ସୂତ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା—ଏମିତି ଏକ ଦୁଷ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି ସେ ଋଷି କରିପାରିଲେ? ହେ ବ୍ୟାସ, ତୁମେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ। ତେବେ ସୂତ କହିଲେ—ସତ୍ୟବତ୍ ନାମକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଓ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଥିଲେ। ସେ ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ଟି ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ମହାବୁଦ୍ଧିରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ଏକଥର, ମହାଭୀଷ ନାମକ ଏହି ରାଜା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ମହାନଦୀ ଗଙ୍ଗା, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁହଁ ନମାଇ ଦାନ୍ତିଥିଲେ, କିଏଁନା ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି ଭାବିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ଗଙ୍ଗା ମହାଭୀଷ ରାଜାଙ୍କୁ ପରିଚୟ କଲେ, ଯିଏ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଜଣିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତୁରନ୍ତ ଦୁଃଖ ଦେଇ ଶାପ ଦେଲେ—"ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମହାପୁଣ୍ୟ ନେଇ ମାନବ ଦେହ ପାଇବା।" ଏହି ଶାପରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ମହାଭୀଷ ତାଙ୍କ ପିତା ପୃତିପ ଓ ପୁରୁ ବଂଶର ସ୍ମୃତିରେ ଲଗିଗଲେ। ସେମାନେ ସଯୋଗରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ସେଠି ବଡ଼ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ। ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାର ନାମ ଥିଲା ଦ୍ୟାଉ। ସେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଗାଈ ନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଦ୍ୟାଉ କହିଲେ—"ସୁନ, ଏହା ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ଗାଈ।" ଏହି ଗାଈର ଆୟୁ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷରୁ କମ୍ ହେବ, କିନ୍ତୁ ସେ ସଦା ଯୁବତୀ ରହିବେ। ରାଜା ଋଷି ଉଶୀନାରଙ୍କର କନ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ। ନନ୍ଦିନୀ, ଶୁଭ ଓ କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଏହି ଗାଈକୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଆଣ। ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଏକା ହେଉଛନ୍ତି, ଯିଏ ବୃଦ୍ଧ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ରହିବେ। ଏହି ଅପରାଧ ବିନା ସେ, ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ନିୟମିତ ଋଷିଙ୍କୁ ଅବମାନିତ କରିଥିଲେ। ସେ ତୁରନ୍ତ ଫଳ ନେଇ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବ୍ୟକ୍ତି ଜଙ୍ଗଲ ଓ କାନନରେ ଶିକାର କରୁଥିଲେ। ବରୁଣ ଧ୍ୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଜାଣିଲେ ଯେ ଏହି ଗାଈକୁ ବସୁମାନେ ନେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ସବୁ ବୁଝିପାରିଲେ। ସେଠାରୁ ସଂଶୟ ନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେବେ। ଏହି ଶାପ ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଅତି ଦୁଃଖରେ ବିଦାୟ ନେଲେ। ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ବସୁମାନେ ଋଷିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଋଷି କହିଲେ—"ଏକ ବର୍ଷ ପରେ, ସମସ୍ତେ ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ।" କିନ୍ତୁ ଦ୍ୟାଉ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାନବ ଦେହରେ ରହିବେ। ଏହି ଶାପରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ନମ୍ର ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ମନ ରେ ନଦୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମାନବ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଆମେ ବହୁତ ଚିନ୍ତିତ।" "ଅପରାଧ ହୀନେ, ଏକ ରାଜା ଋଷି ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ଶାନ୍ତନୁ, ତୁମେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବ।" "ଏପରି ଭାବେ ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ଏପରି ଭାବେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା, ପୁନଃପୁନି ଧ୍ୟାନ କରାଯାଇ, ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରିଲେ। ଏଠି ଏକ ଶାନ୍ତନୁ ନାମକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍ ରାଜା ଥିଲେ। ତାପରେ ଜଳରୁ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ମହିଳା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ରାଜା କିଛି ପଚାରିବା ପୂର୍ବରୁ, ସେ ମହିଳାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ମୋ ଦକ୍ଷିଣ ଜଂଘାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ବସିଛ।" ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରୂପ ଧାରଣ କରି କହିଲେ—"ହେ ରାଜା, କି କାରଣରେ?" ତେବେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତୁମେ ମୋର ବହୁତ ଆଶା କରାଯାଇଥିବା ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲେ, ମୋର ବହୁରାଣୀ ହେଉ।