ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ରାଜା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଜୀବନର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ଉନ୍ମୋଚିତ ହୁଏ। ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ନିଜ ପୁଅ ସହ ଏହି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖାଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହି ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ। ମୁଁ ଏହାକୁ ଯୁବାବସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଳନ କରି, ପରେ ତୁମକୁ ଦେଇଯିବି।” ଏହିପରି କହି ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ଶିଶୁଟିକୁ ନେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ବିଚ୍ଛେଦର ବିଷାଦ ଏବଂ ପୁଅ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅନିଶ୍ଚୟ ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ବେଦନାଦିତ କରିଦେଲା। ସମୟ କେତେ ଚାଲିଗଲା, ଏହି ଭାବରେ ରାଜା ଏକ ଦିନ ଶିକାର କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଶିକାର କରିବା ସମୟରେ ସେ ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ଶିଶୁ ଅସାଧାରଣ କୌଶଳରେ ବହୁତ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଛି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ, କିଛି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଏଉଁ ଅଲୌକିକ ଶରକୌଶଳ ଦେଖି ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ତୁମେ କିଏଙ୍କ ପୁଅ?” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ପରେ ଶିଶୁଟି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା, ଏବଂ ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ରାଜା ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ରାଜା ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ତପୋଧନ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରକୁ ତୁମ ହସ୍ତରେ ରଖିଦେଉଛି। ସେ ଏହି ବଂଶକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଦେବେ ଏବଂ ତୁମପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହେବେ। ଏହି ତୁମ ପୁଅକୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ଲାଳନା-ପାଳନା କରାଯାଇଛି। ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲା, ସେହି ଭଳି ଏହି ପୁଅ ମଧ୍ୟ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ।” ଏହିପରି କହି ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ପୁଅକୁ ଦେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଶୁଘିଲେ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ପରେ ରାଜା ଗଜାହ୍ୱୟାକୁ ଯାଇ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଓ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଗୁଣଗୁଣିତ ପୁଅଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ୍ୟ ଦେଲେ। ସୂତଜୀ କହିଲେ, ଏହିଭଳି ଗଙ୍ଗେୟଙ୍କ ଜନ୍ମ, ଜାହ୍ନବୀରୁ ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା। ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଅବତରଣ ଏବଂ ବସୁମାନେଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର କଥା ମଧ୍ୟ କହାଯାଇଛି। ଏହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୁଭ କଥା, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଇଛି। ଏହି ପୂନ୍ୟମୟ ଭାଗବତ କଥା ଅନେକ ଉପଖ୍ୟାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ଶୁଭ ଲାଭ ହୁଏ ଏବଂ ସଉଖ୍ୟ ମିଳେ। ଏବେ ମୁନିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ବସୁମାନେଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଘଟିଥିଲା, ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଏବଂ ଗଙ୍ଗେୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ଲୋମହର୍ଷଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି। ବ୍ୟାସଙ୍କ ମାଆ ସତ୍ୟବତୀ ଯିଏ ଧର୍ମଜ୍ଞାନୀ, ସଦ୍ଗୁଣମୟୀ ଏବଂ ମାନ୍ୟ ଗନ୍ଧରୁ ଭରିଥିଲେ, ସେ କିପରି ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ରାଣୀ ହେଲେ? ଘୋଷ ଚାଲକଙ୍କ ଝିଅ ସତ୍ୟବତୀ କିପରି ଧର୍ମଶୀଳ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ହେଲେ? ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ସୂତଜୀ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ: ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ, ଏକ ରାଜର୍ଷି, ସଦା ଶିକାର କରିବାରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ। ସେ ମୃଗ, ମହିଷ ଓ ନୀଳଗାୟ ମାରିବାକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଚାରି ବର୍ଷ ଧରି ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହ ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସମ୍ପର୍କ ପରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏକ ଦିନ, ବନରେ ଶର ଛାଡ଼ି, ବନଶୁକର ଓ ଶୂକର ମାରି, ସେ କଳିନ୍ଦୀ ନଦୀ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେଠାରେ ରାଜା ଏକ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହି ଗନ୍ଧ କେଉଁଠାରୁ ଆସୁଛି ବୁଝିବାକୁ, ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଗନ୍ଧ ନ ମନ୍ଦାର ଫୁଲର, ନ ମୃଗମଦ ମସ୍କର, ନ ଚମ୍ପକ, ମାଲତୀ କିମ୍ବା କେତକୀର, ଏପରି ମଧୁର ଗନ୍ଧ କେବେ ଅନୁଭବ ହୋଇନଥିଲା। “ଏହି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଗନ୍ଧ କେଉଁଠାରୁ ଆସୁଛି?” ଭାବି ସେ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଚାଲିଲେ। ନଦୀତଟରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ଶାନ୍ତ ଚରିତ୍ର, ମୃଦୁ ଚକ୍ଷୁ, ମାନ୍ୟ ଶ୍ରୀମତୀ ଜବାନ ଝିଅ, ମେଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଓ ଶରୀରର ଗନ୍ଧ ଦେଖି ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ସେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ, ଏହି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଗନ୍ଧ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଆସୁଛି। ସେ କେବଳ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପର ଧାରିଣୀ ନୁହଁ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କ ଗନ୍ଧରେ ମୁଗ୍ଧ; ତାଙ୍କ ଯୁବତ୍ୱ ତାଜା ଫୁଲ ପରି ଉଦ୍ଭାସିତ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାଜା ଅତି ଅଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ।