ମୁନିମାନେ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ପବିତ୍ର କଥାଟିକୁ ଆପଣମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି—କିପରି ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କ ମାତା ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଗୃହରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ? ସେ କିପରି ପୁନି ରାଜା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୟିତ ହେଲେ? ଏହି ସବୁ ଗୁପ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ଘଟଣାର ସତ୍ୟ ଆପଣମାନେ ଜାଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କରୁଛନ୍ତି। ବ୍ୟାସ ଓ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା, ଏହା ଏକ ଶୁଭ ଓ ପାପ ନାଶକ ଗାଥା ଅଟୁଟ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ମୁନିମାନେ ଆଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ସୂତ ମୁନି କହିଲେ—ମୁଁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଶିରୋମଣି, ଚାରି ପୁରୁଷାର୍ଥ ଦାତ୍ରୀ ପ୍ରାଚୀନ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଏହି ଶୁଭ କଥା କହିବି। ଏ ଦେବୀଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ; ବିଶେଷକରି ଭାଗ୍ଭବ ବୀଜ ମାନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅମୂଳ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ। ସମସ୍ତ ଆଶା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଏହି ଚାହିଦା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ହୃଦୟରୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦେଶରେ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍ତ ରାଜା ଥିଲେ—ରାଜୋପରିଚର ବାସୁ, ଯିଏ ଚେଦି ଦେଶର ଶାସକ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କ୍ରିଷ୍ଟଳ ମହଲ ଦେଲେ, ଯାହାରେ ବସି ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଦେଶେ ଦେଶେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମପରାୟଣ ରାଜାଙ୍କ ସୁନ୍ଦରୀ ରାଣୀ ଥିଲେ ଗିରିକା। ବାସୁଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଶୂର ଓ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେଉଁମାନେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଦେଶର ରାଜା ହେଲେ। ଏକ ଦିନ ରାଣୀ ଗିରିକା, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଅନୁକୂଳ ସମୟ ଆସିଲା, ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେହି ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶିକାର କରିବା ପାଇଁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କ ଅନୁକୂଳ ସମୟ ମନେ କରି, ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଶିରୋଧାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଅଟୁଟ ନିଷ୍ଠା ସହ କାନ୍ତା ଚିନ୍ତା କରିବା ସହ ଶିକାରକୁ ଯାଇପଡିଲେ। ବନରେ ଥିବାବେଳେ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କ ଭାବନାରେ ଲୀନ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ସ୍ନେହ ଓ କାମନାର ମଧୁର ମୂର୍ତ୍ତି ହୃଦୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଏଭଳି ଭାବନାରେ ରାଜାଙ୍କ ଶୁକ୍ର ବିସ୍ରଜିତ ହେଲା; ସେ ଏହାକୁ ଏକ ବଟ ଗଛର ପତ୍ରରେ ଧରି ନେଲେ। ଏହି ଶୁକ୍ର ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ, ଏହି ଅନୁକୂଳ ସମୟରେ ଏହାକୁ ରାଣୀଙ୍କୁ ପଠାଇବା ଉଚିତ ବୋଲି ରାଜା ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୁକ୍ରକୁ ପବିତ୍ର କରି, ବଟପତ୍ରରେ ରଖି ଏକ ଶୁଭ ଚିଢ଼ିଆ (ଗୃଧ୍ର) କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ଏହାକୁ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ମୋ ଘରକୁ ଯାଅ, ଏବଂ ଗିରିକାଙ୍କୁ ଦେଇ ଆସ। ଆଜି ତାଙ୍କର ଅନୁକୂଳ ସମୟ।” ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଗୃଧ୍ର ଏହି ବଟପତ୍ର ନେଇ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିଗଲା। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଚିଢ଼ିଆ ଉଡ଼ୁଥିଲା, ଅନ୍ୟ ଏକ ଚିଢ଼ିଆ ଏହାକୁ ଦେଖି ମାଂସ ଭାବି ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଦୁଇଏ ଚିଢ଼ିଆ ଆକାଶରେ ଲଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ବଟପତ୍ର ଏବଂ ଶୁକ୍ର ଯମୁନା ନଦୀରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେଇ ସମୟରେ ଏକ ଅପ୍ସରା, ଅଦ୍ରିକା, ତାଳବେଳ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ। ସେ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିବାବେଳେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଏଁ ଧରିଦେଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବିଘ୍ନ କରିଥିବାରୁ ଅପ୍ସରାକୁ ଶାପ ଦେଲେ, “ତୁମେ ମାଛ ହେଇଯାଅ।” ଏଭଳି ଶାପ ପାଇଁ ଅଦ୍ରିକା ମାଛ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ଯମୁନାରେ ବସିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଚିଢ଼ିଆ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଶୁକ୍ର ଅଦ୍ରିକା ମାଛ ଖାଇଗଲେ। ଦଶମ ମାସ ପରେ ଏକ ମାଛିଆ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମାଛକୁ ଧରିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ମାଛକୁ ଚିରିଲେ, ତାହାରୁ ଦୁଇଜଣ ମାନବ ଶିଶୁ—ଏକ ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ପୁଅ ଓ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା—ବାହାରିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମାଛିଆ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ଏଥିରେ ଦୁଇଜଣ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ। ରାଜା ଏହି ଶୁଭ ପୁଅକୁ ନେଇଲେ, ଯିଏ ‘ମାତ୍ସ୍ୟ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶୂରତାରେ ବାସୁଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ। ଏହି କନ୍ୟାକୁ ବାସୁ ମାଛିଆଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ସେ କାଳି, ମାତ୍ସ୍ୟୋଦରୀ, ଏବଂ ମାଛ୍ୟଗନ୍ଧା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ମାଛିଆଙ୍କ ଘରେ ବଡ଼ ହେଲେ। ଏହି ମହାନ ଦେବୀ ଭାସବୀ ଭାବରେ ଲୋକମାନେ ଚିହ୍ନିଲେ। ମୁନିମାନେ ପଚାରିଲେ—ଅଦ୍ରିକା ଅପ୍ସରା ଶାପ ପାଇ ମାଛ ହେଲେ, ମାଛିଆ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ତାପରେ ସେ କ’ଉଁକୁ ଗଲେ? ତାଙ୍କ ଶାପ କିପରି ଶେଷ ହେଲା?