ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଅମରମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ଗୁଣମୟ ମହାର୍ଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ ବିନୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ନମସ୍କାର ଜଣାଇଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ, ଶୈଳପୁତ୍ରୀଙ୍କ କାରଣରେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ । ଦୟାକରି ଆମୋଁକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ ।" ଏପରି ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ହସିକି ମୃଦୁ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, "ହେ ଦେବଗଣ, ତିନି ଲୋକର ଶାସକ ଏବଂ ରକ୍ଷକ ମହାପୁରୁଷମାନେ, ଆପଣମାନେ ନିଜେ ଦୟା ଓ ନିଗ୍ରହ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ । ଅମରାବତୀର ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ରହନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ଅଛି, ସେମାନେ ମାରୁତମାନଙ୍କ ନାୟକ ଇନ୍ଦ୍ର । ଅଗ୍ନିଦେବ ଭାବେ ଚିରକାଳ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନୋଁକୁ ହବି ଦେଇଥାନ୍ତି; ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖ, ତେଣୁ ସେଠି କ’ଣ ଅସମ୍ଭବ? ଏହିପରି, ଦାନବମାନଙ୍କ ନାୟକ ଯିଏ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସାକ୍ଷୀ ଓ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଦେବ, ସେଠି କ’ଣ ଦୁର୍ଲଭ? ତଥାପି, ଯଦି ଆପଣମାନେ ମୋର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରାଇବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁଁ ଏହା କରିବି ।" ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଆଶ୍ୱାସ୍ତ ହେଲେ, ତଥାପି ଭୟ ଓ ପ୍ରେମରେ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହେଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ କଥା କହିଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ମହାମୁନି, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତିକୁ ଅଟକାଇଦେଇଛି, ଏହି କାରଣରେ ତିନି ଲୋକ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଜୀବନହୀନ ହୋଇଯାଇଛି । ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କ ତପଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିନ୍ଧ୍ୟର ବୃଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତୁ; ଏହା ଆମର ଇଚ୍ଛିତ କାର୍ଯ୍ୟ ।" ଏପରି ଅନୁରୋଧ ପାଇଁ, ମହାର୍ଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ଏବଂ ମୁନିଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଅନୁସରି, ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ । ଏହିପରି ସମୟରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଜନନ୍ଦିନୀ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ମାର୍ଗକୁ ଅଟକାଇ ଏକ ବିପଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି । ଏହି କାରଣ ଏବେ ବୁଝିପାରିଛି, ଏବଂ ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ କାଶୀ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ମୋତେ ମନେ ପଡ଼ୁଛି ।" "ଅବିମୁକ୍ତ କାଶୀ ମୁକ୍ତିକାମୀଙ୍କୁ କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତଥାପି, ଏଠାରେ ବସୁଥିବା ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀମାନେ ପାଇଁ କେବେ କେବେ ବିପଦ ଆସିପାରେ । ଏହିପରି ବିପଦ ଆମ ପାଖରେ ଆସିଛି ।" ଏପରି କହି, ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ଘାଟରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଶ୍ୱନାଥ ଦଣ୍ଡପାଣିଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରି ଉପାସନା କଲେ । ପରେ ସେ କାଳ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ । "ହେ କାଳ, ଭୟହର ଦେବ, ଆପଣ କାଶୀରୁ ଦୂରେ କାହିଁକି ଅଛନ୍ତି? ଆପଣ କାଶୀବାସୀଙ୍କର ବିଘ୍ନ ନାଶକ ଓ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ; ମୋ ପ୍ରତି ଏମିତି ଦୂରତା କାହିଁକି? ମୁଁ କେବେ କାହାକୁ ନିନ୍ଦା କରିନାହିଁ, ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ, ତେବେ କେଉଁ କର୍ମଫଳରେ ଆପଣ ମୋତେ କାଶୀରୁ ବିୟୋଗ କରୁଛନ୍ତି?" ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଘଟଜ ମହାର୍ଷି ସାକ୍ଷିବିଘ୍ନେଶଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ପୂଜା ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଲୋପାମୁଦ୍ରା ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ । କାଶୀର ବିୟୋଗର ଦୁଃଖରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାର୍ଷି ନିତ୍ୟ କାଶୀକୁ ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ । ତପୋବଳର ଅଶ୍ୱାରୋହଣ କରି, ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ସେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ଆକାଶକୁ ଅଟକାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଥିଲା । ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଦେଖି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ବେଗରେ କମ୍ପିତ ହେଲା ଓ ନମ୍ରତାରେ ଭୂମିକୁ ଛୁଁଇବା ପାଇଁ ନମ୍ର ହେଲା । ଭୂମିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଣାମ କରି, ଉଚ୍ଚଶିଖର ବିନ୍ଧ୍ୟ ମହାପର୍ବତ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପାଏଁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲା । ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାର୍ଷି ହସିକି କହିଲେ, "ବଳକ, ମୁଁ ଫେରିଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠି ଏଭଳି ରୁହ । ତୋ ଉପରେ ଚଢ଼ିବାକୁ ମୋର ସମର୍ଥ୍ୟ ନାହିଁ ।" ଏହିପରି କହି, ମୁନି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ । ପର୍ବତର ଶିଖର ଉପରେ ଚଢ଼ି ଏବଂ ଏକ ପରେ ଏକ ଅବତରି, ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଶ୍ରୀଶୈଳ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ । ମଲୟ ପର୍ବତରେ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ତପସ୍ୟାକୁ ଲଗିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ମନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଦେବୀ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ଆସିଲେ; ସେ ଏଠାରେ 'ବିନ୍ଧ୍ୟବାସିନୀ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ଏହି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗଳ୍ପ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ପାପ ନାଶକ, ରାଜାଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦେଇଥାଏ, ଦ୍ୱିଜମାନୋଁକୁ ଜ୍ଞାନବୃଦ୍ଧି କରାଏ, ବ୍ୟବସାୟୀମାନୋଁକୁ ଧାନ ଓ ଧନ ଦେଇଥାଏ, ସେବକମାନୋଁକୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ, ଧର୍ମକାମୀ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥକାମୀ ଅର୍ଥ, କାମକାମୀ କାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଏହି କଥା ଭକ୍ତି ସହିତ ଏକଥର ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳେ । ଏପରି, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୃଥିବୀର ରାଜ୍ୟ ଓ ମନୁ ଯୁଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ଏପରି ଭାବେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମନୁ ଯୁଗ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଚରିତ୍ର କଥା କହିଦେଲି । ଏଠାରୁ ଆଉ କ’ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ତାପରେ, ଶୌନକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୁଁ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନୁ ଯୁଗ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି, ଏବେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମନୁମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କୁହ ।" ତେବେ ସୂତ କହିଲେ, "ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣି, ସେ ଅନ୍ୟ ମନୁମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।" ଏବଂ ନାରଦ, ଦେବୀତତ୍ତ୍ୱର ଚେତନାଶୀଳ, କହିଲେ, "ହେ ନିତ୍ୟ, ମନୁମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହ ।