ପଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ କୁନ୍ତୀ ଜଳଅଞ୍ଜଳି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟାନୁଷ୍ଠାନ ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ, ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ଋଷିମାନେ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପଞ୍ଚପୁତ୍ର ସହିତ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ନେଇଯାଇଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଆଗମନ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ବିଷ୍ମ, ବିଦୁର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସହରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ସେଠି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏହି ନୂତନ ପଞ୍ଚ ପୁଅ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି, କିଏଙ୍କର ସନ୍ତାନ—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଲୋକମାନେ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ କଲେ। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଶାପ ଜାଣିଥିବା କୁନ୍ତୀ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ତେବେ ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି ସନ୍ତାନମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, କୁରୁବଂଶର ଅଂଶଜ।” ଲୋକମାନେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି କୁନ୍ତୀ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମ ସନ୍ତାନ।” ବିଷ୍ମ ଦେବତାଙ୍କ ଉକ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ଦେବସନ୍ତାନମାନେ ଅତି ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ। ବିଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ କୁନ୍ତୀ ଓ ପଞ୍ଚପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନାଗପୁରକୁ ନେଇଗଲେ ଏବଂ ଏହା ମାନେ ମାନ୍ୟତା ଓ ସେବାରେ ରତ ହେଲେ। ଏଭଳିଭାବେ ପାର୍ଥମାନେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ବିଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ। ଏହିପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ କଥା ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରିବାରର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଉଛି। ଶୂତ ମହାମୁନି କହିଲେ—ଦ୍ରୌପଦୀ, ପଞ୍ଚପତିଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ଅତି ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ତାଙ୍କ ପଞ୍ଚପତିଙ୍କ ଠାରୁ ପଞ୍ଚ ଅତି ସୁନ୍ଦର ସନ୍ତାନ ପାଇଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରା, ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରଣ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ହରିଙ୍କ ପ୍ରଶଂସିତ। ସେଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ମହାବୀର ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ବଧ ହେଲେ; ଏଠି ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ହତ ହେଲେ। ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ ପତ୍ନୀ, ବିରାଟଙ୍କ କନ୍ୟା, ବଂଶର ଶେଷରେ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଶିଶୁ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ବାଣର ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଏହି ଭାଉଜଙ୍କ ପୁଅକୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ପୁନଃଜୀବିତ କଲେ। ଯେହেতୁ ବଂଶ ପ୍ରାୟ ନଶ୍ୱାନ ହେବାକୁ ଥିଲା, ଏପରି ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେ ପୃଥିବୀରେ ପରିକ୍ଷିତ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ହତ ହେବା ପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦୁଃଖରେ ଭାସିଗଲେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ରହିଲେ; ଭୀମଙ୍କ କଠୋର କଥା ଓ ବାଣରେ ମନ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଗାନ୍ଧାରୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ପରିଜନମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବାର ଶୋକରେ ଭାସି ରହିଲେ; ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଦିନ ରାତି ଦୁହିଁଜଣଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ। ବିଦୁର ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ପ୍ରବୋଧ ଦେଲେ; ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେ ଭାଇଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଲେ। ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଏପରି ଭାବରେ ସେବା କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଅ ହରାଇବାର ଦୁଃଖ ଭୁଲିଯିବେ। ବୃଦ୍ଧ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଯାହା ଶୁଣିଥିଲେ, ଭୀମ ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ତୀର ଭଳି କଠୋର କଥା କହୁଥିଲେ, ଯାହା ଏକତ୍ରିତ ଲୋକମାନେ ଶୁଣୁଥିଲେ—“ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ଦୁଶ୍ଶାସନଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇଥିଲି ଏବଂ ଏହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୋଷକର ମନେ ହେଲା। ଏହି ଅନ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ଲଜ୍ଜା ବିନା ମୋର ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଛନ୍ତି, ଗିଧ କିମ୍ବା କୁକୁର ଭଳି; ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଅର୍ଥହୀନ ଜୀବନ ଜୀବନ୍ତି।” ଏପରି କଠୋର କଥା ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହୁଥିଲେ, “ଏହିଁ ଅବିବେକୀ।” ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଅଠାର ବର୍ଷ ରହିବା ପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଚାହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ।” ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ, “ଆଜି ମୁଁ ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ଏଠାରେ ଭୀମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତା ମନେ ରଖି ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ନାହିଁ। ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଧନ ଦେଉ ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଉ, ତେବେ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଉଥିବା ତପସ୍ୟା କରିବି।” ବିଦୁରଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଦେଖି, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଗୁପ୍ତରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଧନ ଦେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆସିବା ପରେ, ତିନି କହିଲେ, “ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ମୋ ପିତା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଧନ ଦେବି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୃକୁଟି ଚଳାଇ ହନୁମାନ ରୂପୀ ଭୀମ ରୂଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ସଭାରେ କହିଲେ—“ଧନ ଦେବା ଉଚିତ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଉପକୃତି ପାଇଁ—ଏଠାରେ ଅଧିକ କ'ଣ? ଅନ୍ଧ ମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ଏଠିକି ଅଧିକ ମୂର୍ଖତା ଅଛି? ତୁମ ମନ୍ଦ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଅରଣ୍ୟରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଛୁ, ମହାପୁଣ୍ୟଶୀଳିନୀ ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଦୁଷ୍ଟ ଦୁର୍ୟୋଧନ ହରଣ କରିଥିଲା। ତୁମ ଦୟାରେ, ଓ ଧୃତ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଆମେ ବିରାଟଙ୍କ ଘରେ ରହିଥିଲୁ, ସମସ୍ତେ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଦାସ ହୋଇଗଲୁ। ଯଦି ତୁମେ ରାଜ୍ଞୀ ନ ହେଉଥାନ୍ତ, ଏହି ବିନାଶ କିପରି ରୋକାଯିବ? ମୁଁ ମଗଧକୁ ହତ କରି ବିରାଟଙ୍କ ରାନ୍ଧୁନି ହେଲି। ବିଜୟୀ ବୃହନ୍ନଳା କିପରି ଏକ ଶିଶୁଙ୍କର ନୃତ୍ୟାଚାରୀ ହେଲେ? ବଜ୍ରବାହୁ ସଂଖ୍ୟା ଅର୍ଜୁନ ନାରୀ ଭେଷ ଧାରଣ କଲେ। ଗାଣ୍ଡୀବ ଧାରି ହାତରେ ଚଡ଼ି ଚମକିଯିବା, ମଣିଷ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଏଠିଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ କ'ଣ ଥାଏ? ଚୁଟି ଏବଂ ଆଖିରେ କଜଳ ଲଗାଇ ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ତଳୱାର ଉଠାଇ କାଟିଦେବି—ନାହିଁ ହେଲେ ସୁଖ ନାହିଁ। ରାଜାଙ୍କୁ ନ ପଚାରି ଘରେ ଅଗ୍ନି ରଖିଲି; ପୁରୋଚନ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ରଖି ଜଳିଗଲା। ସମସ୍ତ କିଚକ ମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ନ ପଚାରି ହତ ହେଲେ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏପରି ହୋଇନଥିଲେ।