तस्मान्मुञ्च महाभाग गुरोः पत्नीं मनोरमाम् । कलहस्त्वन्निमित्तोऽद्य सुराणां न भवेद्यथा
म्हणून, हे महाभागा, गुरुपत्नीला सोडून दे, म्हणजे तुझ्यामुळे आज देवांमध्ये वाद होणार नाही.
सूत उवाच सोमः शक्रवचः श्रुत्वा किञ्चित्क्रोधसमाकुलः । भङ्ग्या प्रतिवचः प्राह शक्रदूतं तदा शशी
सूतम्हणाले: इंद्राचे बोल ऐकून चंद्र थोडा रागावला आणि वक्र हास्य करत इंद्रदूताला उत्तर दिले.
इन्दुरावाच धर्मज्ञोऽसि महाबाहो देवानामधिपः स्वयम् । पुरोधापि च ते तादृग्युवयोः सदृशी मतिः
चंद्र म्हणाला: तू धर्म जाणणारा आणि महाबाहू आहेस, स्वतः देवांचा स्वामी आहेस; तुझा पुरोहितही तसाच आहे, आणि तुमचे विचारही सारखेच आहेत.
परोपदेशे कुशला भवन्ति बहवो जनाः । दुर्लभस्तु स्वयं कर्ता प्राप्ते कर्मणि सर्वदा
इतरांना उपदेश करण्यात अनेक लोक पटाईत असतात, पण प्रत्यक्ष कृतीच्या वेळी स्वतः करणारा फारच दुर्मिळ असतो.
बार्हस्पत्यप्रणीतं च शास्त्रं गृह्णन्ति मानवाः । को विरोधोऽत्र देवेश कामयानां भजन्स्त्रियम्
बृहस्पतीने लिहिलेली शास्त्रे लोक मान्य करतात; पण, हे देवाधिदेव, इच्छेने स्त्रीसंग करण्यात काय दोष आहे?
स्वकीयं बलिनां सर्वं दुर्बलानां न किञ्चन । स्वीया च परकीया च भ्रमोऽयं मन्दचेतसाम्
बलवानांसाठी सर्व काही आपलेच असते, दुर्बलांसाठी काहीच नसते; आपले आणि परके असा भेद मूर्खांच्या मनातच असतो.
तारा मय्यनुरक्ता च यथा न तु तथा गुरौ । अनुरक्ता कथं त्याज्या धर्मतो न्यायतस्तथा
तारा माझ्यावर प्रेम करते, गुरुवर नाही; जी आपल्यावर प्रेम करते, तिला धर्माने किंवा न्यायाने कसा सोडावे?
गृहारम्भस्तु रक्तायां विरक्तायां कथं भवेत् । विरक्तेयं यदा जाता चकमेऽनुजकामिनीम्
जिच्या मनात ओढ नाही, तिच्याशी संसार कसा करता येईल? ती जेव्हा विरक्त झाली, तेव्हा मी दुसऱ्या स्त्रीकडे वळलो.
न दास्येऽहं वरारोहां गच्छ दूत वद स्वयम् । ईश्वरोऽसि सहस्राक्ष यदिच्छसि कुरुष्व तत्
मी ही सुंदर स्त्री देणार नाही; जा, दूत, स्वतः जाऊन सांग. तू हजार डोळ्यांचा स्वामी आहेस, तुला जे हवे ते कर.
सूत उवाच इत्युक्तः शशिना दूतः प्रययौ शक्रसन्निधिम् । इन्द्रायाचष्ट तत्सर्वं यदुक्तं शीतरश्मिना
सूतम्हणाले: चंद्राने असे सांगितल्यावर दूत इंद्राकडे गेला आणि शीतकिरण असलेल्या चंद्राने जे काही सांगितले ते सर्व सांगितले.
तुराषाडपि तच्छ्रुत्वा क्रोधयुक्तो बभूव ह । सेनोद्योगं तथा चक्रे साहाय्यार्थं गुरोर्विभुः
तुराषाडाने हे ऐकून फार राग आला आणि आपल्या गुरूला मदत करण्यासाठी युद्धाची तयारी केली.
शुक्रस्तु विग्रहं श्रुत्वा गुरुद्वेषात्ततो ययौ । मा ददस्वेति तं वाक्यमुवाच शशिनं प्रति
शुक्राने हा वाद ऐकून, गुरूविषयी असलेल्या द्वेषामुळे, चंद्राकडे जाऊन त्याला म्हणाला, 'देऊ नकोस.'
साहाय्यं ते करिष्यामि मन्त्रशक्त्या महामते । भविता यदि संग्रामस्तव चेन्द्रेण मारिष
'शहाण्या, जर तुझं इंद्राशी युद्ध झालं, तर मी मंत्रशक्तीने तुझी मदत करीन,' असं शुक्राने चंद्राला सांगितलं.
शङ्करस्तु तदाकर्ण्य गुरुदाराभिमर्शनम् । गुरुशत्रुं भृगुं मत्वा साहाय्यमकरोत्तदा
शंकराने गुरुपत्नीचा अपमान झाल्याचं ऐकून, भृगू हा गुरूचा शत्रू आहे असं समजून त्याला मदत केली.
संग्रामस्तु तदा वृत्तो देवदानवयोर्द्रुतम् । बहूनि तत्र वर्षाणि तारकासुरवत्किल
त्या वेळी देव आणि दैत्यांमध्ये झटपट युद्ध सुरू झालं, आणि ते ताऱकासुराच्या युद्धासारखं अनेक वर्षं चाललं.
