तुराषाडपि तच्छ्रुत्वा क्रोधयुक्तो बभूव ह । सेनोद्योगं तथा चक्रे साहाय्यार्थं गुरोर्विभुः
तुराषाडाने हे ऐकून फार राग आला आणि आपल्या गुरूला मदत करण्यासाठी युद्धाची तयारी केली.
शुक्रस्तु विग्रहं श्रुत्वा गुरुद्वेषात्ततो ययौ । मा ददस्वेति तं वाक्यमुवाच शशिनं प्रति
शुक्राने हा वाद ऐकून, गुरूविषयी असलेल्या द्वेषामुळे, चंद्राकडे जाऊन त्याला म्हणाला, 'देऊ नकोस.'
साहाय्यं ते करिष्यामि मन्त्रशक्त्या महामते । भविता यदि संग्रामस्तव चेन्द्रेण मारिष
'शहाण्या, जर तुझं इंद्राशी युद्ध झालं, तर मी मंत्रशक्तीने तुझी मदत करीन,' असं शुक्राने चंद्राला सांगितलं.
शङ्करस्तु तदाकर्ण्य गुरुदाराभिमर्शनम् । गुरुशत्रुं भृगुं मत्वा साहाय्यमकरोत्तदा
शंकराने गुरुपत्नीचा अपमान झाल्याचं ऐकून, भृगू हा गुरूचा शत्रू आहे असं समजून त्याला मदत केली.
संग्रामस्तु तदा वृत्तो देवदानवयोर्द्रुतम् । बहूनि तत्र वर्षाणि तारकासुरवत्किल
त्या वेळी देव आणि दैत्यांमध्ये झटपट युद्ध सुरू झालं, आणि ते ताऱकासुराच्या युद्धासारखं अनेक वर्षं चाललं.
देवासुरकृतं युद्धं दृष्ट्वा तत्र पितामहः । हंसारूढो जगामाशु तं देशं क्लेशशान्तये
देव-दैत्यांचं युद्ध पाहून, पितामह ब्रह्मा हंसावर बसून त्या ठिकाणी दुःख शांत करण्यासाठी लवकर गेले.
राकापतिं तदा प्राह मुञ्च भार्यां गुरोरिति । नोचेद्विष्णुं समाहूय करिष्यामि तु संक्षयम्
त्यांनी चंद्राला सांगितलं, 'गुरूची पत्नी सोड; नाहीतर मी विष्णूला बोलावून विनाश घडवीन.'
भृगुं निवारयामास ब्रह्मा लोकपितामहः । किमन्यायमतिर्जाता सङ्गदोषान्महामते
ब्रह्मा, लोकांचे पितामह, भृगूला थांबवत म्हणाले, 'शहाण्या, संगतीच्या दोषामुळे तुझ्या मनात हा अन्यायाचा विचार कसा आला?'
निषेधयामास ततो भृगुस्तं चौषधीपतिम् । मुञ्च भार्यां गुरोरद्य पित्राहं प्रेषितस्तव
मग भृगूने औषधींच्या अधिपतीला रोखलं आणि म्हणाला, 'आजच गुरूची पत्नी सोड; तुझ्या वडिलांनी मला इथे पाठवलं आहे.'
सूत उवाच द्विजराजस्तु तच्छ्रुत्वा भृगोर्वचनमद्भुतम् । ददौ च तत्प्रियां भार्यां गुरोर्गर्भवतीं शुभाम्
सूतेने सांगितले: भृगूचे अद्भुत शब्द ऐकून, द्विजराजाने गुरूची प्रिय, शुभ आणि गर्भवती पत्नी परत दिली.
प्राप्य कान्तां गुरुर्हृष्टः स्वगृहं मुदितो ययौ । ततो देवास्ततो दैत्या ययुः स्वान्स्वान्गृहान्प्रति
आपली प्रिय पत्नी परत मिळाल्यावर गुरू आनंदाने आपल्या घरी गेला; मग देव आणि दैत्य आपापल्या घरी परतले.
ब्रह्मा स्वसदनं प्राप्तः कैलासं चापि शङ्करः । बृहस्पतिस्तु सन्तुष्टः प्राप्य भार्यां मनोरमाम्
ब्रह्मा आपल्या निवासस्थानी पोहोचले, शंकर कैलासावर गेले, आणि बृहस्पतीला आपली मनोहर पत्नी मिळाल्याने तो तृप्त झाला.
ततः कालेन कियता तारासूत सुतं शुभम् । सुदिने शुभनक्षत्रे तारापतिसमं गुणैः
थोड्या दिवसांनी ताराने एक गुणी मुलगा जन्मास घातला, शुभ दिवशी आणि शुभ नक्षत्रात, जो तारापतीसारख्या गुणांचा होता.
दृष्ट्वा पुत्रं गुरुर्जातं चकार विधिपूर्वकम् । जातकर्मादिकं सर्वं प्रहृष्टेनान्तरात्मना
आपला मुलगा जन्माला आल्यावर गुरूने मनापासून आनंदाने सर्व विधीपूर्वक जातकर्म आणि इतर संस्कार केले.
श्रुतं चन्द्रमसा जन्म पुत्रस्य मुनिसत्तमाः । दूतं च प्रेषयामास गुरुं प्रति महामतिः
चंद्राकडून मुलाचा जन्म झाल्याचं ऐकून ऋषींनी बघितलं, आणि त्या बुद्धिमानाने गुरूकडे दूत पाठवला.
