୟ ହେବ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ପାର୍ଥ ନାଗପୁରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଦୁଃଖରେ ଅର୍ଜୁନ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଯାଦବମାନଙ୍କ ନାଶ ଆଦି ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ। ରାଜା ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଶୁନା ପର୍ବତକୁ ଯିବାକୁ, ଉତ୍ତରାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସିବାକୁ ଦେଇ, ଛତ୍ତିଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କରିବାକୁ ଦେଲେ। ତାପରେ ରାଜା ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ; ହସ୍ତିନାପୁରରେ ଛତ୍ତିଶ ବର୍ଷ ଶାସନ କରିଥିଲେ। ହିମାଳୟ ପହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି ପୃଥାଙ୍କ ଛଅ ପୁଅ ନିଜ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜା ଋଷି, ନ୍ୟାୟରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ସେ ରାଜା ଅଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସଠିଅଠି ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ; ଶିକାର କାମରେ ରାଗି, ଏକ ଦିନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଏକ ଆହତ ହରିଣ ଖୋଜିବାକୁ ଗଲେ, ଉତ୍ତରାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ତିବ୍ର ତ୍ରିଷ୍ଣା, କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ଭୋକରେ ପିଡ଼ିତ ହେଲେ। ତାପରେ ତାପରେ ଏକ ଋଷିକୁ ଦେଖିଲେ; ରାଜା ଏହି ଋଷିକୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଦେଖି, ଜଳ ଚାହିଲେ। ଋଷି ଚୁପ ରହିଲେ, କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ; ତ୍ରିଷ୍ଣାରେ ତଡ଼ିତ ରାଜା ନିଜ ଧନୁର ତୀର ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୃତ ସାପ ଉଠାଇ ଋଷିଙ୍କ ଗଳାରେ ରଖିଦେଲେ। କଳିଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ରାଜା ଏହି କାମ କଲେ; ଋଷି ଏହି ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ରହିଲେ, ରାଜା ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏକ ଗାଈର ଦୁଧରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମହାତପସ୍ୱୀ, ଜଙ୍ଗଲ ନିକଟେ ଖେଳୁଥିବା ସମୟରେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶୁଣିଲେ—"ତୋର ପିତାଙ୍କ ଗଳାରେ ଏକ ସାପ ରଖାଯାଇଛି।" "ଏକ ମୃତ ସାପ ତାଙ୍କ ଉପରେ ରଖାଯାଇଛି," ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। କ୍ରୋଧରେ, ଜଳ ହାତରେ ନେଇ, ରାଜାକୁ ଶାପ ଦେଲେ—"ଯେଉଁ ଦିନ ମୃତ ସାପ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଗଳାରେ ରଖାଯାଇଛି—" "ତକ୍ଷକ ସାପ ସପ୍ତ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପାପୀକୁ ଦଂଶିବ।" ତାପରେ ଋଷିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେ ରାଜାକୁ ଏହି ଶାପ ବିଷୟ କହିଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପ ପ୍ରଦାନ ଶୁଣି ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଏହା ଅଟାଳ। ସେ ବଡ଼ମାନ୍ୟମାନେ କୁହିଲେ—"ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇଛି, ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ଶତ୍ରୁତାରୁ।" "ମୁଁ କଣ କରିବି, ବଡ଼ମାନ୍ୟମାନେ? କୌଣସି ଉପାୟ ଭାବିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଅ। କାରଣ ବେଦ ଅନୁସାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଅଟାଳ।" "ତଥାପି, ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉପାୟ ସମୟ ସମୟରେ କରିବା ଉଚିତ। କିଛି ଚିନ୍ତକ କହନ୍ତି ଉପାୟ ଖୋଜିବା ଉଚିତ।" "ଠିକ୍ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ମଣି, ମନ୍ତ୍ର, ଔଷଧ ଶକ୍ତି ଜଣା ଅତି କଷ୍ଟ।" "ଯଦି ଉପଯୁକ୍ତ ମଣି ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବା ନାହିଁ, ତେବେ ଏକ ଋଷିଙ୍କ ଜନ୍ମା ଜାୟା ସାପ ଦଂଶିତ ହେଇ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାପରେ କିପରି ପୁନଃ ଜୀବନ ଆସିଲା?" "ଏକ ଦେବଯୋନୀ ନାରୀ ଋଷି ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଅର୍ଧ ଦେଇ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ, ଦୈବ ବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କେବେ ବି ଦୈବରେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।