देवासुरकृतं युद्धं दृष्ट्वा तत्र पितामहः । हंसारूढो जगामाशु तं देशं क्लेशशान्तये
देव-दैत्यांचं युद्ध पाहून, पितामह ब्रह्मा हंसावर बसून त्या ठिकाणी दुःख शांत करण्यासाठी लवकर गेले.
राकापतिं तदा प्राह मुञ्च भार्यां गुरोरिति । नोचेद्विष्णुं समाहूय करिष्यामि तु संक्षयम्
त्यांनी चंद्राला सांगितलं, 'गुरूची पत्नी सोड; नाहीतर मी विष्णूला बोलावून विनाश घडवीन.'
भृगुं निवारयामास ब्रह्मा लोकपितामहः । किमन्यायमतिर्जाता सङ्गदोषान्महामते
ब्रह्मा, लोकांचे पितामह, भृगूला थांबवत म्हणाले, 'शहाण्या, संगतीच्या दोषामुळे तुझ्या मनात हा अन्यायाचा विचार कसा आला?'
निषेधयामास ततो भृगुस्तं चौषधीपतिम् । मुञ्च भार्यां गुरोरद्य पित्राहं प्रेषितस्तव
मग भृगूने औषधींच्या अधिपतीला रोखलं आणि म्हणाला, 'आजच गुरूची पत्नी सोड; तुझ्या वडिलांनी मला इथे पाठवलं आहे.'
सूत उवाच द्विजराजस्तु तच्छ्रुत्वा भृगोर्वचनमद्भुतम् । ददौ च तत्प्रियां भार्यां गुरोर्गर्भवतीं शुभाम्
सूतेने सांगितले: भृगूचे अद्भुत शब्द ऐकून, द्विजराजाने गुरूची प्रिय, शुभ आणि गर्भवती पत्नी परत दिली.
प्राप्य कान्तां गुरुर्हृष्टः स्वगृहं मुदितो ययौ । ततो देवास्ततो दैत्या ययुः स्वान्स्वान्गृहान्प्रति
आपली प्रिय पत्नी परत मिळाल्यावर गुरू आनंदाने आपल्या घरी गेला; मग देव आणि दैत्य आपापल्या घरी परतले.
ब्रह्मा स्वसदनं प्राप्तः कैलासं चापि शङ्करः । बृहस्पतिस्तु सन्तुष्टः प्राप्य भार्यां मनोरमाम्
ब्रह्मा आपल्या निवासस्थानी पोहोचले, शंकर कैलासावर गेले, आणि बृहस्पतीला आपली मनोहर पत्नी मिळाल्याने तो तृप्त झाला.
ततः कालेन कियता तारासूत सुतं शुभम् । सुदिने शुभनक्षत्रे तारापतिसमं गुणैः
थोड्या दिवसांनी ताराने एक गुणी मुलगा जन्मास घातला, शुभ दिवशी आणि शुभ नक्षत्रात, जो तारापतीसारख्या गुणांचा होता.
दृष्ट्वा पुत्रं गुरुर्जातं चकार विधिपूर्वकम् । जातकर्मादिकं सर्वं प्रहृष्टेनान्तरात्मना
आपला मुलगा जन्माला आल्यावर गुरूने मनापासून आनंदाने सर्व विधीपूर्वक जातकर्म आणि इतर संस्कार केले.
श्रुतं चन्द्रमसा जन्म पुत्रस्य मुनिसत्तमाः । दूतं च प्रेषयामास गुरुं प्रति महामतिः
चंद्राकडून मुलाचा जन्म झाल्याचं ऐकून ऋषींनी बघितलं, आणि त्या बुद्धिमानाने गुरूकडे दूत पाठवला.
न चायं तव पुत्रोऽस्ति मम वीर्यसमुद्भवः । कथं त्वं कृतवान्कामं जातकर्मादिकं विधिम्
'हा तुझा मुलगा नाही, माझ्या वीर्यापासून जन्मलेला आहे; मग तू हे जातकर्म वगैरे विधी कसे केलेस?' असं दूताने विचारलं.
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य दूतस्य च बृहस्पतिः । उवाच मम पुत्रो मे सदृशो नात्र संशयः
दूताचं बोलणं ऐकून बृहस्पती म्हणाले, 'तो माझाच मुलगा आहे, माझ्यासारखा आहे; यात काहीच शंका नाही.'
पुनर्विवादः सञ्जातो मिलिता देवदानवाः । युद्धार्थमागतास्तेषां समाजः समजायत
पुन्हा वाद झाला आणि देव-दैत्य एकत्र जमले; युद्धासाठी त्यांची सभा भरली.
तत्रागतः स्वयं ब्रह्मा शान्तिकामः प्रजापतिः । निवारयामास मुखे संस्थितान्युद्धदुर्मदान्
तेव्हा शांतता हवी म्हणून साक्षात ब्रह्मा, प्रजापती, तिथे आले. युद्धाच्या उन्मादात पुढे उभे असलेल्यांना त्यांनी थांबवले.
तारां पप्रच्छ धर्मात्मा कस्यायं तनयः शुभे । सत्यं वद वरारोहे यथा क्लेशः प्रशाम्यति
धर्मशील ब्रह्मदेवांनी तारेला विचारले, "हे शुभे, हा मुलगा नेमका कोणाचा? हे सुंदर मुखी, खरी गोष्ट सांग, म्हणजे हा त्रास मिटेल."