न चायं तव पुत्रोऽस्ति मम वीर्यसमुद्भवः । कथं त्वं कृतवान्कामं जातकर्मादिकं विधिम्
'हा तुझा मुलगा नाही, माझ्या वीर्यापासून जन्मलेला आहे; मग तू हे जातकर्म वगैरे विधी कसे केलेस?' असं दूताने विचारलं.
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य दूतस्य च बृहस्पतिः । उवाच मम पुत्रो मे सदृशो नात्र संशयः
दूताचं बोलणं ऐकून बृहस्पती म्हणाले, 'तो माझाच मुलगा आहे, माझ्यासारखा आहे; यात काहीच शंका नाही.'
पुनर्विवादः सञ्जातो मिलिता देवदानवाः । युद्धार्थमागतास्तेषां समाजः समजायत
पुन्हा वाद झाला आणि देव-दैत्य एकत्र जमले; युद्धासाठी त्यांची सभा भरली.
तत्रागतः स्वयं ब्रह्मा शान्तिकामः प्रजापतिः । निवारयामास मुखे संस्थितान्युद्धदुर्मदान्
तेव्हा शांतता हवी म्हणून साक्षात ब्रह्मा, प्रजापती, तिथे आले. युद्धाच्या उन्मादात पुढे उभे असलेल्यांना त्यांनी थांबवले.
तारां पप्रच्छ धर्मात्मा कस्यायं तनयः शुभे । सत्यं वद वरारोहे यथा क्लेशः प्रशाम्यति
धर्मशील ब्रह्मदेवांनी तारेला विचारले, "हे शुभे, हा मुलगा नेमका कोणाचा? हे सुंदर मुखी, खरी गोष्ट सांग, म्हणजे हा त्रास मिटेल."
तमुवाचासितापाङ्गी लज्जमानाप्यधोमुखी । चन्द्रस्येति शनैरन्तर्जगाम वरवर्णिनी
काळ्या डोळ्यांची, लाजलेली आणि मान खाली घातलेली ती तेजस्विनी हळूच म्हणाली, "तो चंद्राचा मुलगा आहे," आणि मग आत गेली.
जग्राह तं सुतं सोमः प्रहृष्टेनान्तरात्मना । नाम चक्रे बुध इति जगाम स्वगृहं पुनः
सोमाने आनंदाने आपल्या मुलाला उचलले, त्याचे नाव बुध ठेवले आणि मग आपल्या घरी परत गेला.
ययौ ब्रह्मा स्वकं धाम सर्वे देवाः सवासवाः । यथागतं गतं सर्वैः सर्वशः प्रेक्षकैर्जनैः
ब्रह्मा आपल्या लोकात गेले आणि सर्व देव, इंद्रासह, आले तसेच परत गेले. सर्व लोकही तसेच निघून गेले.
कथितेयं बुधोत्पत्तिर्गुरुक्षेत्रे च सोमतः । यथा श्रुता मया पूर्वं व्यासात्सत्यवतीसुतात्
गुरुक्षेत्रात सोमापासून बुधाचा जन्म कसा झाला, हे मी पूर्वी सत्यवतीपुत्र व्यासांकडून ऐकलेले सांगितले.
सुद्युम्नस्तुतिः सूत उवाच ततः पुरूरवा जज्ञे इलायां कथयामि वः । बुधपुत्रोऽतिधर्मात्मा यज्ञकृद्दानतत्परः
सूतेने सांगितले, "नंतर इलेपासून पुरूरवा जन्माला आला. मी तुम्हाला सांगतो, बुधाचा हा मुलगा फारच धर्मशील, यज्ञ करणारा आणि दानात रमणारा होता."
सुद्युम्नो नाम भूपालः सत्यवादी जितेन्द्रियः । सैन्धवं हयमारुह्य चचार मृगयां वने
सुद्युम्न नावाचा एक राजा होता, तो नेहमी सत्य बोलणारा आणि इंद्रियांवर विजय मिळवणारा. त्याने सिंधू जातीच्या घोड्यावर बसून जंगलात शिकार करायला गेला.
युतः कतिपयामात्यैर्दर्शितश्चारुकुण्डलः । धनुराजगवं बद्ध्वा बाणसङ्घं तथाद्भुतम्
काही मोजक्या मंत्र्यांसह, सुंदर कुंडले घालून, त्याने शिंगाच्या कमानीला बाणांचा अद्भुत संच बांधला.
स भ्रमंस्तद्वनोद्देशे हन्यमानो रुरून्मृगान् । शशांश्च सूकरांश्चैव खड्गांश्च गवयांस्तथा
तो त्या वनात फिरत असताना, हरणे, सश, रानडुक्कर, गेंडे आणि रानगवे यांना मारू लागला.
शरभान्महिषांश्चैव साम्भरान्वनकुक्कुटान् । निघ्नन्मेध्यान् पशून् राजा कुमारवनमाविशत्
त्याने शरभ, रानम्हशी, सांबर, रानकोंबड्या आणि यज्ञासाठी योग्य असे प्राणी मारले आणि राजाने कुमारवनात प्रवेश केला.
मेरोरधस्तले दिव्यं मन्दारद्रुमराजितम् । अशोकलतिकाकीर्णं बकुलैरधिवासितम्
मेरू पर्वताच्या पायथ्याशी, मंदार वृक्षांनी सजलेले, अशोकलता पसरलेले आणि बकुळांच्या सुगंधाने भरलेले एक दिव्य स्थान होते.