କାଶୀରେ ବସୁଥିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବାରେ ଏକମାତ୍ର ଦେବ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ରକ୍ଷାକାରୀ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ଭଗବାନ, ଆଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଏହିପରି ଭାବରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋତେ କାହିଁକି ଦୂର କରିଛନ୍ତି?” ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ କେହିଁ ଉପରେ କୁଠା କଥା କହିନାହିଁ, କେହିଁ ଉପରେ ଅପବାଦ କରିନାହିଁ, ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ; ତେବେ କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ଆପଣ ମୋତେ କାଶୀରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଛନ୍ତି?” ଏଭଳି କାଳନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମୁନି, ସାକ୍ଷିବିଘ୍ନେଶଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୂଜା କରି, ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି, ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ ପତି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। କାଶୀରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବାରେ ଦୁଃଖ ଭାଗିଥିବା ଏହି ମୁନି, ମହା ଭାଗ୍ୟର ଧାମ, ସତତ କାଶୀକୁ ମନେ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତପୋବଳର ଶକ୍ତିରେ ଯାନ ଚାଳି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଅତି କ୍ଷଣରେ ଏକ ବିଶାଳ ପର୍ବତ—ବିନ୍ଧ୍ୟ—କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଆକାଶକୁ ଅଟକାଇ ଦେଇଥିଲା। ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ତୁରନ୍ତ କମ୍ପିଉଥିଲା, ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଇବାକୁ ଚାହିଁ, ନିମ୍ନ ହେଇଗଲା। ପର୍ବତ ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଣାମ କରି, ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା, ଏହି ବିନ୍ଧ୍ୟ, ପର୍ବତମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରିଲା। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ କହିଲେ, “ବାଳକ, ମୁଁ ଫେରିଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏପରି ଭାବରେ ଏଠାରେ ରହିବା।” ତାପରେ ମୁନି କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମର ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ଚଡିପାରିବି ନାହିଁ, ପ୍ରିୟ।”, ଏହିପରି କହି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଇ ଚାଲିଗଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଶୃଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ଏକ ଏକ କରି ଚଡି, ତାପରେ ଉତରେ ଉତରେ ଅବତରଣ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଚାଲିଗଲେ, ରାସ୍ତାରେ ଶ୍ରୀଶୈଳ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ। ମଲୟ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାଁଠାରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ନିୟୋଜିତ ହେଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ମନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଦେବୀ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଆସିଲେ। ହେ ଶୌନକ, ସେ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବିନ୍ଧ୍ୟବାସିନୀ ନାମରେ ବିଶ୍ରୁତ ହେଲେ। ସୂତ କହିଲେ: ଏହି ଗଳ୍ପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବାରେ ପ୍ରବଳ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର କଥା ପାପ ଦୂର କରେ, ରାଜାମାନେ ବିଜୟ ପାଉଛନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଜ୍ଞାନର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି। ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ପାଉଛନ୍ତି, କର୍ମଚାରୀମାନେ ସୁଖ ପାଉଛନ୍ତି, ଧର୍ମ ଚାହିଁଥିବା ଧର୍ମ ପାଉଛନ୍ତି, ଧନ ଚାହିଁଥିବା ଧନ ପାଉଛନ୍ତି। ଭୋଗ ଚାହିଁଥିବା ଭୋଗ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଏହି କଥାକୁ ଏକଥର ଭକ୍ତି ସହ ଶୁଣିଲେ, ସମସ୍ତ ଲାଭ ମିଳିଯାଏ। ଏଭଳି, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜିଲେ। ସେ ଭୂମିର ରାଜ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ମନୁ ଯୁଗ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି, ମୃଦୁ ଭାବରେ, ମନୁଙ୍କ ଯୁଗ ଓ ଦେବୀଙ୍କର ପ୍ରଥମ କଥା ମୁଁ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି। ଆଉ କଣ କହିବି? ମନୁମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି: ଶୌନକ କହିଲେ, “ମୁଁ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁ ଯୁଗର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣିଛି। ଏବେ ଅନ୍ୟ ଚମତ୍କାରୀ ମନୁମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହ।" ସୂତ କହିଲେ: ପ୍ରଥମ ମନୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଅନ୍ୟ ମନୁମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ନାରଦ, ଦେବୀ ତତ୍ତ୍ୱର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ, କହିଲେ: “ହେ ନିତ୍ୟ, ମନୁମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହ।" ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ କହିଲେ: ପ୍ରଥମ ମନୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ, ତାଙ୍କୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବାରେ ବିଘ୍ନ ହୀନ ରାଜ୍ୟ ମିଳିଥିଲା। ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ, ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ଓ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷାକାରୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଦ୍ୱିତୀୟ ମନୁ ସ୍ୱାରୋଚିଷ, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କର ପୁଅ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଅପରିମାପ୍ତ। ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନୁ କାଳିନ୍ଦୀ ତଟରେ ବସି, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ପତ୍ର ଖାଇ, ତପସ୍ୟାରେ ନିୟୋଜିତ, ମାଟିରେ ଦେବୀଙ୍କର ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ। ବନରେ ବାରୋଟି ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଖୁସି ହେଇ, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଇ ଦେଖା ଦେଲେ। ଦେବୀ, ରାଜାଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ, ସ୍ୱାରୋଚିଷକୁ ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରର ଶକ୍ତି ଦାନ କଲେ। ସେ ତାରିଣୀ ନାମରେ ରାଜା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ଏଭଳି, ସ୍ୱାରୋଚିଷ ତାରିଣୀଙ୍କୁ ପୂଜି ମନ୍ବନ୍ତର ଲାଭ କଲେ। ସେ ବିପକ୍ଷ ହୀନ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ପୁଅମାନଙ୍କ ସହ ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଲେ। ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରି ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷରେ ସ୍ଵର୍ଗ ଲୋକକୁ ଯାଇଲେ; ତୃତୀୟ ମନୁ ଉତ୍ତମ, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କର ପୁଅ। ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ତପସ୍ୟା କରି, ଏକାକି ଭାବେ ଭାଗ୍ଭବ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ତିନି ବର୍ଷ ଉପବାସ କରି, ଦେବୀଙ୍କର କୃପା ଲାଭ କଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତିରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଭକ୍ତିରେ ମନ ତଳି, ବିଘ୍ନ ହୀନ ରାଜ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘ ରାଜ୍ୟ ବଂଶ ଲାଭ କଲେ। ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରି ତାଙ୍କ ଯୁଗର ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଗତି ଲାଭ କରିଲେ। ଚତୁର୍ଥ ମନୁ ତାମସ, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କର ପୁଅ, ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ କାମରାଜ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ବସନ୍ତ ଓ ଶରତ କାଳରେ ବିଶେଷ ନବରାତ୍ରି ପୂଜା କରିଲେ। ଦେବୀ, ଅପୂର୍ବ ଲୋଟସ୍-ନୟନୀ, ଦେବମାନଙ୍କର ମହାଦେବୀ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ, ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ସେ ବିଘ୍ନ ହୀନ ଭୟ ହୀନ ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କଲେ, ନିଜ ଜନ୍ମାନ୍ତର ସ୍ତ୍ରୀ ଠାରୁ ଦଶ ପୁଅ—ଶୂର ଓ ଭୀର—ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଇ ସେ ସ୍ଵର୍ଗ ଲୋକକୁ ଯାଇଲେ; ପଞ୍ଚମ ମନୁ ରୈବତ, ତାମସଙ୍କର ଛୋଟ ଭାଇ। କାଳିନ୍ଦୀ ତଟରେ ବସି, କାମ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵାଣୀ ଦେଇଥିବା ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉପାସନା କଲେ। ଏହି ପୂଜା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଅପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶକ୍ତି ଲାଭ କଲେ, ଜଗତରେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦାନ କଲେ।