ସୂତ ଜଣାଇଲେ: ଏପରି ଭାବେ ମହାନ ଉର୍ବଶୀ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଖୋଲାସା କରାଯାଇଛି, ଯାହା ବେଦରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ମୁଁ ସେହି କଥାକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ କହିଦେଲି। ଏହି ପରେ, ଏକ ଦିନ ବ୍ୟାସଦେବ ଘୃତାଚୀ ନାମକ ଏକ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଗାଢ଼ କାଳା ମଦମାତା ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖି, ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହେଲେ—"ମୁଁ କଣ କରିବି? ଏହି ଦେବାଙ୍ଗନା ମୋ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଘୃତାଚୀ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ, କାରଣ ସେ ଭୟ କରୁଥିଲେ ଯେ ବ୍ୟାସଦେବ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଦେଇପାରନ୍ତି। ସେ ଭୟରେ କାପି କାପି ଏକ ମହିଳା ଶୁକ ପରି ରୂପ ଧାରଣ କରି ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କୃଷ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶରୀରରେ କାମନା ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା; ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଏବଂ ଚମତ୍କୃତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଯଦିଓ ବ୍ୟାସ ମହାନ ନିଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ବଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ତଥାପି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ଅବଞ୍ଚିତ ମନକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଘୃତାଚୀଙ୍କ ମୋହରେ ପଡ଼ି ଥିବା ମନକୁ ବାରମ୍ବାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେ ଏହାକୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୂର୍ଗମ ଅରଣ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିମଥନ କରି, ହୋମାଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ବ୍ୟାସଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବେ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲା। ବ୍ୟାସ ଏହି ବିଷୟକୁ ଭାବିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଅଗ୍ନିମଥନ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଲେ। ସେଠାରୁ ଏକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହା ବ୍ୟାସଙ୍କର ମନୋହର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା। ଅଗ୍ନିକୁଷ୍ଠ ମାଧ୍ୟମରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହି ଶିଶୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ଯେପରି ହୋମରେ ଅଗ୍ନି ଉପହାର ଦେଲେ ପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୁଏ, ସେପରି ଏହି ଶିଶୁ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ। ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ ଏବଂ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ଅଗ୍ନିକୁଷ୍ଠରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୁକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନି ପରି ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ଵ ତେଜସ୍ୱିତା ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ। ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୃହାଗ୍ନି ପରି ଉଲ୍ଲାସିତ ଶୁକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ବ୍ୟାସ ପର୍ବତରୁ ଆସି, ଶିଶୁକୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା ଏବଂ ଅନେକ ତପସ୍ୱୀ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ବ୍ୟାସ ଶୁକଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର କ୍ରିୟା କଲେ; ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭି ଧ୍ୱନିତ ହେଲା, ଏବଂ ଅନେକ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ରାଜା—ବିଶ୍ୱାବସୁ, ନାରଦ ଏବଂ ତୁମ୍ବୁରୁ—ଏହି ଶୁକଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦେଖି ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ଦେବତାମାନେ, ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶିଶୁ ଦେଖି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତାପରେ ଆକାଶରୁ ଏକ ଦଣ୍ଡ, ଏକ ସୁନ୍ଦର କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ଏବଂ ଏକ ଦିବ୍ୟ କମଣ୍ଡଳୁ ଶୁକଙ୍କ ପାଇଁ ଅବତରିଲା। ଏହି ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ମାତ୍ରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ ବଡ଼ ହେଲା, ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ଉପନୟନ କ୍ରିୟା ସଂପନ୍ନ କଲେ। ଶୁକ ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ବେଦ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରି ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଘୃତାଚୀଙ୍କ ଶୁକ ରୂପ ଦେଖି, ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ "ଶୁକ" ନାମ ଦେଲେ। ତାପରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଗୁରୁ ବନ୍ଧି, ନିୟମାନୁସାରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ବେଦ, ଅଙ୍ଗ, ଉପାଙ୍ଗ ଏବଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷା ନେଇ, ଗୁରୁଗୃହରେ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ। ଏହା ପରେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ଶୁକ ତାଙ୍କ ପିତା କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଶୁକଙ୍କୁ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ବ୍ୟାସ ସ୍ନେହ ଏବଂ ଉଲ୍ଲାସରେ ଉଠି, ତାଙ୍କୁ ବାହୁଡ଼େ ଧରି ଅନେକ ଥର ଚୁମ୍ବନ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କଲେ। ବ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମର କୁଶଳ କେମିତି? ପାଠ ପଢ଼ିବା କେମିତି ଚାଲିଛି?" ଏପରି ଉତ୍ସାହ ଦେଇ, ଶୁକଙ୍କୁ ଶୁଭ ଆଶ୍ରମରେ ବସାଇଦେଲେ। ଏହାପରେ ବ୍ୟାସ ଶୁକଙ୍କ ବିବାହ ଚିନ୍ତା କରି, ଶୀଘ୍ର ଏକ ସୁନ୍ଦର ମୁନିକନ୍ୟାଙ୍କ ହାତ ମାଗିଲେ। ବ୍ୟାସ ଶୁକଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ବେଦ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛ; ଏବେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପତ୍ନୀ ଗ୍ରହଣ କର।" "ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦେବତା ଏବଂ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ମୋର ଋଣ ମୁକ୍ତ କର, ପୁତ୍ର।" "ଯେଉଁଠାରେ ପୁଅ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କୌଣସି ଗତି, ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପାଇଁ ଶୁଭ ଦିନରେ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କର।" "ତୁମେ ଗୃହସ୍ଥ ହେଇ ମୋତେ ଖୁସି କର, ଶୁକ; ମୋର ବଡ଼ ଆଶା ପୂରଣ କର।" "ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରି, ତୁମେ ମାତୃବିହୀନ ଭାବେ ଜନ୍ମିଛ; ଦିବ୍ୟ ରୂପଧାରୀ ଶୁକ, ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।" ବ୍ୟାସଙ୍କ ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ଶୁକ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପିତା ପ୍ରତି ଗଭୀର ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ଧର୍ମଜ୍ଞ ବେଦବ୍ୟାସ, ଆପଣ ଏହିପରି କାହିଁକି କହୁଛନ୍ତି? ମୋତେ ଏଠିକି ସତ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" ବ୍ୟାସ କହିଲେ: "ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଶତବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିଛି, ଦୁର୍ଲଭ ଶିବ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋତେ ମିଳିଛ। ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି ଧନ ଦେଇଦେବି; ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ତୁମେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କର।" ଶୁକ କହିଲେ: "ମାନବ ଜଗତରେ କେଉଁ ସୁଖ ନିର୍ମଳ ଦୁଃଖରହିତ? କହନ୍ତୁ, ପିତା। ଯେଉଁ ସୁଖକୁ ଦୁଃଖ ଛୁଇଁଥାଏ, ତାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସୁଖ କୁହନ୍ତି ନାହିଁ।" "ମୁଁ ଯଦି ପତ୍ନୀ ଗ୍ରହଣ କରିବି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିବି; ନିର୍ଭର ଥିବା ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ବଶୀକୃତ ଲୋକ ପାଇଁ କେଉଁ ସୁଖ ଅଛି?" "ଲୋହା କିମ୍ବା କାଠର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବନ୍ଧା ଲୋକ କେବେ କେବେ ମୁକ୍ତ ହେଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ପୁଅ ଓ ପତ୍ନୀ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ଲୋକ କଦାଚିତ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।" "ଏହି ଦେହ ମଳ ଓ ପେଶାବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ସ୍ତ୍ରୀ ଦେହ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।