ଶୂନ୍ଦର ଭାବରେ ଶୁଣନ୍ତୁ—ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗାଥା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି ଦେବୀଭାଗବତର ପବିତ୍ର ପୃଷ୍ଠାରେ। ବଡ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠ, ଶିବଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବା ପରେ, ଜଗଦମ୍ବିକା ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପାଖରେ ଭକ୍ତିରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ଦେବୀ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇଥିଲେ, ସୁନ୍ଦର ହାସରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ବଶିଷ୍ଠ ସଦା ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ଇଳାଙ୍କୁ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି କହିଲେ—“ଯୟ ହେଉ, ହେ ଦେବୀ, ମହାଦେବୀ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କୃପା ଦେବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜିତ, ଅନନ୍ତ ଗୁଣର ନିବାସ!” ଆଉ ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କଲେ—“ଦେବୀଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅନୁକମ୍ପା କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କର ରାଣୀ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ଦୁର୍ଗା, ଦୁଷ୍ଟ ଦେମନମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରୁଥିବା ଦେବୀ, ତୁମେ ଯୟ ହେଉ!” “ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ, ମହାମାୟା, ଯୟ ହେଉ, ହେ ଜଗତ ମାତା, ତୁମର ପଦପଦ୍ମ ଏହି ସଂସାର ସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବା ନୌକା। ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତୁମର ପଦପଦ୍ମକୁ ସେବା କରି, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଏବଂ ପ୍ରଳୟର ଅଧିକାର ପାଉଛନ୍ତି।” “ଦେବତାଙ୍କର ରାଣୀ, ଚାରିପ୍ରକାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦେବାରେ ଶକ୍ତି, ଦୟା କର, ମୁଁ କେଉଁଠି ତୁମେ ପ୍ରଶଂସା କରିପାରିବି? ମୁଁ ତୁମେ ପାଖରେ ନମସ୍କାର କରୁଛି।” ଏଭଳି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର ଭକ୍ତିମୟ ସ୍ତୁତିରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗା ନାରାୟଣୀ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସେ, ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ଦେବୀ, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ—“ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉ ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ପୂଜା କରିବାକୁ କହ।” “ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁରାଣ, ଦେବୀଭାଗବତ, ନବଦିନ ଧରି ପଠାଅ, ହେ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।” “କେବଳ ଶୁଣିଲେ, ସେ ସଦା ପୁରୁଷତ୍ୱ ପୁନର୍ଜିବନ୍ତି—ଏହିପରି ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ କହିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।” ବଶିଷ୍ଠ, ଏହି ଦିଗକୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ, ଏବଂ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଡାକି, ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ସେ ନବରାତ୍ର ବିଧିରେ ଜଗତ ମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେବୀଭାଗବତ ଶୁଣାଇଲେ। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଭକ୍ତିରେ ଦେବୀଭାଗବତର ଦିବ୍ୟ ଅମୃତ ଶୁଣି, ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଅବିରତ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପାଇଲେ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜସିଂହାସନରେ ଅଭିଷେକିତ ହୋଇ, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଧର୍ମରେ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କଲେ, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ସେ ବହୁ ବିଧିର ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଅନେକ ଦାନ ଦେଲେ, ରାଜ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଇ, ଦେବୀଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହିପରି ହେଉଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁଠି ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଭକ୍ତିରେ ପଢିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା, ସେ ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ଏଠି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ଶେଷରେ ତାଙ୍କର ଲୋକ ଏବଂ ପରମ ଅମୃତ ପାଇଥାଏ। ସୂତ କହିଲେ—ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ, ହମ୍ବଳେ ବିଶାଖଙ୍କୁ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—“ହେ ଦେବସେନାପତି, ମୁଁ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଶୁଣିଛି; ଏବେ ଦେବୀଭାଗବତର ମହିମା ବିଷୟରେ ଆଉ କହ।” ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—“ହେ ଋଷି, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି କଥା ଶୁଣ; ଏଠି ଦେବୀଭାଗବତର ମହିମାର ଏକ ଅଂଶ ବର୍ଣ୍ଣିତ।” “ଏଠି ଧର୍ମର ବିସ୍ତାର, ଗାୟତ୍ରୀକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି, ଗାୟତ୍ରୀର ମହତ୍ତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣିତ; ଏହାକୁ ଦେବୀଭାଗବତ ଭାବିତ। ଏହି ଦେବୀଙ୍କର, ତେଣୁ ଦେବୀଭାଗବତ ନାମରେ ପରିଚିତ; କାରଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।” “ଏକ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଋଷି ଋତବାକ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ସମୟ ଅନୁସାରେ, ପୌଷ୍ଣ ଶେଷରେ, ସେ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ। ସେ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଜନ୍ମୋତ୍ସବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଅନୁସାରେ କ୍ରିୟା କଲେ, ମୁଣ୍ଡନ, ଉପନୟନ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଚାର କଲେ। ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦିନରୁ ଏହି ଋଷି ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମନ, ତାଙ୍କ ଜନନୀର ମନ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲା; ଜନନୀ ଅନେକ ଆସକ୍ତିରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୀର୍ଘ ଶୋକରେ ଡୁବି ରହିଲେ।” “ଋତବାକ୍ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚିନ୍ତାରେ ପଡିଲେ—‘ମୋ ପୁତ୍ର କିପରି ଏତେ ଦୁଷ୍ଟ ହେଲା?’” “ସେ ଅନ୍ୟ ଋଷିର ପୁତ୍ରଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପହୃତ କଲେ; ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଅନାଦର କଲେ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲା।” “ଏହି ଦୁଃଖରେ ଋତବାକ୍ କହିଲେ—ପୁତ୍ର ନ ଥିଲେ ଭଲ, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଦୁଃଖ ଅନେକ। ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ର ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ନରକକୁ ଖସାଇ ଦେଇଥାଏ; ସେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ, ପିତାମାତାଙ୍କୁ କେବଳ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ। ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମରେ ପିତାମାତା ଦୁଃଖ ପାନ୍ତି; ସେ ସଂଗୀମାନଙ୍କୁ ଭଲ କରି ନାହିଁ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରି ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଘରେ ଭଲ ପୁତ୍ର ଅଛି, ସେ ଘର ଧନ୍ୟ; ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉପକାର କରେ, ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା କୁଳ ନାଶ ହେଉଛି, ନାମ ବଦନାମ ହେଉଛି, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଦୁଃଖ ଓ ନରକ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ। ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଂଶ ନାଶ, ଦୁଷ୍ଟ ପତ୍ନୀ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ଅର୍ଥହୀନ, ଦୁଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦିନ ନଷ୍ଟ, ମିଥ୍ୟା ବନ୍ଧୁ ଦ୍ୱାରା କିପରି ଆନନ୍ଦ ହେବ?” ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ଏଭଳି, ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣରେ ଦିନରାତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଋତବାକ୍ ଗର୍ଗଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। “ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ମୋ ପୁତ୍ରର ଦୁଷ୍ଟତାର କାରଣ କଣ? ଜ୍ୟୋତିଷ ବିଦ୍ୟା ଅନୁସାରେ କହନ୍ତୁ।” “ମୁଁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେବା କରି ବେଦ ଶିକ୍ଷା ନିଆଛି; ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବିବାହ କରିଛି। ମୁଁ ମୋ ପତ୍ନୀ ସହ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମ ଚାଲାଇଛି, ପଞ୍ଚୟଜ୍ଞ ପାଳନ କରିଛି। ନରକ ଭୟରେ, ଆନନ୍ଦ ଆଶାରେ ନୁହେଁ, ପୁତ୍ର ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗର୍ଭଧାରଣ କ୍ରିୟା କରିଛି।