ଏକ ଦିନ, ଶୁକଦେବ ମୁନି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କ ପିତା ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେବାକୁ ଚାହିଲେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ କଥାକୁ ମୁଁ ସମ୍ମାନ କରିବି; ମୁଁ ଏବେ ଜନକଙ୍କ ଶାସନ ଥିବା ବିଦେହ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଜନକ କିପରି ଦଣ୍ଡ ବିନା ରାଜ୍ୟ ଚାଲାନ୍ତି? ଦଣ୍ଡ ନଥିଲେ ଲୋକ ଧର୍ମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିବେନାହିଁ। ଦଣ୍ଡ ହେଉଛି ଧର୍ମର କାରଣ, ଏହାକୁ ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି; ଏଠି କିପରି କାମ କରେ, ପିତା? ଏହା ମୋର ଦୂର୍ବୋଧ ନିମିତ୍ତ। ମୋର ମାତା ନିର୍ବନ୍ଧ, ତାଙ୍କ ଆଚରଣ ଅଜବ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ଏବେ ମୁଁ ଯାଉଛି, ଶତ୍ରୁ ନିବାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ।” ଶୁତ ମୁନି କହିଲେ: ଶୁକଦେବଙ୍କ ଯିବା ପ୍ରତି ଉତ୍ସୁକତା ଦେଖି ବ୍ୟାସଦେବ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼, ନିର୍ଲୋଭ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ପୁତ୍ରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, “ଶୁକ, ତୁମେ ଶୁଭ ରହ; ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବା; ମୋତେ ଶବ୍ଦ ଦେଇଛ, ଏବେ ଇଚ୍ଛାମତା ଯାଉ। ଯାଇ ଆମର ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରମକୁ ଆଉଥରେ ଫେରିବା; ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠାରେ କେବେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ତୁମର ପଦ୍ମମୁଖ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ; ତୁମକୁ ନଦେଖିଲେ ଦୁଃଖ ହୁଏ—ତୁମେ ମୋର ଜୀବନ। ଜନକଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ତୁମର ସଂଶୟ ଦୂର କରି, ଏଠାକୁ ଫେରି ଆସିବା ଓ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲଗି ରହିବା।” ଏପରେ ଶୁକଦେବ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପରିକ୍ରମା କରି, ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ତୀର ଭଳି ଶୀଘ୍ର ଯାତ୍ରା କଲେ। ତିନି ଭିନ୍ନ ଦେଶ ଓ ଧନ-ଧର୍ମରେ ଲଗିଥିବା ଲୋକ, ଅନେକ ଅରଣ୍ୟ, ବୃକ୍ଷ, ଫଳ ଦେଇଥିବା କୃଷି କ୍ଷେତ୍ର ଦେଖିଲେ। ତିନି ତପସ୍ୱୀ, ଯଜ୍ନ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତ, ଯୋଗୀ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଓ ଵାନପ୍ରସ୍ଥ ଦେଖିଲେ। ଶିବ, ପାଶୁପତ, ସୌର, ଶାକ୍ତ, ବୈଷ୍ଣବ ଭକ୍ତମାନେ—ଧର୍ମର ବିଭିନ୍ନ ପଥ ଦେଖି ଶୁକ ର୍ଷି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଦୁଇ ବର୍ଷରେ ଶୁକ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ; ଆଉ ଏକ ବର୍ଷରେ ହିମାଳୟ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘି ମିଥିଲାକୁ ପହଁଚିଲେ। ମିଥିଲା ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶୁକ ଏହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖିଲେ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ଖୁସି, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ଦୃଢ଼ ଓ ଶିଳା ଭଳି ନିଶ୍ଚଳ। ଏଠି ଏକ ରକ୍ଷକ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କିଏ ତୁମେ, ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କ’ଣ କାମ ଆଛି? କହ!” ଶୁକ ଉତ୍ତର ଦେଲେନାହିଁ। ସହର ଦ୍ୱାର ଛାଡି ଶୁକ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଦଉଡିରେ ଦଉଡି ଭାବନାରେ ଡୁବିଗଲେ, କିଛି କହିଲେନାହିଁ। ଦ୍ୱାରପାଳ କହିଲେ, “କହ! ତୁମେ ଶବ୍ଦହୀନ କି, ବ୍ରାହ୍ମଣ? କ’ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛ? ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚଳନ ବିନା କୌଣସି କାମ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ। ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ; ଯେଉଁମାନେ ଅଜଣା କୁଳ ଓ ଆଚରଣର, ସେମାନେ କେବେ ପ୍ରବେଶ କରି ପାରିବେନାହିଁ। ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ—ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବ; ତୁମର କୁଳ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କହ; ପରେ ଇଚ୍ଛାମତା ଯାଉ।” ଶୁକ କହିଲେ, “ମୁଁ ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛି, ତୁମର କଥା ଦ୍ୱାରା ଏହା ପୂରଣ ହେଇଛି: ବିଦେହର ସହର ଦେଖିବା, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରବେଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ। ମୋ ଦୂର୍ବୋଧ ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦୁଇ ପର୍ବତ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି; ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହି ଘୁଞ୍ଚି ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ମୋର ପିତା ମୋତେ ଭ୍ରମିତ କରିଛନ୍ତି—ଏଠାରେ କିଏ ଦୋଷୀ? ଭାଗ୍ୟ କିମ୍ବା ମୋ ଦୃଷ୍ଟିବ୍ୟାପାର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିଛି। ଧନ ଲୋଭ ହେଉଛି ଲୋକର ଘୁଞ୍ଚିବାର କାରଣ; ମୋର ଏହା ନାହିଁ, ତଥାପି ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଭ୍ରମରେ। ଆଶା ନଥିଲେ ନିରନ୍ତର ଆନନ୍ଦ ରହେ—ଯଦି ଭ୍ରମରେ ଡୁବିଯିବେନାହିଁ। ମୁଁ ନିରାଶା, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତଥାପି ଏହି ଭ୍ରମ ସାଗରରେ ଡୁବିଛି। ବିନ୍ଧ୍ୟ କେଉଁଠି, ମିଥିଲା କେଉଁଠି, ମୁଁ କିପରି ପଦେ ପଦେ ଆସିଛି? ମୋର ଉଦ୍ୟମର ଫଳ କଣ? ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭାଗ୍ୟ ମୋତେ ଭ୍ରମିତ କରିଛି। ଯାହା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ତାହା ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ହେଉ, ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ପଡିବ; ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମ ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ଏଠାରେ କୌଣସି ତୀର୍ଥ, ବେଦ ନାହିଁ—ମୁଁ ଏପରି କଷ୍ଟ କାହିଁକି କରିଛି? ସହର ପ୍ରବେଶ ନିଷିଦ୍ଧ; ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦେହ କୁହାଯାଏ।