ସୂର୍ୟଦେବ କୁହିଲେ, "ଆଜି ଯଦି ମୁଁ ନିର୍ଫଳ ହୋଇ ଫେରିଯିବି, ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମୋ ଉପରେ ହସିବେ; ଏହା ମୋ ପାଇଁ ବଡ ଲଜ୍ଜାର କଥା ହେବ।" ସେ କୁଁତୀଙ୍କୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇ କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେବାକୁ ମନୋମତି ନ କର, ତେବେ ଯିଏ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମକୁ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଓ ତୁମକୁ ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଇଦେବି।" ତେବେ ସୂର୍ୟଦେବ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ କହିଲେ, "ତୁମର କୌମାର୍ୟ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିବ; କେହି ଏହି ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏ ଚନ୍ଦ୍ରବଦନା। ଏବଂ ତୁମେ ମୋ ପରି ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ।" ଏପରି କହି ସୂର୍ୟଦେବ, ଗଭୀର ଲଜ୍ଜାରେ ଡୁବିଥିବା, ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ କୁଁତୀଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ। କୁଁତୀ ଗୁପ୍ତ ଅଂଶରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ; ଏହି ଗୁପ୍ତ ଘଟଣା କେବଳ ତାଙ୍କର ଧାତ୍ରୀ ଓ ଘନିଷ୍ଠ ସଖୀ ଛଡ଼ା ଆଉ କେହି ଜାଣିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ମାଁ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ଏହି ଭାବେ, ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଗୃହରେ କୁଁତୀ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବାନ, ଦୀପ୍ତିମାନ କବଚ ଓ କୁଣ୍ଡଳଧାରୀ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେ ପୁଅ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଦେବକୁମାର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଲଜ୍ଜାରେ ଅଭିଭୂତ କୁଁତୀ ସେହି ଶିଶୁକୁ ଧାତ୍ରୀଙ୍କ ହସ୍ତରେ ଦେଇ କହିଲେ, "କାହିଁକି ଚିନ୍ତା କରୁଛ, ମୋତେ ଦେଖ—ମୁଁ ଆଛି।" ପରେ, କୁଁତୀ ସେହି ପୁଅକୁ ଏକ ଦେଉଳିରେ ରଖି ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, "ମୁଁ କ'ଣ କରିବି, ପୁଅ ପ୍ରତି ମୋର ଏତେ ଭଲପାଇବା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛି। ମୁଁ ଅପସୁଭାଗ୍ୟବାନୀ, ଏତେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ତୁମକୁ ଛାଡ଼ୁଛି।" ସେ ଆଉ କହିଲେ, "ନିର୍ଗୁଣା ସଗୁଣା ଦେବୀ ଅମ୍ବିକା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଅଭିଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ ବିଶ୍ୱଜନନୀ କାଟ୍ୟାୟନୀ ତୁମକୁ ନିଜ ଦୁଧ ଦିଅନ୍ତୁ। କେବେ ମୁଁ ତୁମର କମଳ ମୁହଁକୁ ଦେଖିପାରିବି? ସୂର୍ୟପୁତ୍ର, ତୁମକୁ ଏପରି ଏକାକି ଅଟବୀରେ ଛାଡ଼ିଯିବା, ମୋତେ ଅପବିତ୍ର ମହିଳା ପରି ଲାଗୁଛି।" "ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ତିନିଜଗତ୍ତା ମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିଲି, ନ ଦେବୀଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ଧ୍ୟାନ ଲଗାଇଥିଲି। ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଅନିରନ୍ତର ଅପସୁଭାଗ୍ୟବାନୀ; ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଟବୀରେ ଛାଡ଼ି ଦୁଃଖରେ ତପସ୍ୟା କରିବି।" ଏପରି କହି, କୁଁତୀ ନିଜ ପୁଅକୁ ଦେଉଳିରେ ରଖି ଲୋକମାନେ ଦେଖିବେ ବୋଲି ଭୟ କରି, ଧାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ପରେ, କୁଁତୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସ୍ନାନ କରି, ନିଜ ବାପାଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ। ଏହି ଦେଉଳିକୁ ଆଧିରଥ ନାମକ ଏକ ସାରଥି ମିଳିଲେ। ସେ ବେଳେ, ସାରଥି ଆଧିରଥଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ରାଧା ଏକ ପୁଅ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ। ତେଣୁ ସେମାନେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରତାପଶାଳୀ କର୍ଣ୍ଣକୁ ନିଜ ଘରେ ଲାଲିତେ ପାଳିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କୁଁତୀ ସ୍୵ୟଂବରରେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ବରଣ କଲେ; ମାଦ୍ରୀ, ମଦ୍ରଦେଶର ରାଜାଙ୍କ ଧନ୍ୟ କନ୍ୟା, ଦ୍ୱିତୀୟ ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ ମହାବଳଶାଳୀ ପାଣ୍ଡୁ ଅଟବୀରେ ଶିକାର କରୁଥିବାବେଳେ ଏକ ଋଷିଙ୍କୁ ହରିଣ ବୋଲି ଭାବି ମାରିଦେଲେ। ତାହାରେ ଋଷି କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ଜନାନୀ ସହିତ ସଂଯୋଗ କରିବ, ତେବେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।" ଏହି ଭୟାନକ ଶାପ ପାଇଁ ପାଣ୍ଡୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଅଟବୀରେ ରହିଲେ। କୁଁତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ ତାଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରି, ମହାନ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ଗଙ୍ଗା ତଟର ଆଶ୍ରମରେ ରହିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ରବଣ ଓ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଏକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଚାଲିଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ଋଷି କହିଲେ, "ଯେଉଁଠାରେ ପୁଅ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ନାହିଁ; ଯେପରି ହେଉ, ପୁଅ ହେବା ଦରକାର।" ପୁଅ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର—ଅଂଶଜ, କନ୍ୟାଜ, କ୍ଷେତ୍ରଜ, ଦତ୍ତକ, ପାତ୍ରେଜ, ପତିପାଳିତ, ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଜନ୍ମିତ ପୁଅ—ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ପୁଅ ପୂର୍ବପରି ଅଧମ ଭାବିଯାଏ। ଏହି ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡୁ କୁଁତୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶୀଘ୍ର ଏକ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନ କର, ଏବଂ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କର। ମୋ ଆଦେଶରେ ତୁମେ ଦୋଷୀ ହେବ ନାହିଁ; ପୂର୍ବରୁ ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ରାନୀ ସଉଦାସାଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେଇଥିଲେ।" କୁଁତୀ କହିଲେ, "ମୋ ପାଖରେ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ମୋତେ ଦୁର୍ବାସା ମୁନି ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକିବି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଆସିବେ।" ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ, କୁଁତୀ ପରମ ଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରି, ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପ୍ରଥମ ନନ୍ଦନ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ବର୍ଷକ୍ରମେ ବାୟୁଦେବଙ୍କୁ ଡାକି ବୃକୋଦର (ଭୀମ) ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ମାଦ୍ରୀ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋତେ ଏକ ପୁଅ ଦିଅ, ମୋ ଦୁଃଖ ଦୂର କର।" ପତିଙ୍କ ଆଦେଶରେ, କୁଁତୀ ସହାନୁଭୂତି ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ଦେଲେ; ମାଦ୍ରୀ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏକଥର ପାଇଁ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଡାକି, ନକୁଳ ଓ ସହଦେବଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏଭଳି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅଟବୀରେ ଜନ୍ମିଲେ। ଏକ ଦିନ ପାଣ୍ଡୁ ଆଶ୍ରମରେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଏକା ଦେଖି ଅତି ଆସକ୍ତି ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ମାଦ୍ରୀ ବାରମ୍ବାର ବିନତି କଲେ, "ନାହିଁ, ନାହିଁ," ତଥାପି ପାଣ୍ଡୁ ଅନ୍ୟଥା କଲେ, ଏବଂ ତକ୍ଷଣାତ୍ ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ। ଏହା ଦେଖି ମାଦ୍ରୀ ତାଳପତ୍ର ବେଳି ଗଛରୁ ଛିଣ୍ଡିଗଲା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ। କୁଁତୀ ଛୁଆମାନେ ସହିତ ଫେରିଲେ, ସମସ୍ତ ଋଷି ଏହି ଦୁଃଖଦ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆସିଲେ। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦେହାବସାନ ହେଲା; ମହାନ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଅଗ୍ନିସଂସ୍କାର କଲେ। ମାଦ୍ରୀ ଧର୍ମ ଓ ପତିନିଷ୍ଠା ପାଳନ କରି, ନିଜ ଦୁଇ ପୁଅକୁ କୁଁତୀଙ୍କୁ ଦେଇ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ସତୀ ହେବା ପାଇଁ ଚିରବିଦାୟ ନେଲେ।