ଯେତେବେଳେ ବ୍ୟାସଦେବ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ, ସେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହେଲେ ଏବଂ ଏହି ଜଗତ୍ ଛାଡ଼ିବାକୁ ନିଷ୍ଠିର କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ମାତା ନିଷାଦ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଯିଏ ଜହ୍ନବୀ ତଟରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥିଲେ। ସେ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ, ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଜନ୍ମସ୍ଥଳକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହିପରେ ବ୍ୟାସ ଦ୍ୱୀପରେ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ମାତା କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ଭାବି ପଚାରିଲେ। ନିଷାଦମାନେ କହିଲେ, “ସେ କନ୍ୟାକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି।” ଏହି ସମୟରେ ଦଶମାନ୍ୟ ରାଜା ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଦର ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଅତିଥି ସ୍ୱୀକାର କଲେ ଏବଂ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, “ମହାର୍ଷି, ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା। ଦେବମାନେ ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ, ଆଜି ମୁଁ ତାହା ଦେଖିଛି—ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ। ଆପଣ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛନ୍ତି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ। ମୋର ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ, ଧନ, ପୁଅ—ସବୁ ଆପଣଙ୍କ ଅଧୀନ।" ଏହାପରେ ବ୍ୟାସ ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ ଏକ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନା କଲେ ଏବଂ ଅନେକ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଦୁଇଟି ପୁଅ, ଶାନ୍ତନୁବଂଶୀ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଏବଂ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ ଭାଇ ଭାବି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଲେ। ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ, ଜେଷ୍ଠ ପୁଅ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଶୂର, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଅନ୍ବିତ ଥିଲେ ଏବଂ ରାଜପୁତ୍ର ହେଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ସେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଇଥିଲେ। ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଥମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକ ଥିଲେ, ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି, ଶାନ୍ତନୁ ନିଜକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ ବୋଲି ଭାବିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ଶାନ୍ତନୁ ଧାର୍ମିକ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ତାଙ୍କ ପରଲୋକଗମନ ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କଲେ ଏବଂ ଦାନ ଦେଲେ। ଏହିପରେ ଭୀଷ୍ମ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟଭାର ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜେ ରାଜ୍ୟସିଂହାସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ, ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ 'ଭୀଷ୍ମ' ବୋଲି ଜଣାଗଲା। ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ, ଶୁଭ ଗୁଣରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରବଳ ହେବା ସହ ବିଶେଷ ଶକ୍ତିରେ ଅତିଶୟ ଗର୍ବିତ ହେଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି ଦେଇବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏକ ଦିନ, ସେ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ମୃଗ ଓ କ୍ରିୟା ଶିକାର କରୁଥିଲେ। ସେଉଁଠି ଗନ୍ଧର୍ବ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୁଭ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସିଲେ। ଦୁଇ ନାମରେ ଏକ ମହାସଂଗ୍ରାମ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ତିନି ବର୍ଷ ଚାଲିଲା। ଶେଷରେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ତାଙ୍କୁ ବିଜୟ କରି, ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କଲେ। ଏହି ପରେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ଏବଂ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟଭାର ଦେଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଆଚାର୍ୟମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିବା ଦେଖି, ସତ୍ୟବତୀ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ, ଏବଂ ବ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭାଇ ରାଜା ହେବା ଶୁଣି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁବକ ହେବା ସହିତ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ବିବାହ ନିମିତ୍ତେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ତିନି କନ୍ୟା, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଅନ୍ବିତ, ସ୍ଵୟଂବର ପାଇଁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲେ। ହଜାର-ହଜାର ରାଜା, ରାଜପୁତ୍ର, ଏହି ସ୍ଵୟଂବର ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ସେଉଁଠି ଭୀଷ୍ମ ଏକା ରଥ ଓ ଶୂରତାରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ତିନି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିପୂର୍ବକ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟପାଳମାନେକୁ ଜୟ କରି, ତିନି କନ୍ୟାକୁ ନେଇ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଆସିଲେ। ସେ ମା, ବୋନ୍, କିମ୍ବା କନ୍ୟା ଭାବେ ମନେ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏକଠା କଲେ। ଶୀଘ୍ର ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଇ, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେକୁ ଡାକି, ଶୁଭ ଦିନ ପଚାରିଲେ। ସମସ୍ତ ବିବାହ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ଧାର୍ମିକ ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ତିନି କନ୍ୟାକୁ ଚୟନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଜେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଶ୍ୟାମଳ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଲଜ୍ଜାରେ ନମ୍ର ହୋଇ, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ, “ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମବିଦ୍, ଗୋତ୍ରଦୀପ, ମୋ ହୃଦୟରେ ସ୍ଵୟଂବରରେ ମୁଁ ରାଜା ଶାଲ୍ଵଙ୍କୁ ବରଣ କରିଛି। ସେ ମୋତେ ଚୟନ କରିଥିଲେ, ମୋ ହୃଦୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଛି। ଏହି ପରିବାର ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ, ଆପଣ କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଥମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯାହା ଉଚିତ ଭାବିବେ, କରନ୍ତୁ।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମାତା, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମତ ଜାଣି, ଧର୍ମବିଦ୍ ଭୀଷ୍ମ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଚାହ, ଯାଅ।” ଏହାପରେ ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ରାଜା ଶାଲ୍ଵଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଭୀଷ୍ମ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ଧର୍ମରେ ଓ ହୃଦୟରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ହିଁ। ମୁଁ ଆସିଛି, ମହାରାଜ, ଆଜି ମୋର ହାତ ଧରନ୍ତୁ।