ମହାଦେବୀ ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାପିତ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଭବ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମନକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଅପହରଣ କରନ୍ତି। ରାଜା, ତୁମେ ଜାଣ, ସେ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମନକୁ ମୋହର ଲାଗି ଅଟକାଇ ଦିଅନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି ଏବଂ ସଦା ତାହାକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ, ସେ ଶିବାଙ୍କ ରୂପରେ ସମସ୍ତକୁ ଆପଣ ମଧ୍ୟରେ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି; ମହାଦେବୀ, ଇଛା ଦେଇଥିବା, ସମୟର କଳି ରାତି, ଯାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅତି ଦୁର୍ଲଭ। ସେ କାଳୀ, ବିଶ୍ୱକୁ ନାଶ କରିଥିବା; କମଳା, କମଳର ଆଶ୍ରୟ; ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ସମସ୍ତ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଳୀନ ହେବ; ଏହିପରି, ସେ ସମସ୍ତ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ରାଜା, ଯିଏ ମାହାଦେବୀଙ୍କ ଦୟା ପାଇଥାଏ, ସେ ମୋହକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ; ଅନ୍ୟଥା କେହି ନୁହେଁ। ଏହିପରି ମହାଦେବୀଙ୍କ ମାଧୁ ଓ କୈଟଭ ନିବୃତ୍ତି ଉପରେ ବର୍ଣ୍ନନା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ସେ କେଉଁ ଦେବୀ ଯାହାକୁ ଆପଣ କହିଛନ୍ତି? ଆପଣ ଦୟାକରି ସମସ୍ତ କଥା କହନ୍ତୁ। କିଏ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ କାହା ପରି ଉଦ୍ଭବ କରନ୍ତି?" ଋଷି କହିଲେ: "ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବୀଙ୍କ ନିଜ ତତ୍ତ୍ୱ କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ ବିଷୟରେ କହିବି।" ଯେତବେଳେ ଦେବ ନାରାୟଣ, ଯୋଗର ନାୟକ, ବିଶ୍ୱକୁ ଆପଣ ମଧ୍ୟରେ ଏକତ୍ର କରି, ସେ ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଜନାର୍ଦନ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅଭିଭୂତ ହେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ କାନର ମାଳିନ୍ୟରୁ ମାଧୁ ଓ କୈଟଭ ଦୁଇଟି ଦାନବ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ। ଲୋଟସରୁ ଜନ୍ମିତ ବ୍ରହ୍ମା ମାଧୁ ଓ କୈଟଭ କୁ ଦେଖି ଭୟ ଭିତିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କାରଣ ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ ବିଷ୍ଣୁ ନିଦ୍ରାରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଦୁଇଟି ଦାନବ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ। "ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? କିପରି ରକ୍ଷା ପାଇବି?"—ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମା ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଉପାୟ ଆସିଲା—ଯିଏର ଶକ୍ତିରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଦ୍ରାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଦେବୀ ନିଦ୍ରାକୁ ଶରଣ ନେଇବାକୁ ଠାଣ୍ଡିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ: "ଓ ଦେବୀ, ଓ ଦେବୀ, ବିଶ୍ୱର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଛା ପୂରଣ କରିଥିବା, ମହାମାୟା, ଶୁଭା, ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ତୁମର ଆଜ୍ଞାରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା।" "ତୁମେ କାଳରାତ୍ରି, ମହାରାତ୍ରି, ମୋହରାତ୍ରି, ମଦରେ ଭୟଙ୍କର; ସମସ୍ତ ବ୍ୟାପି, ସ୍ୱାମିନୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦର ମୂଳ। ତୁମେ ପୂଜ୍ୟ, ଅତି ପୂଜ୍ୟ, ମାୟା, ମଧୁ ପରି ମିଠା, ଭୂମି ନିଜେ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଲଜ୍ଜା, ପୋଷଣ, ଧୈର୍ୟ, କୀର୍ତି, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଦୟାର ମୂର୍ତ୍ତି; ଆକର୍ଷଣୀୟ, ବିଶ୍ୱରେ ପୂଜିତ, ଜାଗ୍ରତ ଓ ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାର ରୂପ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱାମିନୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦରେ ନିବେଶିତ; ଏକ ରୂପ, ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଦ୍ୱିତୀୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଧାରଣ କରିଥିବା।" "ତୁମେ ତିନିବା ଭେଦ, ତିନି ଲକ୍ଷ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ, ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାର ଅମ୍ଷ; ପଞ୍ଚମୀ, ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ସ୍ୱାମିନୀ, ଷଷ୍ଠୀ, ଷଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟର ନାୟିକା।" "ସପ୍ତମୀ, ସପ୍ତ ଦିନର ନାୟିକା, ସପ୍ତ ସପ୍ତ ଉପହାର ଦେଇଥିବା; ଅଷ୍ଟମୀ, ଭାସୁମାନଙ୍କ ନାୟିକା, ନବମୀ, ନବ ଗ୍ରହର ସ୍ୱାମିନୀ।" "ନବ ଭାବ ଓ କଳାରେ ମନୋହର, ନବ ଭେଦର ସ୍ୱାମିନୀ, ଦଶମୀ, ଦଶ ଦିଗରେ ପୂଜିତ, ଦଶ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପିତ, ଓ ରମା।" "ଏକାଦଶ ଭେଦରେ, ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଏକାଦଶ ଦଳର ନାୟିକା।" "ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଦ୍ୱାଦଶ ଭୁଜାର ମାଳିକା, ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ; ତ୍ରୟୋଦଶୀ, ତ୍ରୟୋଦଶ ଦଳର ପ୍ରିୟ, ତ୍ରୟୋଦଶ ଦଳର ମୂଳ।" "ତ୍ରୟୋଦଶ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଦଳକୁ ଦୟା, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ମନୁଙ୍କ ମାତା।" "ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତିଥିରେ, ଷୋଡଶୀ ଭୁଜାର ମାଳିକା, ଷୋଡଶ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ମୂଳ।" "ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଷୋଡଶ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ରେଖାରେ ବ୍ୟାପିତ; ଏହି ରୂପ, ଦେବୀ, ଗୁଣ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ, ତମସର ମୂଳ।" "ତୁମେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ୱାମି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିଦ୍ରାରେ ଅଟକାଇଥିଲା; ମାଧୁ ଓ କୈଟଭ ଭୟଙ୍କର ଦାନବଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିଥିଲା।" "ସେ ଦୁଇଟି ଦାନବର ନିବୃତ୍ତି ପାଇଁ, ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କର।" ଋଷି କହିଲେ: "ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ, ତମସୀ ଦେବୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା—" "ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଦେବୀ ଦୁଇ ଦାନବକୁ ମୋହିତ କଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ବିଷ୍ଣୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମା, ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମି—" "ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ ଏବଂ ଦୁଇ ଦାନବକୁ ଦେଖିଲେ; ସେମାନେ ମଧୁସୁଦନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଇ, ହରିଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।" "ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦୁଇ ଦାନବ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ପଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଦୁଇ ଦାନବ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିରେ ମଦିରା ଭିତ୍ତିକରେ ମୋହିତ ହେଲେ।" "‘ଏକ ଭିକ୍ଷା ଚୟନ କର’, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ, ଆଦିପୁରୁଷ, କହିଲେ: ‘ଆଜି ମୁଁ ଦୁଇଟିକୁ ହତ୍ୟା କରିବି।’" "ସେମାନେ କହିଲେ: ‘ଯେଉଁଠି ପୃଥିବୀ ଜଳରେ ଢାକା, ସେଉଁଠି ମୁଁ ହତ୍ୟା ହେବା ନୁହଁ।’ ବିଷ୍ଣୁ ‘ଏହିପରି ହେଉ’ କହି, ଗଦା ଓ ଶଂଖ ଧାରୀ, ରାଜା, ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଦାନବର ମୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କ ଦେହର ନିମ୍ନ ଭାଗରେ କାଟିଦେଲେ।" "ଏଭଳି ଦେବୀ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ। ମହାକାଳୀ, ସମସ୍ତ ଯୋଗିନୀଙ୍କ ମହାସ୍ୱାମିନୀ; ଏବେ, ରାଜା, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୁଣ।" ଏଠାରେ ସାବର୍ଣି ମନୁଙ୍କ ଉପଖ୍ୟାନ ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ବର୍ଣ୍ନନା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି।