ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ ଏବଂ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଅନେକ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଯିଏ ଅତି ସକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶୂରବଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଓ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ଶାନ୍ତନୁ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏପରି ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମନ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଗଲା—ସେ ନିଜକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ ଭାବିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଶାନ୍ତନୁ କାଳକ୍ରମେ ନିଜ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିଲେ, ଏକ ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ପରି ଛାଡି ଦେଇଲେ। ରାଜା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଦେହ ତ୍ୟାଗ ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦାନ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦନ କଲେ। ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜେ ରାଜା ହେବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଦେବବ୍ରତ ଭୀଷ୍ମ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ, ଶୁଭ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅତି ଅଭିମାନୀ ହୋଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ। ଏକ ଦିନ, ସେ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଜଙ୍ଗଲ ଘୁଞ୍ଚି ହରିଣ ଓ କୃଷ୍ଣସାର ଶିକାର କରୁଥିଲେ। ସେଠି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ନାମକ ଏକ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସିଗଲେ। ଏହି ଦୁଇଁ ଶୁର ବିର ମଧ୍ୟରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ତୀରେ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଶେଷରେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଭୀଷ୍ମ ଏହା ଜାଣି ବିଧିମତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହେଲେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଏବଂ ଆଚାର୍ୟମାନଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ପରେ, ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ଦୁଃଖ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ ହେବା ଦେଖି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସତ୍ୟବତୀ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ ଏବଂ ବ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭାଇ ରାଜା ହେବା ଜାଣି ଆନନ୍ଦ ହେଲେ। ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁବକ ହେବା ପରେ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ବିବାହ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ତିନି ଜନୀ କନ୍ୟା, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱୟଂବର ଉପଲକ୍ଷେ ତାଙ୍କ ପିତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଗଲେ। ଏହି ସ୍ୱୟଂବରକୁ ହଜାର ହଜାର ରାଜା ଓ ରାଜପୁତ୍ର ଆମନ୍ତ୍ରିତ ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ—ସମସ୍ତେ ବିବାହ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ସେଠି, ଭୀଷ୍ମ ଏକା ରଥ ଓ ନିଜ ଶୂରତାରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ସେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଗଲେ। ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ଏହି ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମ ତିନି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନେଇ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଯାଇଲେ। ସେ ତିନି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ମା, ବୋନ୍, କିମ୍ବା କନ୍ୟା ପରି ଭାବି ଏକଠା କରିଲେ। ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଇ, ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଜ୍ୟୋତିଷୀଙ୍କୁ ଡାକି ଏକ ଶୁଭ ଦିନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲେ। ସମସ୍ତ ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେବା ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ଏହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ତାଳି ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ କନ୍ୟା ନିଜ ମନ ଲଜ୍ଜାରେ ଅନ୍ୟମୁଖୀ ହୋଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ: "ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, କୁରୁମାନ୍ୟ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଗୋତ୍ରର ଦୀପ, ମୁଁ ମନରେ ସ୍ୱୟଂବରରେ ରାଜା ଶାଲ୍ବକୁ ବର ଭାବରେ ଚୟନ କରିଥିଲି।" ସେ କହିଲେ: "ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୟନିତ ହୋଇଛି, ମୋ ହୃଦୟ ଭଲପାଇଛି; ଏହି କୁଳ ପାଇଁ ଆପଣ ଯାହା ଉଚିତ, କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ମୋ ମନ ଅନ୍ୟରେ ଥିବାରୁ ଆପଣ ଯାହା ଭଲ ବୋଲି ବିଚାର କରନ୍ତୁ।" ଏହିପରି କହିବା ପରେ, କୁରୁମାନ୍ୟ ଭୀଷ୍ମ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମା ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମତ ଜାଣି ଭୀଷ୍ମ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ—"ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ଯାଉ।" ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଶାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କ ଦେଖାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଭୀଷ୍ମ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ହୃଦୟ ଓ ଧର୍ମରେ ତୁମର; ମୁଁ ଆସିଛି, ମହାରାଜ, ଆଜି ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।" "ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ତୁମର ବୈଧ ଭାର୍ଯ୍ୟ ହେବି; ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଗରୁ ଚୟନ କରିଛି, ଏହାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ଶାଲ୍ବ କହିଲେ: "ସୁନ୍ଦରୀ, ଭୀଷ୍ମ ମୋ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ ତୁମକୁ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଗଲେ; ତୁମକୁ ତାଙ୍କ ରଥରେ ବସାଇଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ।" "ଯେଉଁଜଣ ଜ୍ଞାନୀ, ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶିତ କନ୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ କି? ତେଣୁ ମୁଁ ଭୀଷ୍ମ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ କନ୍ୟାକୁ ମା ପରି ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ।" ସେ କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ବିରତ କରି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଫେରି ଆସି କହିଲେ: "ଶାଲ୍ବ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ, ଆପଣ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି; ଆପଣ ନିଜେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ନିଜେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ନାହିଁ ଲେ ମୁଁ ମରିଯିବି।" ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: "ତୁମ ମନ ଅନ୍ୟରେ ଥିଲେ, ମୁଁ କିପରି ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବି? ତୁମେ ତୁମ ପିତାଠାରେ ଶୀଘ୍ର ଯାଉ, ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।" ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ସେ କନ୍ୟା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଏକ ଶୁଭ ପବିତ୍ର ତୀରେ ଏକାକି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ—ଅମ୍ବାଲିକା ଓ ଅମ୍ବିକା, କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ଶୁଭ କନ୍ୟାମାନେ। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ଏହି ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟ ସହ ଘର ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ରେ ରହିଲେ। ନଉ ବର୍ଷ ଧରି ସେ ଏହି ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟ ସହ ଆନନ୍ଦ ଭରିତ ଜୀବନ ଅନୁଭବ କଲେ; ଶେଷରେ ରାଜ ରୋଗରେ ପିଡିତ ହୋଇ ସେ ଚାଲିଗଲେ।