ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟାସଦେବ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସେ ଦୃଢ଼ ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ଏକ ଦରିଦ୍ର ଋଣୀ ପରି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି। ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, "ପୁତ୍ର, ତୁମର ପିତା ଏଠାରେ ଥିବା ବେଳେ କଣ ଚିନ୍ତା ଅଛି? ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି, ଇଚ୍ଛାମତେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର। ଶାସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ଯଦି ମୋର କଥାରୁ ତୁମ ମନରେ ଶାନ୍ତି ଆସୁନାହିଁ, ତେବେ, ମିଥିଲାକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ଜନକ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟର ସାଗର ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଜ୍ଞାନୀ। ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତୁମ ସନ୍ଦେହ ସମାଧାନ କର, ଏବଂ ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କର। ସେ ରାଜରୁଷି ଜୀବନମୁକ୍ତ, ପରିଶୁଦ୍ଧ ମନ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।" ସୂତଜୀ କହିଲେ, ବ୍ୟାସଙ୍କର ଅସୀମ ତେଜସ୍ବୀ କଥା ଶୁଣି, ଅରଣିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଶୁକଦେବ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ପିତାଜୀ, ମୋର ମନରେ ଏହା କୌଣସି ଚଞ୍ଚଳତା ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଛି। ବିଦେହ ଜୀବନମୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ସନ୍ଦେହ ମୋର ମନରେ ଅଛି—ବିଦେହ ଏପରି କିପରି ହେଉଛନ୍ତି? ମୁଁ ଚାହେଁ ଦେଖିବାକୁ, କିପରି ସେ ଜଗତ ଜୀବନରେ ରହି, ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଜଳ ବିନ୍ଦୁ ପରି ଅଲଗା ରହନ୍ତି। ମୋର ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଏହି—ମୋକ୍ଷ କି ବୌଦ୍ଧମତ ପରି ନା ଅନ୍ୟରୂପ? ଖାଇଥିବାକୁ ଅଖାଇଥିବା, କରିଥିବାକୁ ଅକରିଥିବା କିପରି ହୁଏ? ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗକୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିବି? ମା, ପୁତ୍ର, ଭାଇ, ଭଉଣୀ, ଏଠାକୁ ଯାଞ୍ଚି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ବେଶ୍ୟା—ଏଠାରେ ଭିନ୍ନତା ନା ଅଭିନ୍ନତା କିପରି ନଥାଏ? ଏହି ମୋକ୍ଷ କଣ? ଜିହ୍ବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ତୀକ୍ତ, ଲବଣ, କଟୁ, କଷା, ମଧୁର ରସ ଜାଣିଥିଲେ, ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ। ଶୀତ, ଉଷ୍ଣ, ସୁଖ, ଦୁଃଖ ଜ୍ଞାନ ଆସିଲେ, ଏହି ମୋକ୍ଷ କେମିତି? ଶତ୍ରୁ, ମିତ୍ର, ଦ୍ୱେଷ, ସ୍ନେହ ସବୁ ସମୟ ଜାଣିଲେ, ରାଜା ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିବା ସତ୍ତ୍ୱେ କିପରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରୁନାହାନ୍ତି? ଚୋର ଓ ସନ୍ୟାସୀକୁ ସମାନ ଭାବିବା କିପରି? ବିବେକ ନଥିଲେ ଏହି ମୋକ୍ଷ କଣ? ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମିତି କେହି ଦେଖିନାହିଁ ଯିଏ ଘରେ ରହି ରାଜା ହୋଇ ମୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୋର ମନରେ ବଡ଼ ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଲା—ମୁଁ ମିଥିଲାକୁ ଯିବି, ଏବଂ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବି।" ଏପରି ଭାବରେ ଶୁକଦେବ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ପାଦସ୍ପର୍ଶ କରି, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ପିତାଜୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁମତି ମାଗୁଛି। ଆପଣଙ୍କ କଥା ମୋତେ ମାନିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି। ମୁଁ ଚାହେଁ ଜନକଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ବିଦେହକୁ ଦେଖିବାକୁ। ଜନକ କିପରି ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର ବିନା ରାଜ୍ୟ କରନ୍ତି? ଦଣ୍ଡ ନଥିଲେ ଲୋକେ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିବେନି। ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ଦଣ୍ଡକୁ ଧର୍ମର କାରଣ ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଏହା କିପରି ଚାଲିଛି? ମୋର ମା ନିର୍ବନ୍ଧ୍ୟା, ତାଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ଅଜଗର। ଏବେ ମୁଁ ଯାଉଛି, ପିତାଜୀ।" ଶୁକଦେବଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ଦେଖି, ବ୍ୟାସଦେବ ତାଙ୍କୁ ବାହୁଡା ଦେଇ କହିଲେ, "ଶୁଭ ହେଉ, ଶୁକ। ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ। ମୋତେ ଶବ୍ଦ ଦେଇ ଯାଉଛ, ଚାହିଁଲେ ଯାଅ। କିନ୍ତୁ ଯାଇ ଆସି, ଆମ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜାଗାକୁ ଯିବ ନାହିଁ। ତୁମ ମୁଖ ଦେଖି ମୁଁ ଖୁସି ରହେ, ନ ଦେଖିଲେ ଦୁଃଖ ହୁଏ, ତୁମେ ମୋର ପ୍ରାଣ। ଜନକଙ୍କୁ ଦେଖି, ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରି, ଏଠାକୁ ଫେରି ଆସି, ଵେଦାଧ୍ୟୟନରେ ଲାଗି ଖୁସି ରୁହ।" ଏପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଶୁକଦେବ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଧାରାବାହିକ ଭାବେ ଧାଉଥିବା ତୀରର ପରି ଶୀଘ୍ର ଯାତ୍ରାରେ ନିକଳି ପଡ଼ିଲେ। ଯାତ୍ରାରେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ, ଧନ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଲୋକ, ଅନେକ ଅରଣ୍ୟ, ଗଛପାଳା, ଫଳ ଦେଉଥିବା ଚାଷ ଜମି ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ତପସ୍ବୀମାନେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି, ଯୋଗୀମାନେ ଯୋଗରେ ଲିନ, ଭିକ୍ଷୁମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଛନ୍ତି, ଭିନ୍ନ ଆଶ୍ରମୀମାନେ ନିଜ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛନ୍ତି। ଶିବଭକ୍ତ, ପାଶୁପତ, ସୌର, ଶାକ୍ତ, ବୈଷ୍ଣବ—ଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ପଥ ଦେଖି ଶୁକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଏଭଳି ଦୁଇ ବର୍ଷ ମେରୁ ପର୍ବତ ଅଟିକି, ଆଉ ଏକ ବର୍ଷ ହିମାଳୟ ଅଟି ଶେଷରେ ସେ ମିଥିଲାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ମିଥିଲାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଏହାର ଅଦ୍ଭୁତ ଶ୍ରୀ, ସମ୍ପନ୍ନତା, ଲୋକମାନେ ଖୁସି ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ତାଙ୍କୁ ରୋକି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ କିଏ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛ? କହ।" ଶୁକଦେବ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ। ସେ ଦ୍ୱାର ଛାଡ଼ି ବାହାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଉଭୟ ଅବାକ୍ ଓ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଭାବରେ ରହିଲେ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ଦ୍ୱାରପାଳ ପୁଣି କହିଲେ, "ଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିଛି କହ! ତୁମେ ମୌନ କାହିଁକି? କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ଚଳନ ବିନା କୌଣସି କାମ ହୁଏ ନାହିଁ। ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁଠାରେ ପରିଚୟ ଓ ଚରିତ୍ର ଅଜଣା, ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ ଅନୁମତି ନାହିଁ। ତୁମେ ତ ତେଜସ୍ବୀ, ନିଶ୍ଚିତ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବେଦବିଦ୍, ତୁମର କୁଳ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କହ, ତାପରେ ଚାହିଁଲେ ଯାଅ।" ଏପରି ଭାବରେ ଶୁକଦେବ ଜନକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖ ଦେଖିବାର ଜନ୍ମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ, ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ମିଥିଲା ରାଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ରହିଲେ।