ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାମାନେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଅତିବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିଲେ । ସେମାନେ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଓ ତଜ୍ଜ୍ୱଳ୍ୟରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତୁ । ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଭାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ନମ୍ର ହେବ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ରଜିହେଲେ । ଦେବତାମାନେ ଏହା ଦେଖି ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ତାପରେ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ । ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ତାଙ୍କ ରାଜକୁମାରୀ ପତ୍ନୀ ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରିୟେ, ବଡ଼ ବିପଦ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି । ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପଥକୁ ଅଟକାଇ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଘଟାଇଛି । ଏହି କାରଣ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି, ପୁରୁଣା କଥା ମନେ ପଡ଼ୁଛି—ଯେଉଁମାନେ କାଶୀରେ ବାସ କରନ୍ତି, ମୁକ୍ତି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ କଦାପି ଅବିମୁକ୍ତ କାଶୀକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତଥାପି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେତେବେଳେ ବିଘ୍ନ ଆସିଥାଏ । ଏହିପରି ବିଘ୍ନ ମୋତେ ମଧ୍ୟ କାଶୀରେ ବସିବା ସମୟରେ ଆସିଛି ।” ଏପରି ଭାବରେ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କୁହି, ମହାତପସ୍ବୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ଘାଟରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଶ୍ୱନାଥ ଦଣ୍ଡପାଣିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ପୂଜା କଲେ । ଏପରେ ସେ କାଳନାଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ହେ କାଳନାଥ, ଭୟ ନାଶ କରୁଥିବା ଭଗବନ୍, ଆପଣ କାହିଁକି କାଶୀରୁ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି? ଆପଣ ଦେବଭକ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ବିଘ୍ନନାଶକ, ମୋତେ କାହିଁକି ଦୂର କରୁଛନ୍ତି?” ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ମୁଁ କାହାର ବଦନାମ କରିନାହିଁ, ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ, ତେବେ କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ମୋତେ ଆପଣ କାଶୀରୁ ଦୂର କରୁଛନ୍ତି?” ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ମୁନି ସାକ୍ଷିବିଘ୍ନେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ । କାଶୀ ଛାଡ଼ିବା ଦୁଃଖରେ, ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସଦା କାଶୀକୁ ମନେ ପକାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ତପୋବଳର ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କେବଳ ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ । ବିନ୍ଧ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ କମ୍ପିତ ହେଲା, ଏବଂ ନମ୍ର ହୋଇ ଭୂମିକୁ ଛୁଁଇବା ପାଇଁ ନମ୍ର ହେଲା । ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିସହିତ ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପ୍ରଣାମ କଲା । ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ହସିକି ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ କହିଲେ, “ବେଟା, ମୁଁ ପୁଣି ଫେରିଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହିଭଳି ଥିବୁ । ମୁଁ ତୋ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ଚଢ଼ିପାରିବି ନାହିଁ ।” ଏହା କହି, ମୁନି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ । ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ବିନ୍ଧ୍ୟର ଶିଖର ଚଢ଼ି, ଏକ ଏକ ଶିଖର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ ଓ ଶ୍ରୀଶୈଳ ପର୍ବତ ଦେଖିଲେ । ସେଠାରୁ ମଲୟ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାଁଠାରେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ମନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଦେବୀ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ । ସେ ଦେବୀ, ବିନ୍ଧ୍ୟବାସିନୀ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର କଥା ପାପ ନାଶ କରେ, ରାଜାମାନେ ଶ୍ରବଣ କଲେ ବିଜୟ ପାଆନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରନ୍ତି, ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଦାସମାନେ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି, ଧର୍ମାର୍ଥୀ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥାର୍ଥୀ ଅର୍ଥ, କାମାର୍ଥୀ କାମ ପାଆନ୍ତି । ଏହି କଥା ଭକ୍ତିସହିତ ଏକଥର ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳେ । ଏଭଳି ଭାବେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରି, ପୃଥିବୀର ରାଜ୍ୟ ଓ ମନୁ ମାନ୍ୟବନ୍ତର ପାଇଥିଲେ । ଏହିପରି ମନୁର ଯୁଗ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟର ପ୍ରଥମ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି । ଏଠାରେ ଶୌନକ ଋଷି ପଚାରିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ପ୍ରଥମ ଓ ଉତ୍ତମ ମନୁର କଥା ଶୁଣିଛି, ଏବେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମନୁମାନେ କେମିତି ଜନ୍ମିଲେ, ତାହା କୁହନ୍ତୁ ।” ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏଭଳି ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁର ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣି, ସେ ଅନ୍ୟ ମନୁମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ ।” ଏଠାରେ ନାରଦ ଋଷି, ଦେବୀତତ୍ତ୍ୱର ଚତୁର୍ଯ୍ୟ, ପଚାରିଲେ, “ହେ ନାରାୟଣ, ମନୁମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କୁହନ୍ତୁ ।” ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ କହିଲେ, “ପ୍ରଥମ ମନୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ବିଘ୍ନମୁକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ମନୁ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ନାମକ, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଅପାର ପ୍ରାକ୍ରମୀ । ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନୁ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀକୂଳରେ ବସି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ । ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ଭୋଜନ କରି, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ମାଟିରେ ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରିଥିଲେ । ଏଭଳି ବନେ ବାରୋ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ । ଏହାରେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାରେ ଆବିର୍ଭୂତ ହେଲେ । ଦେବୀ ରାଜାଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସ୍ୱାରୋଚିଷଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମନ୍ୱନ୍ତରର ଶକ୍ତି ଦାନ କଲେ । ସେ ତାରିଣୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇ, ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନୁ ମନ୍ୱନ୍ତର ଅଧିକାର ପାଇଲେ । ସେ ଶତ୍ରୁହୀନ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ନିୟମିତ ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କଲେ । ଶେଷରେ ତାଙ୍କ ମନ୍ୱନ୍ତର ସମାପ୍ତିରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ । ତାପରେ ତୃତୀୟ ମନୁ, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅ, ଉତ୍ତମ ନାମକ ଜନ୍ମିଲେ ।