ନବଦିନିଆ ବିଶିଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ରାଜା ପରିକ୍ଷିତ ମହାନ ଦେବୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପରେ ପହଁଚିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଏହି ଦିବ୍ୟ ଯାତ୍ରା ଦେଖି, ରାଜା ଜନମେଜୟ ମୁନି ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଅତି ପ୍ରମୋଦ ପାଇଲେ। ଏହି ଅଠାର ପୁରାଣ ମଧ୍ୟରୁ, ଦେବୀ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପରମ, ଯାହା ଧର୍ମ, କାମ, ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଦେବୀ ଭାଗବତର କଥାକୁ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ସଦା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧନା ଦୂର ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ସଦା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ। ଅଧା ଦିନ, ଚତୁର୍ଥାଂଶ, କିମ୍ବା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଏକ ଖଣ୍ଡ ମାତ୍ର ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅପରାଧ ନେଇ ସମ୍ମୁଖିନ ହେବେନି। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ତୀର୍ଥ, ଦାନର ଫଳ ଏକବାର ପୁରାଣ ଶୁଣିଲେ ମିଳିଯାଏ। ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ କଳି ଯୁଗରେ ଏକମାତ୍ର ଧର୍ମ ହେଉଛି ପୁରାଣ ଶୁଣିବା; ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, କଳିରେ ଅଳ୍ପାୟୁ, ସେମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବ୍ୟାସ ଏହି ଅମୃତମୟ ପୁରାଣ ରଚନା କରିଛନ୍ତି। ଅମୃତ ପିଇଲେ ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଅଜର ଅମର ହୁଏ; ଦେବୀଙ୍କ କଥାର ଅମୃତ ଶୁଣିଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଂଶ ଅଜର ଅମର ହୁଏ। ଏଠାରେ କୌଣସି ମାସ କିମ୍ବା ଦିନର ପ୍ରତିବନ୍ଧ ନାହିଁ; ଦେବୀ ଭାଗବତ ସଦା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ। ଆଶ୍ୱିନ, ମଧୁ, ତପସ ମାସରେ, ବିଶେଷ କରି ଚାରି ନବରାତ୍ରିରେ ଏହା ସବୁଠୁ ଫଳଦାୟୀ। ଏହିପରି ନବଦିନିଆ ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଅଧିକ ଫଳଦାୟୀ, ଲୋକଙ୍କୁ ବଡ଼ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ, ପାପରେ ଲିନ, ବନ୍ଧୁଦ୍ରୋହୀ, ବେଦ ନିନ୍ଦକ, ହିଂସା ଓ ନାସ୍ତିକତାରେ ଲିନ—ସେମାନେ କଳିରେ ଏହି ନବଦିନିଆ ଯଜ୍ଞରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ, ଧନ ଚାହିଁଥିବା, ପାପରେ ଲିନ, ଗାଉ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ନଥିବା—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା, ବ୍ରତ, ତୀର୍ଥ, ଦାନ, ଅନେକ ନିୟମ, ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ପାଠ ଯାହାର ଫଳ ମିଳିଥାଏ, ଏହି ନବଦିନିଆ ଯଜ୍ଞରେ ସେହି ଫଳ ମିଳିଯାଏ। ଗଙ୍ଗା, ଗୟା, କାଶୀ, ନୈମିଷ, ମଥୁରା, ପୁଷ୍କର, ବଦରୀ ଅଟବି ମଧ୍ୟ ଏପରି ଶୀଘ୍ର ଶୁଦ୍ଧି ଦେଇପାରିବେନି, ଦେବୀଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଦେଇଥିବା ଶୁଦ୍ଧି ଭଳି। ଏହିପରି ଦେବୀଙ୍କ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ, ଧନ, କାମ, ମୋକ୍ଷର ଉପାୟ ହେଉଛି। ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟାରାଶିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ମହାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଦେବୀଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ, ଶ୍ରୀ ଭାଗବତ ଗ୍ରନ୍ଥ ଏକ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ଦେବୀଙ୍କ ପଥ ମିଳିଯାଏ। ଦେବୀ ଭାଗବତର ଏକ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଅର୍ଦ୍ଧ ଶ୍ଲୋକ ଦିନକୁ ପଠିଲେ, ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ, ମହାମାରୀ, ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତି ଦୂର ହୁଏ। ବାଲଗ୍ରହ, ଭୂତ, ପିଶାଚ ଆଦିର ଭୟ ଦେବୀ ଭାଗବତ ଶୁଣିଲେ ଦୂର ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ଏହି କଥା ପଠନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହା ଶୁଣିଲା ପରେ, ପ୍ରସେନାକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଗଲା ବସୁଦେବ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୁନଃ ମିଳିଲେ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ଭାଗବତୀ କଥାକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ଶୁଣିଲେ କିମ୍ବା ପଠିଲେ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁଇଟି ମିଳିଯାଏ; ସନ୍ତାନହୀନ ପିଲା ପାଉଛନ୍ତି, ଦରିଦ୍ର ଧନୀ ହୁଅନ୍ତି, ରୋଗୀ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜନନୀ ବନ୍ଧ୍ୟା, କେବଳ କନ୍ୟା ଅଛି, କିମ୍ବା ସନ୍ତାନ ମୃତ, ଦେବୀ ଭାଗବତ ଶୁଣିଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପୁତ୍ର ପାଉଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଘରରେ ଦିନକୁ ଶ୍ରୀ ଭାଗବତ ପୂଜା ହୁଏ, ସେଉଁଠି ପବିତ୍ରତା ରହିଥାଏ ଓ ଗୃହବାସୀଙ୍କର ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ନବମୀ ଦିନ ଭକ୍ତିସହିତ ପଠିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଲେ, ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସାଧନା ମିଳିଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଠିଲେ ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଅନ୍ତି; କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜା ହିସାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ବୈଶ୍ୟ ପଠିଲେ ଅନେକ ଧନ ମିଳିଯାଏ; ଶୂଦ୍ର ଶୁଣିଲେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଅନ୍ତି। ଏବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ବସୁଦେବ କିପରି ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ? ପ୍ରସେନା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନେଇ କେଉଁଠି ଗଲେ ଓ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଖୋଜା ହେଲା? କିପରି ଉପାୟରେ, କିପାଇଁ ବସୁଦେବ ଦେବୀ ଭାଗବତ ଶୁଣିଥିଲେ? ମୁନିମାନେ, ସୂତ ଏହି କଥା କହନ୍ତୁ। ସୂତ କହିଲେ: ଭୋଜ ବଂଶର ଶତ୍ରାଜିତ ଦ୍ୱାରାବତୀରେ ଶୁଭ ରୂପେ ବସିଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜାରେ ନିମଗ୍ନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ତାଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଲୋକ ଦେଖାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁ ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଲେ; ଏହି ମଣି ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି ଶତ୍ରାଜିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସହର ଲୋକ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଆନ୍ଧା ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବି, ସୁଧର୍ମା ସଭାରେ ବସିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: "ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସୁଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ହେ ଜଗତ୍ନାଥ!" ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ସଭାରେ ହସି କହିଲେ: "ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ଶତ୍ରାଜିତ ଶ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିର ତେଜରେ ଆସୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଭାସ୍ବତ୍ ଦେଇଛନ୍ତି।" ତାପରେ, ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶତ୍ରାଜିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଣି, ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ମଣିକୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହି ମଣି ଯେଉଁଘରେ ରହେ, ସେଉଁଠି ରୋଗ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ବିପଦ ନାହିଁ; ଏହା ଦିନକୁ ଅଠ ମାପ ଧନ ଦେଇଥାଏ। ଏକ ଦିନ, ଶତ୍ରାଜିତଙ୍କ ଭାଇ ପ୍ରସେନା ମଣି ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ସିନ୍ଧୁ ଘୋଡାରେ ଚଢ଼ି, ତୁରନ୍ତ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେ ଶିକାର ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ; ସିଂହ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରସେନା ଓ ଘୋଡାକୁ ମାରି, ମଣି ନେଇ ଚାଲିଗଲା।