କମ୍ସାଙ୍କର ଗୃହରେ ବନ୍ଦୀ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ମୁଁ କିଛି କରିପାରୁନି; ଏହି ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ, ବିଦ୍ୱାନ ମହାର୍ଷି, ଆପଣ ଏକାମାନେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ—ଏଭଳି ମୁଁ ବିନୟପୂର୍ବକ ଅନୁରୋଧ କରିଲି। ମୋର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ଗର୍ଗ, ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ—“ଓ ଵସୁଦେଵ, ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ସ୍ନେହରୁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ କାମ କରିବି।” ତାପରେ, ମୁଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିବାବେଳେ, ଗର୍ଗ ମୁନି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଦୁର୍ଗା ଦେବୀଙ୍କର ଉପାସନା କରିବାକୁ ଯାଇଲେ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ଗର୍ଗ ମୁନି ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଜପ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଇଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଜଗତ୍ ମା ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଉପାସନା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଶୂନ୍ୟ ଦେହର ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା—“ମୁଁ ଖୁସି ହୋଇଛି, ମୁନି; ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ ହେବ।" ମୁଁ ପୃଥିବୀର ଭାର ହରିବା ପାଇଁ ହରିଙ୍କୁ ପଠାଇଛି; ସେ ନିଜ ଅଂଶରେ ଦେଵକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅବତରିବେ। କମ୍ସାଙ୍କ ଭୟରୁ, ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ଶିଶୁକୁ ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ସେହି ଶିଶୁକୁ ଗୋକୁଳର ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରକୁ ଦେଇ ଆସିବେ। କମ୍ସା, ଯଶୋଦାଙ୍କ ଝିଅକୁ ନିଅନ୍ତି ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଯିବେ ଏବଂ ତାକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଝିଅ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ହାତରୁ ଦିବ୍ୟ ରୂପେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ ଏବଂ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ମଦ ରୂପେ ଜଗତର ଭଲ କାମ କରିବେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ଗର୍ଗ ମୁନି ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ଜଗତ୍ ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ମଥୁରା ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ମହାଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଏବଂ ଗର୍ଗ ମୁନିଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଦେଖି, ସେ ଓ ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏହି ଦିନ ଠାରୁ, ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କର ପରମ ମହିମାକୁ ଜାଣିଛି, ଯାହା ଆପଣଙ୍କ ଅମୃତ ମୁଖରୁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଛି। ଏହିପରି, ମୁଁ କହିଲି—“ଓ ପ୍ରଭୁ, ଦେବୀଙ୍କ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଆପଣ ଏକାମାନେ ପାଠ କରନ୍ତୁ; ମୋର ଭାଗ୍ୟରୁ, ଦୟାର ସାଗର, ଦିବ୍ୟ ମୁନି, ଆପଣ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି।” ଵସୁଦେଵଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନାରଦ ମୁନି ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ଏକ ଶୁଭ ଦିନ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଉପାଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପାଠର ବାଧା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ଦ୍ୱିଜ ନାରଦ ନଉ ଅକ୍ଷରୀୟ ମନ୍ତ୍ର ଓ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣର ଦେବୀ ସ୍ତୁତି ପାଠ କଲେ। ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଵସୁଦେଵ ଭକ୍ତି ଭରା ହୃଦୟରେ ଶ୍ରୀ ନାରଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ଝରିଯାଉଥିବା ଭାଗବତ ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣିଲେ। ନବମ ଦିନରେ ପାଠ ଶେଷ ହେବାପରେ, ଵସୁଦେଵ, ଉତ୍ତମ ହୃଦୟରେ, ଗ୍ରନ୍ଥ ଓ ପାଠକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ। ଏବେ, ଗୁହାରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଜାମ୍ବବନ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଘାତରେ ଜାମ୍ବବନ୍ତ ଶରୀରରେ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ। ସ୍ମୃତି ଫେରିଆସି, ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ ଅପରାଧ ପାଇଁ କ୍ଷମା ଚାହିଲେ। ସେ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମକୁ ରଘୁବୀର ଭାବେ ଚିହିଁଛି, ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ନଦୀପତିଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି ଲଙ୍କାରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀମାନେକୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ। ତୁମେ ସେହି ଆଉ ଏବେ କୃଷ୍ଣ ଭାବେ ଅବତରିଛ; ମୋତେ କ୍ଷମା କର, ପ୍ରଭୁ। କହ, ମୁଁ କଣ କରିବି? ମୁଁ ସଦା ତୁମର ଦାସ।” ଜାମ୍ବବନ୍ତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଜଗତ୍ ନାଥ କହିଲେ—“ଓ ଭାଲୁ ରାଜା, ଏହି ଗୁହାକୁ ଆମେ ମଣିର ନିମିତ୍ତେ ଆସିଛୁ।” ତାପରେ, ଜାମ୍ବବନ୍ତ ତାଙ୍କର ଜାମ୍ବବତୀ ଝିଅକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇ ଦେଲେ, ନାରଦ ମୁନି ଓ ନିଜ ଜନାନୀ ସହ ମଣି ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଜନାନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି, ମଣିଟିକୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ଭାଲୁ ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇଲେ। ପାଠ ଶେଷ ଦିନ, ଵସୁଦେଵ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ଉପହାର ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ହରି ମଣି ଧାରଣ କରି ଜାମ୍ବବତୀ ସହ ଆଗମନ କଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ସହ ଦେଖି, ଵସୁଦେଵ ଆଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖି ଆନନ୍ଦ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଗଲା; ସେମାନେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ। ତାପରେ, ଦିବ୍ୟ ମୁନି ନାରଦ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଵସୁଦେଵଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, କୃଷ୍ଣ ଦେବାସଭାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଯେ କେହି ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ଓ ପବିତ୍ର ମନରେ ଏହି ହରିଙ୍କ ବିବରଣୀ ଚାଲିଥିବା ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପାଠ କରେ, ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଜଗତରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ସଫଳ ହୁଏ, ଶରୀର ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷର ପଥ ପାଏ। ସୂତ କହିଲେ—“ଏବେ, ବିଦ୍ୱାନ ମୁନିମାନେ, ଆଉ ଏକ ପୁରାତନ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ଭାଗବତର ମହିମା ଗାଇଯାଉଛି।" ଏକଥା, ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ ପତି ମୁନି, ଯିଏ କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, କୁମାରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ କଥା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ତାପରେ, ଶ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ଦାନ, ତୀର୍ଥ, ଉପବାସର ମହିମା ଭରା ଅନେକ କଥା କହିଲେ। ସେ ବିଶଦ ଭାବରେ ବାରାଣସୀର ମହିମା, ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଗଙ୍ଗାର ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ବିବରଣା କରିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ କୁମାରଙ୍କୁ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଓ ପ୍ରଭୁ, ତାରକ ନାଶକ, ଦେବୀ ଭାଗବତର ମହିମା ଶୁଣିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା କହନ୍ତୁ।” “ଏହି ଦେବୀ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଅତି ଉତ୍ତମ, ଯେଉଁଠି ତିନି ଲୋକର ନିତ୍ୟ ମା ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଉଛି।” ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—“ଏହି ଶ୍ରୀ ଭାଗବତର ମହିମାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କିଏ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିପାରିବ? ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଏଠାରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ କହିବି। ଏହି ଦେବୀ ନିତ୍ୟ, ସତ୍-ଚିତ୍-ଆନନ୍ଦ ରୂପା, ଜଗତ୍ ମା, ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଦେବୀ ଭାଗବତ ତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତିର ଅବତାର; ପଠିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବାରେ, ଏହି ଜଗତରେ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏକଥା, ଵିବସ୍ୱତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵ ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ପୁତ୍ରହୀନ ଥିବାରୁ, ଵସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।