ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ କହିଲେ, “ମାତ୍ର ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା, ସେ ସଦା ପୁରୁଷତ୍ୱ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।” ଏହିପରେ, ଦୁଇଜଣ ଦେବୀ-ଦେବତା ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ବସିଷ୍ଠ ଏହି ଦିଗକୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ। ସେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନକୁ ଡାକି, ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ନବରାତ୍ର ପ୍ରକାରରେ ସେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ମାତୃକୁ ପୂଜା କଲେ ଓ ରାଜା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନକୁ ଏହି ପୂଜା ଶୁଣାଇଲେ। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭାଗବତର ଦିବ୍ୟ ଅମୃତ ଶ୍ରବଣ କରି, ଭକ୍ତିରେ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତେ ନମସ୍କାର କଲେ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ। ତାହା ପରେ ସେ ଅବିରତ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପାଇଲେ। ମହାର୍ଷି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜସିଂହାସନରେ ଅଭିଷେକିତ ହୋଇ, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ନ୍ୟାୟରେ ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟ କରିଲେ ଓ ପ୍ରଜାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ। ସେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ, ରାଜ୍ୟ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ଦେଇ, ଦେବୀଙ୍କ ସମାନ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେ କେହି ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାକୁ ଭକ୍ତିରେ ପଢିବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ ଓ ଶେଷରେ ଦେବୀଙ୍କ ଲୋକ ଓ ପରମ ଅମୃତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ ଅଧିକ ଶୁଣିବା ଆଗ୍ରହରେ ବିଶାଖଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ହେ ଦେବସେନାପତି, ମୁଁ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଶୁଣିଛି; ଏବେ ଭାଗବତର ମହିମା ବିଷୟରେ ଆଉ କିଛି କହ।” ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ, “ହେ ଋଷି, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି କଥା ଶୁଣ; ଏଠାରେ ଭାଗବତର ମହିମାର ଏକ ଅଂଶ ବৰ্ণିତ ଅଛି। ଏଠାରେ ଗାୟତ୍ରୀକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଧର୍ମର ବିସ୍ତୃତି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ଗାୟତ୍ରୀର ମହିମା ଏଠାରେ ବର୍ଣିତ ହେବା ସହିତ, ଏହାକୁ ଭାଗବତ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଏହି ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଇଥିବାରୁ ଏହା 'ଭାଗବତ' ନାମରେ ପରିଚିତ; କାରଣ, ସେ ପରମ ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନୀ ଋଷି ଋତବାକ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ସମୟ ଅନୁସାରେ, ପୌଷ ମାସର ଶେଷରେ ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା। ସେ ପୁଅ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ସବ ନିୟମାନୁସାରେ କଲେ, ମୁଣ୍ଡନ ଓ ଉପନୟନ ଆଦି ରିତି କରିଲେ। ଏହି ମହାତ୍ମା ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବା ସମୟରୁ, ଋଷି ଋତବାକ୍ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମନ ଓ ଜନନୀଙ୍କର ମନ ରୋଷ ଓ ଲୋଭରେ ଆବୃତ ହେଲା; ସେ ନାରୀ ଅନେକ ଆସକ୍ତିରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୀର୍ଘ ସୋକରେ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ। ଋତବାକ୍ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, “ମୋ ପୁଅ କିଏ ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ହେଲା?” ବିଚାର କଲେ। ସେ ଅନ୍ୟ ଋଷିପୁଅଙ୍କର ନାରୀକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଉଠାଇ ନେଲେ; ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ଅଗ୍ରହ କଲେନି, ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲା। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଋତବାକ୍ କହିଲେ, “ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଥିବାଠାରୁ ପୁଅ ନ ଥିବା ଭଲ। ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ପୂର୍ବଜମାନେକୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ନରକକୁ ତଳାଇ ଦିଏ; ସେ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତାମାତା ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥାନ୍ତି। ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅର ଜନ୍ମ ପିତାମାତା ପାଇଁ ଦୁଃଖର କାରଣ; ସେ ମିତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଉପକାର କରେନି, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଅପକାର କରେନି। ଏହି କୁଲରେ ଯେଉଁଠି ଉତ୍ତମ ପୁଅ ଅଛି, ଯେ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଉପକାର କରେ, ସେ ପିତାମାତାକୁ ଖୁସି ଦେଉଥିବା ଲୋକ ଧନ୍ୟ। ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅରେ କୁଳ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଖ୍ୟାତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଦୁଃଖ ଓ ନରକ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ। ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅରେ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଦୁଷ୍ଟ ନାରୀରେ ଜନ୍ମ ଅର୍ଥହୀନ; ଦୁଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟରେ ଦିନ ନଷ୍ଟ; ମିଥ୍ୟା ମିତ୍ରରେ କେମିତି ଖୁସି ମିଳିବ?” ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅର ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟବହାରରେ ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଋଷି ଗର୍ଗଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଋତବାକ୍ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ମୋ ପୁଅର ଦୁଷ୍ଟତାର କାରଣ ଜ୍ୟୋତିଷ ଅନୁସାରେ କହନ୍ତୁ।” “ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେବା କରି ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି; ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବିବାହ କରିଛି; ଘରେ ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଛି; ପାଞ୍ଚ ମହାୟଜ୍ଞ କରିଛି। ନରକର ଭୟରେ, ରତିର ଆଶାରେ ନୁହେଁ, ପୁଅ ପାଇଁ ନିୟମାନୁସାରେ ଗର୍ଭଧାରଣ କରିଛି। ମୋ ଦୋଷ କିମ୍ବା ମୋ ସ୍ତ୍ରୀର ଦୋଷରୁ, ଏହି ପୁଅ ଦୁଃଖର କାରଣ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟବହାରରେ ଜନ୍ମିଛି।” ଗର୍ଗ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ କଥା ବିଚାର କରି, ଜ୍ୟୋତିଷ ଅନୁସାରେ କାରଣ କହିଲେ—“ହେ ଋଷି, ନ ତୁମେ, ନ ତୁମ ସ୍ତ୍ରୀ, ନ ତୁମ କୁଳ ଦୋଷୀ; ତୁମ ପୁଅର ଦୁଷ୍ଟତାର କାରଣ ଅସୁଭ ରେବତୀ ମହୂର୍ତ୍ତ। ତୁମ ପୁଅ ଅସୁଭ ସମୟରେ ଜନ୍ମିଥିବାରୁ ଏହି ଦୁଃଖ ହେଉଛି; ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାକୁ, ଦୁନିଆର ମାତା ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହରେ ପୂଜା କର।” ଗର୍ଗଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଋତବାକ୍ କ୍ରୋଧରେ ରେବତୀକୁ ଶାପ ଦେଲେ—“ରେବତୀ ଆକାଶରୁ ପତିତ ହେଉ!” ଏହି ଶାପ ଦେବା ସମୟରେ, ପୂଷା ତାରା ମଧ୍ୟ ଆକାଶରୁ ପତିତ ହୋଇ, କୁମୁଦ ପର୍ବତରେ ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖାଗଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖିଲେ। ଏହିପରେ, ରୈବତକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପତନରୁ କୁମୁଦ ପର୍ବତ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ଏହିଠାରୁ ପର୍ବତ ଅତି ସୁନ୍ଦର ହେଲା। ରେବତୀକୁ ଶାପ ଦେଇ, ଋଷି ଗର୍ଗଙ୍କ ଉପଦେଶାନୁସାରେ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସୁଖ ଓ ଶୁଭ ଲାଭ କଲେ। ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ, “ରେବତୀ ତାରାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହା ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୁନ୍ଦର, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବରେ ପ୍ରତିତିତ। ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ଋଷି ଖୁସିରେ ତାଙ୍କ ନାମ ରେବତୀ ରଖିଲେ।