ଏକ ସମୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇଲା: “ହେ ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କାହିଁକି ପାଠ କରୁଛନ୍ତି? ଆପଣଠାରେ କିଏ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଛନ୍ତି? ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାୟକ, ଆପଣ କଣ କରିଲେ ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି?” ହରି, ଭଗବାନ୍, ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି, ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କାରଣର ରୂପରେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରାଯାଏ, ସେଇ ଶୁଭ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେବୀ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତି। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏହି ମହାସାଗରରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରି ଦ୍ଢ଼ ହୋଇଛି; ସେଇ ଦେବୀ ଅପାର ଓ ଅନନ୍ତ ମହାଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି। ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ସେ ଦେବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଦୟା କରି ଦେବା ଦେନ୍ତି, ମୁକ୍ତି ଦେନ୍ତି। ସେ ଦେବୀ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ, ନିତ୍ୟ ମୁକ୍ତିର କାରଣ ଓ ବନ୍ଧନର କାରଣ ମଧ୍ୟ; ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟିକା। ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ, ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କର ଚେତନା ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହି ଦେବୀ ଅର୍ଧ ଶ୍ଲୋକରେ ଭାଗବତ କଥା କହିଥିଲେ; ତାହାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ହେବ। ଏବେ ବ୍ୟାସ କହିଲେ: “ବ୍ରହ୍ମା ଯେଉଁ କଥାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସେଉଁ କଥାକୁ ସେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ନାରଦକୁ ଦେଲେ, ଯିଏ ଅପାର ଜ୍ଞାନର ଧନୀ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସେ ମହାମୁନି ନାରଦ ଏହି କଥାକୁ ମୋତେ ଦେଲେ; ମୁଁ ଏହି ଭାଗବତକୁ ଦ୍ୱାଦଶ ସଂହିତାରେ ବିସ୍ତୃତ କରି ରଚନା କରିଛି। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ପୁରାଣକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କର; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅନୁମୋଦିତ ଏହି ପୁରାଣ ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷଣ ଓ ଦେବୀଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୃତ୍ୟ ଭରିଛି। ଏହି ପୁରାଣ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ର ସମାନ, ପୁଣ୍ୟମୟ, ଓ ବେଦର ଅର୍ଥରେ ସମୃଦ୍ଧ। ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ଭୃତ୍ରାସୁର ବଧର କଥା, ବିଭିନ୍ନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ୟାର ଭଣ୍ଡାର ଓ ସଂସାର ମହାସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଏକ ଦୂର୍ଘଟ୍ଟି। ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ଭାଗବତ ପୁରାଣକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଅତି ଯୋଗ୍ୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ। ଏହି ଅଠାର ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସାରାଂଶ କର, ଯାହା ଅଜ୍ଞାନକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନର ଚେତନା ଉଦ୍ଭାସିତ କରେ। ଏହା ଶୁଭ, ଶାନ୍ତି, ସମୃଦ୍ଧି, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ; ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣିବେ ଓ ପଠିବେ, ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପୁଅପୁତି ଉନ୍ନତି ହୁଏ। ମୋର ଏହି ଶିଷ୍ୟ, ଲୋମହର୍ଷଣର ପୁତ୍ର, ତୁମ ସହିତ ଏହି ଶୁଭ ପୁରାଣ ସଂହିତା ପଠିବେ।" ସୂତ କହିଲେ: “ଏଭଳି, ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରକୁ ଏହି ଶୁଭ କଥା କହିଲେ; ମୁଁ ଏହି ବିଶାଳ ପୁରାଣର ସମସ୍ତ ଉପାଖ୍ୟାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।" ଶୁକଦେବ, ଭାଗବତ ପୁରାଣ ପଠି ବ୍ୟାସଙ୍କର ନିର୍ମଳ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଥିଲେ; ତଥାପି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ପୁତ୍ର ପରି, ସେ ଧର୍ମିକ ଶୁକ ଶାନ୍ତି ନାପାଇଲେ। ଏକା ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମନେ ଶୁନ୍ୟ ଓ ବିଷଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଏ; ସେ ଅତି ଖାଇବା କୁ ବା ଉପବାସ କୁ ଲଗି ନୁହେଁ। ଶୁକ ନିଜ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହେଇ ରହିଥିବା ଦେଖି, ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ସଦା କାହିଁକି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ରହୁଛ? କାହିଁକି ତୁମେ ଅସ୍ଥିର? ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିବା ମୋ ପୁତ୍ର, କଣ ଚିନ୍ତା ତୁମେ ଚାପି ରଖିଛ?" “ତୁମେ ସଦା ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛ, ଏକ ଋଣ ଭର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବା ଦରିଦ୍ର ପରି; ମୋ ଥିବା ସମୟରେ କଣ ଚିନ୍ତା ରହିଛି? ଆପଣ ଇଚ୍ଛା କରି ସୁଖ ଉପଭୋଗ କର; ମନରୁ ଦୁଃଖ ଫେଙ୍ଗିଦେ। ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନ ଚିନ୍ତା କରି, ତୁମ ବୁଦ୍ଧିକୁ ତାହାର ଅର୍ଥରେ ଲଗା। “ମୋର ଶବ୍ଦରୁ ଯଦି ମନରେ ଶାନ୍ତି ନ ଆସେ, ତେବେ ମିଥିଲାକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଜନକ ରାଜା ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ରାଜା ତୁମ ଭ୍ରମକୁ ଦୂର କରିବେ; ଜନକ, ବିଦେହର ଧର୍ମିକ ଆତ୍ମା, ସତ୍ୟର ସାଗର।" “ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖ, ତୁମ ସନ୍ଦେହ ନିରାକରଣ କର। ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ନିଷ୍ଠା କଥା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କର। ସେ ରାଜା ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନର ଧନୀ; ସତ୍ୟ କଥା କହିଥାନ୍ତି, ଅତି ଶାନ୍ତ, ଓ ସଦା ଯୋଗରେ ଲିନ।" ସୂତ କହିଲେ: “ବ୍ୟାସଙ୍କର ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଅରଣିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୁକଦେବ ତାଙ୍କର ପିତାକୁ ଉଜ୍ୱଳ ମୁହଁରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ମୋ ମନରେ ଏହି ଅପସୃତି ଆସୁଛି: ବିଦେହ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତଥାପି ସେ ରାଜ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦରେ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି। ରାଜା ଜନକ, ପିତା, ଏକ ବଞ୍ଜା ନାରୀର ପୁଅ ପରି; ବିଦେହ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି—ଏହି ମୋର ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ସନ୍ଦେହ।" “ମୁଁ ରାଜା ବିଦେହ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ସେ କିପରି ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଜଳ ପରି ସଂସାରରେ ରହିଛନ୍ତି?" “ଏହି ମହା ସନ୍ଦେହ, ହେ ପିତା, ବିଦେହକୁ ନେଇ ଆସିଛି: ମୁକ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୌଦ୍ଧମାନଙ୍କ ପରି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ରୂପରେ? ଖାଇଥିବା କିପରି ଅଖାଇଥିବା ହେବ, ନ କରିଥିବା କିପରି କରିଥିବା ମାନାଯିବ? ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହ କିପରି ଉପାୟ କରିବାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଯୋଗ୍ୟ?" “ମା, ପୁଅ, ପତ୍ନୀ, ଭଉଣୀ ଓ ଏକ ବେଶ୍ୟା—କିପରି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ ଓ ଭିନ୍ନତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ? ଏହି ଦଶାରେ ମୁକ୍ତି କଣ?" “ଜିଭ ତିତ, ନମ୍କ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, କସ୍ତ, ମିଠା ରସ ଜାଣିଥିଲେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରସ ଉପଭୋଗ କରେ।" “ଯେବେ ଶୀତ, ଉଷ୍ଣ, ସୁଖ, ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନୁଭୂତି ଆସେ, ଏହି ମୁକ୍ତି କିପରି, ହେ ପିତା? ଏହି ମୋର ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ସନ୍ଦେହ।" “ସଦା ଶତ୍ରୁ-ମିତ୍ର, ଶତ୍ରୁତା-ସ୍ନେହ ଜାଣିଲେ, କିପରି ରାଜା ସଂସାରରେ ରହି କିଛି କରି ନାହିଁ?" “ଏକ ଚୋର ଓ ଏକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀକୁ ସମାନ ମାନିବା କିପରି? ବିବେକ ନ ଥିଲେ, ଏହି ମୁକ୍ତି କିପରି?" “ମୁଁ କେବେ ଦେଖି ନାହିଁ ଯିଏ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତ ଓ ଏକ ରାଜା ହୋଇଥାଏ; ମୋର ମହା ସନ୍ଦେହ—ଏକ ରାଜା ଘରେ ରହି ମୁକ୍ତି କିପରି ପାଇପାରିବ?" “ଏହି ରାଜାକୁ ଦେଖିବାକୁ ମୋର ମହା ଇଚ୍ଛା ଉପଜିଛି; ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ମିଥିଲାକୁ ଯିବି।