ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରା ଭାର୍ୟା, ବିରାଟଙ୍କର କନ୍ୟା, ତାଙ୍କ ବଂଶର ଶେଷରେ ଏକ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଶିଶୁ ତୀରର ଅଗ୍ନିରେ ନିହତ ହେଲେ। ପରେ, ଏହି ଭାଉଜାଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ତୀରର ଅଗ୍ନିରେ ପୁରିଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ଜୀବନ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ବଂଶଗୁଡିକ ନାଶ ପାଇଯିବା ନିକଟରେ ଥିବାବେଳେ ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେ ପୃଥିବୀରେ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହିଠାରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ ନିହତ ହେବା ପରେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ରହିଲେ। ଭୀମଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥା ଓ ତୀର ତାଙ୍କୁ ଅନୁବାରେ ଅନୁବାରେ ବ୍ୟଥିତ କରୁଥିଲା। ଗାନ୍ଧାରୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ନିହତ ହେବାର ଦୁଃଖରେ ତଳମଳାଉଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହି ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତଃକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ଦିନ ରାତି ଦୁହେଁଠାରେ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଧର୍ମର ପୁଅ ବିଦୁର ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନର ଚକ୍ଷୁ ଦେଇ ପ୍ରବୋଧନ କରୁଥିଲେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଥିଲେ। ଧର୍ମର ପୁଅ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଏପରି ଭାବେ ସେବା କରୁଥିଲେ ଯେ, ପୁଅମାନେ ନିହତ ହେବାର ଦୁଃଖ ଭୁଲିଯିବେ। ବୟସ୍କ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଯେପରିକି ଶୁଣିଥିଲେ, ତାହା ପ୍ରକାରେ ଭୀମ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୀର ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି କଥା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଣାଉଥିଲେ—"ଏ ଅନ୍ଧ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି; ମୁଁ ଦୁଶ୍ୟାସନଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇଥିଲି, ଏବଂ ତାହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୁଚିକର ଲାଗିଲା।" "ଏହି ଅନ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ଲଜ୍ଜା ବିନା ମୋ ଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଛନ୍ତି, ଗିଧ ବା କୁକୁର ପରି, ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିର ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ।" ଏପରି କଠୋର କଥା ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମର ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କୁହୁଥିଲେ, "ଏହି ମଣିଷ ମୂର୍ଖ।" ଏପରି ଭାବେ ଅଠାର ବର୍ଷ ଦୁଃଖରେ ରହିବା ପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଚାହିଲେ ଯେ, ସେ ବନକୁ ଯିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆଜି ମୁଁ ମୋ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ନିୟମିତ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ।" "ଭୀମ ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତା ମନେପକାଇ ମୋ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ କରିନାହାନ୍ତି।" "ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଧନ ଦେବା ଓ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବାକୁ ଦିଅ, ତେବେ ମୁଁ ବନକୁ ଯାଇ ସ୍ୱର୍ଗ ଫଳଦାୟି ତପସ୍ୟା କରିବି।" ବିଦୁରଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଧର୍ମର ପବିତ୍ର ହୃଦୟର ପୁଅ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଧନ ଦେବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ। ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଡାକି ଏ ପୃଥିବୀର ନାୟକ କହିଲେ, "ହେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକମାନେ, ମୋ ପିତା ଯିଏ ପିଣ୍ଡ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେଠିପାଇଁ ମୁଁ ଧନ ଦେବି।" ଏହି ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ପ୍ରକାଶ କଲେ ଓ ସଭାରେ କହିଲେ, "ଧନ ଦେବା ଉଚିତ, ଦୁର୍ୟୋଧନର ଉପକାର ପାଇଁ—ଏଠାରେ ଅଧିକ କ'ଣ? ଅନ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ସୁଖ ପାଉଛନ୍ତି; ଏଠାରୁ ବଡ଼ ମୂର୍ଖତା ଆଉ କ'ଣ ହେବ?" "ତୁମ ଖରାପ ପରାମର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ବନରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛୁ, ଓ ପବିତ୍ର ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ।" "ତୁମ ଦୟାରେ ଆମେ ବିରାଟଙ୍କ ଘରେ ବଞ୍ଚିଥିଲୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ଦାସ ହୋଇଥିଲୁ।" "ତୁମେ ରାଣୀ ନ ଥାନ୍ତୁ, ମୃତ୍ୟୁ କିପରି ରୋକାଯିବ? ମୁଁ ମଗଧକୁ ମାରି ବିରାଟଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ରାନ୍ଧୁନି ହୋଇଥିଲି।" "ବିଜୟୀ ବୃହନ୍ନଳା କିପରି ଏକ ଶିଶୁ ପାଇଁ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷକ ହେଲେ? ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।" "ଗାଣ୍ଡୀବ ଧାରଣ କରିଥିବା ହାତକୁ କଙ୍ଗନରେ ଶୋଭିତ କରାଯାଇଥିଲା; ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଏଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ କ'ଣ ହେବ?" "ମୁଣ୍ଡରେ ଚୋଟି ଓ ଆଖିରେ କାଜଳ ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ତଳଵାର ଧରି କାଟିଦେବି—ନହେଲେ ସୁଖ ନାହିଁ।" "ରାଜାଙ୍କୁ ନ ପଚାରି, ଘରକୁ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଥିଲି; ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୋଚନ ପୁରିଗଲା।" "ସମସ୍ତ କିଚକମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ନ ପଚାରି ମାରାଗଲେ; କିନ୍ତୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଏପରି ମରିନଥିଲେ।" "ତୁମ ମୂର୍ଖତା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲୁ; ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଶତ୍ରୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧି ରହିଲେ।" "ଆଜି ତୁମେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଧନ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ; ମୁଁ ରାଜା, ତୁମେ ଯେତେ ଉତ୍ସାହ କର, ମୁଁ ଦେବି ନାହିଁ।" ଏପରି କହି, ଭୀମ ତିନିଜଣ ସହ ଚାଲିଗଲେ; ଧର୍ମର ପୁଅ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ବହୁତ୍ ଧନ ଦେଲେ। ସେ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ରାଜା ଗାନ୍ଧାରୀ, କୁନ୍ତୀ ଓ ବିଦୁରଙ୍କ ସହ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସଞ୍ଜୟ ଏହା ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଯାଇଲେ; ଶୁରସେନପୁତ୍ରୀ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ପୁଅମାନେ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଯାଇଲେ। ଭୀମସେନ ଓ ଅନ୍ୟ କୌରବମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ସମସ୍ତେ ଗଙ୍ଗା ତଟରୁ ଫେରି ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଗଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଗାନ୍ଧାରୀ, କୁନ୍ତୀ ଓ ବିଦୁର ଜହ୍ନବୀ ତଟରେ ଶତୟୂପଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଗୃହ ତିଆରି କରି ଏକାଗ୍ର ମନେ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏଭଳି ଛଅ ବର୍ଷ କଟିଗଲା; ତପସ୍ୱୀମାନେ ଯିବା ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବିୟୋଗରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ—"ସ୍ୱପ୍ନରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି କୁନ୍ତୀ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ବନରେ ବସିଛନ୍ତି; ମୋ ମନ ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର।" "ଯଦି ସମସ୍ତଙ୍କ ଇଛା ଅଛି, ଚଳ, ବିଦୁର ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବା—ଏହା ମୋର ମନର ଆଶା।" ତେବେ ସମସ୍ତ ଭାଇ, ସୁଭଦ୍ରା, ଦ୍ରୌପଦୀ, ବିରାଟଙ୍କ ଧନ୍ୟ କନ୍ୟା ଓ ନଗରବାସୀ ସମବେତ ହେଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇ ଉତ୍ସାହରେ ଶତୟୂପ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।