ସୂତ ମୁନି ଏକ ଦିନ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲେ—ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିବା ଦେବୀ ବାସ କରିଥିଲେ, ତିନି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭଉଣୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜ୍ୟ ହେଇଥିଲେ। ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ବିରାଟ କଥା ଶୁଣି ଋଷିମାନେ ସୂତଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ—“ଏହି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ କିଏ? ସେ କେଉଁଠୁ ଆସିଲେ? କାହିଁକି ସେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ? ଏବଂ ସେ କିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପଥକୁ ବାଧା ଦେଲେ? ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ପୁତ୍ର କିପରି ଏହି ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତକୁ ଏହାର ସ୍ଥାନରେ ରହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ? ଏହି ସବୁ କଥା ଆମକୁ ଖୁବ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କୁହ। ଦେବୀଙ୍କ କଥା ଏବଂ ରୂପ ଶୁଣିବାକୁ ଆମେ ତରସି ରହୁଛୁ।” ସୂତ ମୁନି କହିଲେ—ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ଏକ ସମ୍ମାନିତ ପର୍ବତ ଥିଲା। ଏହି ପର୍ବତ ବଡ଼ ଅଟା ଓ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ବନରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଅନେକ ଫୁଲ ଲତା ଓ ଜାଡ଼ ଜାଡ଼ ଜାଡ଼ ଗଛ ଥିଲା; ମରା ହରିଣ, ଜଙ୍ଗଲ ଶୁଆ, ମହିଷ, ବାଘ ଓ ଚିତା ଏଠି ଚାରିପାଖରେ ଖେଳି ଥିଲେ। ବାନର, ଖର, ଭାଲୁଅ, ଶିଆଳ ଏଠି ସଦା ଆନନ୍ଦ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରହୁଥିଲେ। ଏହି ପର୍ବତ ଅନେକ ନଦୀ ଓ ଝରଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଅପ୍ସରା, କିମ୍ପୁରୁଷ ଏଠି ଆସୁଥିଲେ; ଏଠି ଚାହିଁଲେ ଅନେକ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରୁଥିବା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ଏକ ଦିନ ଦିବ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ ମହାର୍ଷି ଏହି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଆପଣ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସିଲେ। ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ଉଠିଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଜଳ, ତଥା ଅର୍ଘ୍ୟ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଆସନ ଦେଲେ। ନାରଦ ଶାନ୍ତି ଭାବରେ ବସିବା ପରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଆପଣ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି? କିପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି? ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ମୋ ଆଶ୍ରମ ଅମୂଲ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି। ଦେବତାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆପଣ ଏଠି ଆସିଛନ୍ତି କି?” ବିନ୍ଧ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରଶ୍ନରେ ନାରଦ କହିଲେ—“ମୋ ଆଗମନ ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଥିଲି। ଏଠି ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ବରୁଣ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳଙ୍କର ଜଗତ ଦେଖିଲି। ମୁଁ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲି, ଯାହା ଅନେକ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ।” ଏହି କଥା କହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାରଦ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହେଲେ। ନାରଦଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଆପଣ କାହିଁକି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ?” ନାରଦ ମୃଦୁ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବରେ କହିଲେ—“ଶୁଣ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, ମୋ ଦୁଃଖର କାରଣ ହେଉଛି—ହିମବତ ପର୍ବତ ଗୌରୀଙ୍କର ଶିକ୍ଷକ ଓ ଶିବଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁର; ଏହି ଶିବଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ହିମବତ ପର୍ବତ ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ। ଏହି ଭଳି କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶିବଙ୍କ ନିବାସ ହେବାରୁ ବିଶ୍ୱରେ ପବିତ୍ର ଓ ପାପ ନାଶକ ହେଉଛି। ନିଷଧ, ନୀଳ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ସମ୍ମାନିତ। ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ, ଯାହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହ ଓ ତାରାମାନେ ସହିତ ଉପରେ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ, ଏହି ମେରୁ ପର୍ବତ ନିଜକୁ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ଭାବିଥାଏ—‘ମୁଁ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କେହି ମୋ ସମାନ ନାହିଁ।’ ଏହି ଅହଂକାର ଓ ଗର୍ବକୁ ଚିନ୍ତି ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ହେଲି। ତଥାପି, ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ଏହିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଏହି ଉଦାହରଣ ଦେଇ ମୁଁ ଏଠାରୁ ମୋ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଉଛି।” ସୂତ ମୁନି କହିଲେ—ନାରଦ ଏଭଳି ଉପଦେଶ ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ନାରଦଙ୍କ ବିଦାୟ ପରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଅନ୍ତରେ ଅପାର ଚିନ୍ତାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ; ସେ ଶାନ୍ତି ନାପାଇ ଦୁଃଖିତ ରହିଲେ। ବିନ୍ଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ମୁଁ ଏଠାରେ କଣ କରିବି? କିପରି ମେରୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବି? ମୋ ମନ ଶାନ୍ତି ନାପାଉଛି।” ଏହି ଅହଂକାର, ଗର୍ବ, ଖ୍ୟାତି, ଶକ୍ତି, ପୁରୁଷତ୍ୱ, ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର କଥା ଉପରେ ନିଜେ ଅନୁତାପ କଲେ। ପରେ ଏକ ନିଶ୍ଚୟ ହେଲା—“ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦା ମେରୁକୁ ଉପରେ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ। ମେରୁ ପର୍ବତ ଗ୍ରହ ଓ ତାରାମାନେ ସହିତ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇଥାଏ; ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ପଥକୁ ବାଧା ଦେବି।” ବିନ୍ଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଟକି ଯିବେ; ତେଣୁ ସେ କିପରି ପର୍ବତକୁ ଚାରିପାଖ ଘୁଞ୍ଚିବେ? ମୁଁ ଦିବା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ବାଧା ଦେଲେ କଣ ହେବ?” ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏହି ଗର୍ବିତ ଦିବ୍ୟ ସର୍ପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନମିବେ।” ଏହି ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବାକୁ ନିଜ ଶିର ଓ ଶୀର୍ଷ ଉଠାଇଲେ, ଚାରିପାଖରେ ନିଜ ପିକ୍କୁ ବିସ୍ତାର କରି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦାଉ ହେଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“କେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବ? କେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅଟକିବି?” ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ ରାତି ପାର ହେଲା; ପରିସ୍କୃତ ପ୍ରଭାତ ଆସିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଦିଗ୍ବାସିନୀ ଅନ୍ଧାର ଦୂର ହୋଇଗଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ବତରୁ ଉଦୟ ହେଇ ଆକାଶକୁ ଉଜାଗର କଲେ। ପଦ୍ମ ଫୁଲିଗଲା, ଶାତି ମୁଡ଼ିଗଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଲାଗିପଡ଼ିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାରେ ସକାଳ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ, ଅପରାହ୍ନ ଭାଗକୁ ବଡ଼ାଇ, ଦେବତା, ପିତୃ, ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଦିନଦିଆ ଅର୍ପଣ ବଢ଼ାଇଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ହେଲା। ଏଭଳି ଉତ୍ତର, ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗକୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇ, ଦୂର ହୋଇଥିବା ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଦେଖିବା ଭଳି ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ। ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗ ଛାଡ଼ି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇବାକୁ ଦୃତ ଭାବରେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ଏହିଠାରେ ଅଗ୍ରସର ହେଇପାରିଲେନାହିଁ; ତେଣୁ ଅନୁରୁ ରିପୋର୍ଟ କଲେ—“ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ଗର୍ବରେ ଆକାଶକୁ ଅଟକି ଦାଉ ହେଇ ଦାଉ ହେଇଛି।” “ସେ ମେରୁ ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରୁଛି, ଆପଣ ଦେଇଥିବା ପରିକ୍ରମା ଚାହୁଁଛି।” ଏହି ଅନୁରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସୂତ ମୁନି କହିଲେ—ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହେଲେ।