किमेतदिति मनसाकरवं विस्मयं मुहुः । एवं चिन्तयमानस्य नारीरूपधरस्य मे
'हे काय?' असे मनात वारंवार विचार करत मी आश्चर्यचकित झाले; स्त्रीचे रूप घेतलेली मी असे विचार करत होते.
सहसा दृक्पथं प्राप्तस्तत्र तालध्वजो नृपः । गजाश्वरथवृन्दैश्च संवृतो रथसंस्थितः
तेवढ्यात अचानक माझ्या नजरेसमोर राजा तालध्वज हत्ती, घोडे आणि रथांनी वेढलेला, स्वतः रथात बसलेला दिसला.
युवा भूषणसंवीतो देहवानिव मन्मथः । वीक्ष्य मां भूपतिस्तत्र दिव्यभूषणभूषिताम्
तो तरुण, दागिन्यांनी सजलेला आणि मदनासारखा सुंदर देह असलेला होता; त्याने मला तिथे दिव्य अलंकारांनी सजलेली पाहिले.
राकाचन्द्रमुखीं योषां विस्मयं परमं गतः । पप्रच्छ कासि कल्याणि कस्य पुत्री सुरस्य वा
माझा चेहरा पौर्णिमेच्या चंद्रासारखा पाहून तो फारच आश्चर्यचकित झाला आणि म्हणाला, 'सुंदरी, तू कोण आहेस? देवाची मुलगी आहेस का?
मानुषस्य च वा कान्ते गन्धर्वस्योरगस्य च । एकाकिनी कथं बाला रूपयौवनभूषिता
किंवा मानवाची, सुंदरिये, गंधर्वाची किंवा सर्पाची मुलगी आहेस का? रूप आणि तारुण्याने शोभलेली तू इथे एकटीच कशी आहेस?
विवाहिताथ कन्या वा सत्यं वद सुलोचने । किं पश्यसि सुकेशान्ते तडागेऽस्मिन्सुमध्यमे
तू विवाहित आहेस की अजून कुमारी आहेस? मोठ्या डोळ्यांनो, सत्य सांगा. सुमध्यमे, या तलावाच्या काठी तू काय पाहत आहेस?
चिकीर्षितं पिकालापे ब्रूहि मन्मथमोहिनि । भुङ्क्षव भोगान्मरालाक्षि मया सह कृशोदरि । वाञ्छितान्मनसा नूनं कृत्वा मां पतिमुत्तमम्
मधुर शब्दांत तुझे मन सांग, मनमोहिनी; राजहंसासारख्या डोळ्यांनो, कृश कटीवाली, माझ्याबरोबर सुख उपभोग, मनातले सर्व इच्छित मिळवून मला तुझा पती मान.
; नारदस्य पुनः स्वरूपप्राप्तिवर्णनम् नारद उवाच इत्युक्तोऽहं तदा तेन राज्ञा तालध्वजेन च । विमृश्य मनसात्यर्थं तमुवाच विशाम्पते
नारद म्हणाले: राजा तालध्वजाने असे विचारल्यावर मी मनात खोल विचार केला आणि त्या राजाला उत्तर दिले.
राजन्नाहं विजानामि पुत्री कस्येति निश्चयम् । पितरौ क्व च मे केन स्थापिता च सरोवरे
राजा, मी नक्की कोणाची मुलगी आहे हे मला माहीत नाही; माझे आई-वडील कुठे आहेत, आणि मला या सरोवरात कोणी ठेवले, हेही माहित नाही.
किं करोमि क्व गच्छामि कथं मे सुकृतं भवेत् । निराधारास्मि राजेन्द्र चिन्तयामि चिकीर्षितम्
मी काय करू, कुठे जाऊ, मला कसे सुख मिळेल? राजेंद्र, मी कोणाच्याही आधाराशिवाय आहे, आणि काय करावे हेच विचार करत आहे.
दैवमेव परं राजन्नास्त्यत्र पौरुषं मम । धर्मज्ञोऽसि महीपाल यथेच्छसि तथा कुरु
राजा, इथे सगळं दैवावरच आहे; माझ्या हातात काहीच नाही. तू धर्म जाणणारा आहेस, राजन, तुझ्या इच्छेनुसार कर.
तवाधीनास्म्यहं भूप न मे कोऽप्यस्ति पालकः । न पिता न च माता च न स्थानं न च बान्धवाः
राजा, मी तुझ्या अधीन आहे; मला कोणताही रक्षण करणारा नाही. माझा ना वडील, ना आई, ना घर, ना नातेवाईक आहेत.
इत्युक्तोऽसौ मया राजा बभूव मदनातुरः । मां निरीक्ष्य विशालाक्षीं सेवकानित्युवाच ह
मी असे बोलल्यावर राजा प्रेमाने व्याकुळ झाला आणि माझ्याकडे, मोठ्या डोळ्यांनी पाहून, आपल्या सेवकांना म्हणाला.
नरयानमानयध्वं चतुर्वाह्यं मनोहरम् । आरोहणार्थमस्यास्तु कौशेयाम्बरवेष्टितम्
तिच्यासाठी सुंदर चार घोड्यांचा रथ, रेशमी वस्त्रांनी मढवलेला, आणा.
