ଶାନ୍ତନୁ ରାଜା ସମସ୍ତ ଜନ ଓ ନିଜର ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଏକଠା କରିଲେ। ସେ ନିଜ ପୁଅ, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଥିଲା, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରାଜକୁମାର ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଲେ। ସୂତ ଏହା ଉପସ୍ଥାପନ କରିଲେ: ଗଙ୍ଗେୟ ର ଜନ୍ମ ଓ ଜାହ୍ନବୀ ର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଏଠି ଏକ ଶୁଭ କଥା ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ର ପବିତ୍ର ଅବତରଣ ଓ ଭସୁମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିବରଣୀ ଏଠି ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଦ୍ଧ କଥା ଏଠି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଏହି ଗୌରବମୟ ଭାଗବତ କଥା, ଯାହା ନିଜରେ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ଉପାଖ୍ୟାନ ରହିଛି, ଏଠି ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଏହି କଥା ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ କରେ, ଶୁଭ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଏବେ ଦେବବ୍ରତଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ବିବରଣା ଆସିଛି। ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ଭସୁମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏକ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା, ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ଲୋମହର୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି; ଗଙ୍ଗେୟଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ ବିବରଣୀ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି। ବ୍ୟାସଙ୍କର ମା, ଧର୍ମଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟବତୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଗୁଣବତୀ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଥିଲେ; ସେ କିପରି ଶାନ୍ତନୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଲେ? ଏହି ନୈୟାର ଝିଅ କିପରି ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ହେଲେ, ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା। ସୂତ କହିଲେ: ଶାନ୍ତନୁ, ଏକ ରାଜରୁଷି, ସଦା ଶିକାରରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ; ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ, ହରିଣ, ମହିଷ ଓ କୁମ୍ଭୀର ମାରିଥିଲେ। ଚାରି ବର୍ଷ ଧରି, ଶିବ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହ ଯେପରି ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏପରି ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରିଲେ। ଏକ ଦିନ, ଶିକାର କରିବା ସମୟରେ, ଶାନ୍ତନୁ ଏକ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧୁକ ଓ ଶୁକର ମାରି, ନଦୀ କାଳିନ୍ଦୀ ର ତଟ ଉପରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠି ରାଜା ଏକ ଅପୂର୍ବ ଓ ଅବିରଳ ସୁଗନ୍ଧ ଅନୁଭବ କଲେ; ଏହାର ଉତ୍ସ ଖୋଜିବାକୁ, ସେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, ଏହି ସୁଗନ୍ଧ ମନ୍ଦାରା ଫୁଲର ନୁହେଁ, ହରିଣ ମୃଗମଦ ନୁହେଁ, ଚମ୍ପକ, ମାଳତୀ, କେତକୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଫୁଲର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏପରି ପବିତ୍ର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ବାୟୁ ପୂର୍ବେ କେବେ ଅନୁଭବ କରିନଥିଲେ; କେଉଁଠୁ ଏହି ବାୟୁ ଆସୁଛି, ମୋ ଘ୍ରାଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଅତି ଅଶାନ୍ତ କରୁଛି? ଏପରି ଭାବି, ଶାନ୍ତନୁ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ବନ୍ଧି ଏହି ବାୟୁକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଡ଼ିଲେ। ସେଠି ନଦୀ ତଟରେ, ଏକ ଅତି ଶୁଭ ଓ ସୁନ୍ଦର ମହିଳାକୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ଲଜ୍ଜାଳୁ, ଶୋଭାବନ୍ତି, ଅପରିପାକ ଗାର୍ମେଣ୍ଟ ପିନ୍ଧି, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଉଭା ଥିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ କଳା, ମନୋହର ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, ଏହି ସୁଗନ୍ଧ ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଆସୁଛି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଅତି ଶୁଭାବନ୍ତି ଥିଲା, ସୁଗନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରଶଂସିତ; ସେ ଯୁବତୀ ଥିଲେ—ଏପରି ଦେଖି ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ରାଜା ଭାବିଲେ: ଏଠି କିଏ, କେଉଁଠୁ ଆସିଛି? ଏହି କି ଦେବକନ୍ୟା, କିମ୍ବା ମାନବୀ? ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟା, କିମ୍ବା ନାଗ କନ୍ୟା? ଏପରି ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଆକାଂକ୍ଷାଜନକ ମହିଳା କିପରି? ଏପରି ଭାବି, ରାଜା ନିଜ ମନରେ ଉତ୍ତର ମିଳିଲେ ନାହିଁ; ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଆକାଂକ୍ଷାରେ ତଳି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। "ତୁମେ କିଏ, ପ୍ରିୟେ? କାହାର ଝିଅ? କେଉଁ କାରଣରେ ଏଠି ଏକା ଅପୂର୍ବ ସ୍ଥାନରେ ଉଭା ଅଛ? କହ, ଚାରୁ ନୟନବତୀ, ବିବାହିତ କି ଅବିବାହିତ?" ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ କରି କହିଲେ: "ପ୍ରିୟେ, ତୁମେ ଏପରି ଶୋଭାବନ୍ତି ଓ ମନୋହର, ଦେଖି ମୋ ମନ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ତଳିଛି; କହ, ତୁମେ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ସବୁ କଥା ଖୋଲା କର।" ରାଜାଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମନୋହର ହସ ଓ ପଦ୍ମନୟନୀ କନ୍ୟା ହସି କହିଲେ: "ମୁଁ ନୈୟାର ଝିଅ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଛି।" "ରାଜନ୍, ମୁଁ ଏଠି ନୈୟାର ଝିଅ, ନୀତି ଅନୁସାରେ ଏଠି ନୈୟାର କାମ ପାଇଁ ନଦୀରେ ନୈୟା ଚଳାଉଛି; ମୋ ପିତା ଆଜି ଘରକୁ ଗଲେ—ଏହି ଏକ ସତ୍ୟ କଥା।" ଏପରି କହି, ସେ ଚୁପ ହେଲେ; ଶାନ୍ତନୁ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ତଳି, କହିଲେ: "ମୋତେ, କୁରୁମୁଖ୍ୟ, ତୁମର ପତି କର; ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ବ୍ୟର୍ଥ ହେଉନାହିଁ।" "ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ ପତ୍ନୀ ନାହିଁ; ମୋ ବିଧି ମାନି, ମୋ ପତ୍ନୀ ହେଉ, ମୁଁ ସଦା ତୁମର ଦାସ; କାମଦେବ ମୋତେ ଅତି ତପ୍ତ କରୁଛି।" "ମୋ ପ୍ରିୟା ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୁ ଚୟନ କରିନି, ମୁଁ ଏକା; ତୁମେ ଏପରି ଶୋଭାବନ୍ତି, ମୋ ମନ ଏକଦମ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ତଳିଛି।" ରାଜାଙ୍କର ନେକ୍ତର ସମ କଥା ଶୁଣି, ସୁଗନ୍ଧା, ନୈୟାର ଝିଅ, ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ ଓ ଧୈର୍ୟ ଧରି, କହିଲେ: "ରାଜନ୍, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୁଁ ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ମନେ କରିଛି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୁହେଁ—ମୋ ପିତା ଦାତା; ତାଙ୍କର ସମ୍ମତି ନିଅ।" "ମୁଁ ନୈୟାର ଝିଅ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୁହେଁ; ସଦା ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚଳି; ଯଦି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପିତା ସମ୍ମତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ମୋତେ ଗୃହଣ କର—ମୁଁ ତୁମର।" "ରାଜନ୍, କାମଦେବ ମୋତେ ଯେପରି ତପ୍ତ କରୁଛି, ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଏପରି କରୁଛି; ଏପରି ଦିନରେ, ନୀତି ଓ କୁଳ ଆଚାର ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର।" ସୂତ କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶାନ୍ତନୁ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ତଳି, ନୈୟାର ଘରକୁ ଗଲେ, ଅନୁରୋଧ କରିବା ପାଇଁ। ରାଜାଙ୍କୁ ଆସିବା ଦେଖି, ନୈୟା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ହାତ ଜୋଡି ବନ୍ଦନା କରି, କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ରାଜନ୍; ତୁମ ଆଗମନରେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା। ଆଜ୍ଞା ଦିଅ, ଏଠି ଆସିବାର କାରଣ କଣ?" ରାଜା କହିଲେ: "ଏ ନିର୍ମଳ ନୈୟା, ଯଦି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଉ, ମୁଁ ତୁମର ଝିଅକୁ ନିଜ ପତ୍ନୀ କରିବି; ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।" ନୈୟା କହିଲେ: "ରାଜନ୍, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ମୂଲ୍ୟବାନ ଝିଅକୁ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ଶର୍ତ୍ତରେ ଦେବି ନାହିଁ।" "ତାଙ୍କର ପୁଅ, ରାଜନ୍, ତୁମ ପରେ ରାଜା ହେବା ଦରକାର; ସେହି ପୁଅ ଏକା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବେ, ତୁମର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁଅ ନୁହେଁ।" ସୂତ କହିଲେ: ନୈୟାର କଥା ଶୁଣି, ଶାନ୍ତନୁ ଚିନ୍ତାରେ ତଳିଗଲେ; ଗଙ୍ଗେୟଙ୍କୁ ଭାବି, ଏ ସମୟରେ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।