ବର୍ଷର ପରେ ବର୍ଷ କଟିଗଲା, ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ସ୍ୱର୍ଗ ରେ ରହି ଦେଖିଲେ ଯେ ଉର୍ବଶୀ ଏଯାଁ ଫେରି ଆସିନାହାନ୍ତି। ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ହେ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ, ତମେ ସମସ୍ତେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଦିଅ! ସମୟ ହେଲାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ଗୃହରୁ ନେଇଯିଥିଲେ। ଉର୍ବଶୀ ଛଡ଼ା ମୋର ଏହି ସ୍ୱର୍ଗ ଅନ୍ଧାର ହେଉଛି; ଯେଭଳି ହେଉ, ଏହି ଆକାଂକ୍ଷିଣୀକୁ ଆଣିଦିଅ।” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାବାସୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗଭୀର ରାତିରେ ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ଦୁଇ ଦେବଶିଶୁଙ୍କୁ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଧରି ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ନେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଅପହରଣ ସମୟରେ, ଶିଶୁମାନେ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ଉର୍ବଶୀ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କ ଦୁଃଖର କ୍ରନ୍ଦନ ଭାବି, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଚୁକ୍ତି କରିଥିଲି। ଆପଣ ଉପରେ ଭରସା କରିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଚୋରମାନେ ମୋ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରୁ ନେଇଗଲେ। ରାଜା, ଆପଣ ଏଠି ଏକ ମହିଳା ସହିତ ରହିଛନ୍ତି, ଯେଉଁବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଚାଲିଗଲେ। ଏଇ ଅନାର୍ଯ୍ୟ, ଅଶକ୍ତ ଲୋକ ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁଅମାନେ ଆଜି ଅରଣ୍ୟରୁ ନେଇଯିବାରେ ମୋ ନାଶ ହେଲା।” ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଏହି କ୍ରନ୍ଦନ ଦେଖି, ରାଜା ଭ୍ରମିତ ହେଲେ; ସେ ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ। ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ରାଜମହଳକୁ ଯିବାବେଳେ, ବିଜୁଳିର ଆଲୋକରେ ରାଜାଙ୍କୁ ନଗ୍ନ ଦେଖିଲେ ଉର୍ବଶୀ, ଯିଏ ବିଦାୟ ନେବାକୁ ବାଞ୍ଛିଥିଲେ। ପରେ, ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅରଣ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ରାଜା ଦୁଃଖରେ, ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ, ଦୁଇ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଧରି ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ଉର୍ବଶୀ ଚାଲିଯିବାକୁ ଦେଖି, ରାଜା ଗଭୀର ଶୋକରେ କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ। ଉର୍ବଶୀ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ନଗ୍ନ ଦେଖି, ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ। ରାଜା ଦୁଃଖ ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଅସ୍ତିର ହୋଇ, ଏଠୁ ସେଠା ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ନିଜ ମନ ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଅକ୍ଷମ ହେଲେ। ସେ ଭୂମିର ଏକ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଅନ୍ୟଅଞ୍ଚଳକୁ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, “ହେ ପତ୍ନୀ, ରୁହ, ରୁହ! ଏହି ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଯିବ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ମୁଁ ତୁମପାଇଁ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଓ ଆସକ୍ତ। ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଯଦି ମୋତେ ଛାଡ଼ିଯିବ, ଏଠି ମୋ ଦେହ ପଡ଼ିଯିବ; ତୁମେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏହି ଦେହ କୁକୁର, କାଉଁଡ଼ା ଭୋଜନ ହେବ।” ରାଜାଙ୍କ ଏହି ବିଳାପ ଶୁଣି, ଉର୍ବଶୀ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ମୂର୍ଖ! ତୁମ ଜ୍ଞାନ କେଉଁଠି ଗଲା? ମହିଳାମାନେ ସହିତ ପ୍ରକୃତ ମିତ୍ରତା କେବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ନରମାନେ ସହିତ ନାହିଁ। ମହିଳା, ଚୋର, ଓ ରାଜାଙ୍କୁ କେବେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଘରକୁ ଫେର, ଆନନ୍ଦରେ ରୁହ, ଓ ମନକୁ ଦୁଃଖରେ ଢୁକିବା ଦିଅନି।” ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାଜା ଭ୍ରମିତ ହେଲେ; ଏକ ଆସକ୍ତା ନାରୀର ପ୍ରେମରେ ବନ୍ଧି, ସେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏଭଳି ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚରିତ୍ର ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା, ଯାହା ବେଦରେ ବି ଉଲ୍ଲେଖିତ ଅଛି; ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାକୁ ସୂତ ଛୋଟ ଭାବରେ ଅବଲୋକନ କଲେ। ଏହା ପରେ ଏକ ଅନ୍ୟ କଥା: ବ୍ୟାସଦେବ ଏକ ଦିନ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର କଳା ଓ ମଦାକ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ, ଦେଖି ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ—“ମୁଁ କଣ କରିବି? ଏହି ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ମୋ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।” ବ୍ୟାସଙ୍କ ଏହି ଭାବନା ଦେଖି, ଅପ୍ସରା ଭୟଭିତ ହେଲେ, ଭାବିଲେ ବ୍ୟାସ କୌଣସି ଶାପ ଦେଇଦେବେ କି? ତାପରେ, ଭୟରେ କାଁପୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ଏକ ମହିଳା ସୁଅ ଆକାର ଧାରଣ କରି ଚାଲିଗଲେ। ଏହା ଦେଖି କୃଷ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ମାତ୍ର ଦେଖିବାରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶରୀରରେ କାମନା ଜାଗ୍ରତ ହେଲା; ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅବାକ ହେଲେ। ତଥାପି, ମହାର୍ଷି ବ୍ୟାସ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଦମନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଘୃତାଚୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲାବେଳେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ମନକୁ ଆଉ ରଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, ରୁଣ୍ଡ ମାଝିରେ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ବ୍ୟାସଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହାକୁ ଭାବି ନାଦେଇ, ସେ ଅଗ୍ନି ମଥନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହିଠାରୁ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଆକର୍ଷକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ହେଲା ଶୁକ। ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏହି ଶିଶୁ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନି ଆହୁତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ସେପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନକ ହେଲେ। ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ଏହା କ’ଣ ତାହା ଭାବି, ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ଶୁକ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୀପ୍ତିମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନି ପରି ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତେଜ଼ସ୍ୱୀ ପୁଅକୁ ଦେଖି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଘରୋଇ ଅଗ୍ନି ପରି ଏହି ପୁଅ ଚମକୁଥିଲେ। ପରେ, ବ୍ୟାସ ପାହାଡ଼ରୁ ଆସି, ଶୁକଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା ହେଲା, ତପସ୍ୱୀମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ବ୍ୟାସ ଏହି ମହାତ୍ମା ପୁଅଙ୍କର ସମସ୍ତ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର କରିଦେଲେ; ଦିବ୍ୟ ଢୋଳ ବାଜିଲା, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ—ବିଶ୍ୱାବାସୁ, ନାରଦ, ତୁମ୍ବୁରୁ—ଖୁସିରେ ଗାଇଲେ, ଶୁକଙ୍କ ଜନ୍ମଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଖୁସିରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ପୁଅକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଯିଏ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ଏକ ଦଣ୍ଡ, ଏକ ଶ୍ୟାମ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ଓ ଏକ ଦିବ୍ୟ କମଣ୍ଡଳୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଏସବୁ ଶୁକଙ୍କ ପାଇଁ ଥିଲା। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଶୁ ତୁରନ୍ତ ବଡ଼ ହେଲେ; ବ୍ୟାସ, ଶିକ୍ଷାଦିକାର ନିୟମ ଜାଣିଥିବା, ତାଙ୍କର ଉପନୟନ କରିଦେଲେ।