मृद्वास्तरणसंयुक्तं मुक्ताजालविभूषितम् । चतुरस्रं विशालं च सुवर्णरचितं शुभम्
तो रथ मऊ गादीने सजवलेला, मोत्यांच्या जाळ्यांनी सुशोभित, चौकोनी आणि प्रशस्त, सोन्याने बनवलेला आणि सुंदर असावा.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भृत्याः सत्वरगामिनः । आनिन्युः शिबिकां दिव्यां मदर्थे वस्त्रवेष्टिताम्
राजाच्या आज्ञेवर त्या चपळ सेवकांनी माझ्यासाठी वस्त्रांनी मढवलेली दिव्य पालखी लगेच आणली.
आरूढाऽहं तदा तस्यां तस्य प्रियचिकीर्षया । मुदितोऽसौ गृहे नीत्वा मां तदा पृथिवीपतिः
त्या वेळी त्याला आनंद देण्यासाठी मी त्या रथात बसले, आणि आनंदित राजा मला आपल्या राजवाड्यात घेऊन गेला.
विवाहविधिना राजा शुभे लग्ने शुभे दिने । उपयेमे च मां तत्र हुतभुक्सन्निधौ ततः
तेथे शुभ मुहूर्तावर आणि शुभ दिवशी, राजाने अग्नीसमोर सर्व विधीने माझ्याशी विवाह केला.
तस्याहं वल्लभा जाता प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । सौभाग्यसुन्दरीत्येवं नाम तत्र कृतं मम
मी त्याची अत्यंत प्रिय झाली, त्याच्या प्राणाहूनही जास्त जवळी; आणि तेथे मला 'सौभाग्यसुंदरी' हे नाव मिळाले.
रममाणो मया सार्धं सुखमाप महीपतिः । नानाभोगविलासैश्च कामशास्त्रोदितैस्तथा
राजा माझ्यासोबत रमून राहिला, विविध सुखोपभोग घेतले आणि प्रेमशास्त्रात सांगितलेल्या आनंदात मग्न झाला.
राजकार्याणि सन्त्यज्य क्रीडासक्तो दिवानिशम् । नासौ विवेद गच्छन्तं कालं कामकलारतः
राजकारभार बाजूला ठेवून, तो दिवस-रात्र खेळात गुंतला होता; प्रेमाच्या कलेत रंगून त्याला वेळ कसा गेला हेही कळले नाही.
उद्यानेषु च रम्येषु वापीषु च गृहेषु च । हर्म्येषु वरशैलेषु दीर्घिकासु वरासु च
सुंदर बागांमध्ये, तळ्यांमध्ये, राजवाड्यांमध्ये, महालांमध्ये, उत्तम पर्वतांमध्ये आणि सुंदर तलावांमध्ये तो माझ्यासोबत फिरत असे.
वारुणीमदमत्तोऽसौ विहरन्कानने शुभे । विसृज्य सर्वकार्याणि मदधीनो बभूव ह
मद्याच्या नशेत तो सुंदर वनांत विहरत असे, सर्व कामे सोडून पूर्णपणे नशेच्या अधीन झाला होता.
व्यासाहं तेन संसक्ता क्रीडारसवशीकृता । स्मृतवान्पूर्वदेहं न पुंभावं मुनिजन्म च
मीही त्याच्याशी जोडली गेले, खेळाच्या आनंदात गुंतले; माझे आधीचे शरीर, पुरुषभाव आणि ऋषींचे जन्म मी विसरले.
ममैवायं पतिर्योषाहं पत्नीषु प्रिया सती । पट्टराज्ञी विलासज्ञा सफलं जीवितं मम
हा माझा पती आहे, मी त्याच्या सर्व पत्नींपैकी त्याची प्रिय आहे; मी मुख्य राणी आहे, सुखभोगात निपुण—माझे जीवन फळले आहे.
इति चिन्तयती तस्मिन्प्रेमबद्धा दिवानिशम् । क्रीडासक्ता सुखे लुब्धा तं स्थिता वशवर्तिनी
अशीच विचार करत, प्रेमाने त्याच्याशी बांधली गेले, दिवस-रात्र खेळात रमले, सुखाची लालसा बाळगून मी त्याच्या इच्छेप्रमाणे वागत राहिले.
विस्मृतं ब्रह्मविज्ञानं ब्रह्मज्ञानं च शाश्वतम् । धर्मशास्त्रपरिज्ञानं तदासक्तमना स्थिता
त्याच्यात मन गुंतल्यामुळे मी ब्रह्मज्ञान, शाश्वत सत्य आणि धर्मशास्त्राचे ज्ञान सर्व विसरले.
एवं विहरतस्तत्र वर्षाणि द्वादशैव तु । गतानि क्षणवत्कामक्रीडासक्तस्य मे मुने
अशा प्रकारे तेथे विहरत असताना, मला प्रेमाच्या खेळात गुंतल्यामुळे बारा वर्षे क्षणासारखी निघून गेली, हे मुनी.
जाता गर्भवती चाहं मुदं प्राप नृपस्तदा । कारयामास विधिवद्गर्भसंस्कारकर्म च
माझ्या पोटी गर्भ राहिला आणि राजा खूप आनंदी झाला; त्याने योग्य रीतीने गर्भसंस्काराची विधी केली.
अपृच्छद्दोहदं राजा प्रीणयन्मां पुनः पुनः । नाब्रवं लज्जमानाहं नृपं प्रीतमना भृशम्
राजा माझ्या इच्छा वारंवार विचारत होता, मला खूश करण्याचा प्रयत्न करत होता; पण मी आनंदी असूनही लाजून काहीच सांगितले नाही.