आगतं गरुडं वीक्ष्य आरुरोह जनार्दनः । समारोप्य च मां पृष्ठे गमनाय कृतादरः
गरुड आला हे पाहून जनार्दन त्याच्यावर बसला आणि मला काळजीपूर्वक मागे बसवले, प्रवासासाठी.
चलितो विनतापुत्रो वैकुण्ठाद्वायुवेगवान् । प्रेरितो यत्र कृष्णेन गन्तुकामेन काननम्
विनतेचा पुत्र, वाऱ्यासारखा वेगवान, वैकुंठातून निघाला, कारण कृष्णाने त्याला जंगलात जायचे आहे म्हणून प्रवृत्त केले होते.
महावनानि दिव्यानि सरांसि सरितस्तथा । पुरग्रामाकरादींश्च खेटखर्वटगोव्रजान्
आम्ही मोठी आणि दिव्य अशी अरण्ये, तलाव, नद्या, तसेच नगरं, खेडी, खाणी, वस्त्या, लहान गावं आणि गवळ्यांची वस्ती पाहिली.
मुनीनामाश्रमान् रम्यान् वापीश्च सुमनोहराः । पल्वलानि विशालानि ह्रदान् पङ्कजभूषितान्
आम्ही ऋषींच्या सुंदर आश्रमांना, मनोहारी विहिरींना, मोठ्या दलदलींना आणि कमळांनी शोभलेल्या सरोवरांना पाहिले.
मृगाणां च वराहाणां वृन्दान्यप्यवलोक्य च । गतावावां कान्यकुब्जसमीपं गरुडासनौ
हरिणांच्या आणि रानडुकरांच्या कळपांकडे पाहून, आम्ही दोघेही गरुडावर बसून कण्यकुब्जाजवळ पोहोचलो.
तत्र रम्यं सरो दिव्यं दृष्टं पङ्कजमण्डितम् । हंसकारण्डवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम्
तेथे आम्ही एक रम्य, दिव्य सरोवर पाहिले, जे कमळांनी सुशोभित होते, हंस आणि पाणपक्ष्यांनी गजबजलेले होते, आणि चक्रवाकांनी अधिक सुंदर झाले होते.
नानावर्णैः प्रफुल्लैश्च पङ्कजैरुपरञ्जितम् । शुचि मिष्टजलं भृङ्गयूथनादविराजितम्
ते विविध रंगांच्या फुललेल्या कमळांनी रंगलेले होते, त्याचे निर्मळ आणि गोड पाणी भुंग्यांच्या गूंजांनी भरलेले होते.
मामाह भगवान् वीक्ष्य तडागं परमाद्भुतम् । स्पर्धकं चोदधेः क्षीरं मिष्टं वारि विशेषतः
त्या अद्भुत सरोवराकडे पाहून भगवान मला म्हणाले, 'याचे पाणी विशेष गोड आहे, जणू समुद्रातील क्षीराशी स्पर्धा करते.'
श्रीभगवानुवाच पश्य नारद गम्भीरं सरः सारसनादितम् । सर्वत्र पङ्कजैश्छन्नं स्वच्छनीरप्रपूरितम्
श्रीभगवान म्हणाले, 'नारद, हे खोल सरोवर पाहा, जे बगळ्यांच्या आवाजांनी निनादले आहे, सर्वत्र कमळांनी आच्छादलेले आहे आणि स्वच्छ पाण्याने भरले आहे.'
अत्र स्नात्वा गमिष्यावः कान्यकुब्जं पुरोत्तमम् । इत्युक्त्वा गरुडादाशु मामुत्तार्य व्यतारयत्
'इथे आंघोळ करून आपण पुढे कण्यकुब्ज या श्रेष्ठ नगरीकडे जाऊ.' असे म्हणून त्यांनी मला गरुडावरून पटकन खाली उतरवले आणि सरोवरापर्यंत नेले.
विहस्य भगवांस्तत्र जग्राह मम तर्जनीम् । स्तुवन्सरोवरं भूयस्तीरे मामनयत्प्रभुः
तेथे भगवान हसले, माझी तर्जनी धरली, पुन्हा सरोवराचे स्तुती केली आणि मला काठावर नेले.
विश्रम्य तटभागे तु स्निग्धच्छाये मनोहरे । मामुवाच मुने स्नानं कुरु त्वं विमले जले
मृदू छायेत, मनोहारी काठावर विश्रांती घेतल्यावर, त्यांनी मला सांगितले, 'मुनी, या निर्मळ पाण्यात स्नान कर.'
पश्चादहं करिष्यामि तडागेऽस्मिन्सुपावने । साधूनामिव चेतांसि जलानि निर्मलानि च
'नंतर मीही या अत्यंत पवित्र सरोवरात स्नान करीन. या पाण्याची निर्मळता साधूंच्या मनासारखी आहे.'
सुरभीणि परागैस्तु पङ्कजानां विशेषतः । इत्युक्तोऽहं भगवता मुक्त्वा वीणां मृगाजिनम्
'कमळांच्या परागामुळे हे पाणी सुगंधी आहे, विशेषतः.' असे भगवान म्हणाल्यावर मी माझी वीणा आणि मृगाजिन बाजूला ठेवली.
स्नानाय कृतधीस्तीरे गतः प्रेमसमन्वितः । पादौप्रक्षाल्य हस्तौच शिखां बद्ध्वा कुशग्रहम्
स्नानाचा निर्धार करून, भक्तिभावाने मी काठावर गेलो, पाय आणि हात धुतले, शिखा बांधली आणि कुश घेतली.
कृत्वाऽऽचम्य शुचिस्तोये स्नातवानस्मि तज्जले । यदा तस्मिज्जले रम्ये स्नातोऽहं पश्यतो हरेः
आचमन करून, स्वच्छ पाण्यात स्वतःला शुद्ध करून मी त्या सरोवरात स्नान केले, आणि हरी पाहत होता.
विहाय पौरुषं रूपं प्राप्तः स्त्रीत्वमनुत्तमम् । हरिर्गृहीत्वा वीणां मे तथा कृष्णाजिनं शुभम्
त्या रम्य पाण्यात स्नान करत असताना, हरीच्या उपस्थितीत मी माझे पुरुष रूप सोडले आणि अनुपम स्त्रीरूप प्राप्त केले; हरीने माझी वीणा आणि शुभ्र मृगाजिन घेतले.
आरुह्य गरुडं तूर्णं जगाम स्वगृहं क्षणात् । ततोऽहं स्त्रीत्वमापन्नश्चारुभूषणभूषितः
गरुडावर पटकन चढून हरी क्षणात आपल्या घरी गेला. मग मी स्त्रीरूपात सुंदर दागिन्यांनी सजले होते.
तत्क्षणान्मनसो जाता पूर्वदेहस्य विस्मृतिः । विस्मृतोऽसौ जगन्नाथो महती विस्मृता पुनः
त्या क्षणी माझ्या मनातून मागच्या जन्माची आठवण पूर्णपणे गेली; जगाचा स्वामीही विसरला गेला आणि पुन्हा एक मोठा विसर माझ्यावर आला.
सम्प्राप्य मोहिनीरूपं तडागान्निर्गतो बहिः । अपश्यं नलिनीजुष्टं सरस्तद्विमलोदकम्
मोहिनीचे रूप घेऊन मी तलावातून बाहेर आले आणि समोर सुंदर कमळांनी भरलेले, निर्मळ पाण्याचे सरोवर पाहिले.
किमेतदिति मनसाकरवं विस्मयं मुहुः । एवं चिन्तयमानस्य नारीरूपधरस्य मे
'हे काय?' असे मनात वारंवार विचार करत मी आश्चर्यचकित झाले; स्त्रीचे रूप घेतलेली मी असे विचार करत होते.
सहसा दृक्पथं प्राप्तस्तत्र तालध्वजो नृपः । गजाश्वरथवृन्दैश्च संवृतो रथसंस्थितः
तेवढ्यात अचानक माझ्या नजरेसमोर राजा तालध्वज हत्ती, घोडे आणि रथांनी वेढलेला, स्वतः रथात बसलेला दिसला.
युवा भूषणसंवीतो देहवानिव मन्मथः । वीक्ष्य मां भूपतिस्तत्र दिव्यभूषणभूषिताम्
तो तरुण, दागिन्यांनी सजलेला आणि मदनासारखा सुंदर देह असलेला होता; त्याने मला तिथे दिव्य अलंकारांनी सजलेली पाहिले.
राकाचन्द्रमुखीं योषां विस्मयं परमं गतः । पप्रच्छ कासि कल्याणि कस्य पुत्री सुरस्य वा
माझा चेहरा पौर्णिमेच्या चंद्रासारखा पाहून तो फारच आश्चर्यचकित झाला आणि म्हणाला, 'सुंदरी, तू कोण आहेस? देवाची मुलगी आहेस का?
मानुषस्य च वा कान्ते गन्धर्वस्योरगस्य च । एकाकिनी कथं बाला रूपयौवनभूषिता
किंवा मानवाची, सुंदरिये, गंधर्वाची किंवा सर्पाची मुलगी आहेस का? रूप आणि तारुण्याने शोभलेली तू इथे एकटीच कशी आहेस?
विवाहिताथ कन्या वा सत्यं वद सुलोचने । किं पश्यसि सुकेशान्ते तडागेऽस्मिन्सुमध्यमे
तू विवाहित आहेस की अजून कुमारी आहेस? मोठ्या डोळ्यांनो, सत्य सांगा. सुमध्यमे, या तलावाच्या काठी तू काय पाहत आहेस?
चिकीर्षितं पिकालापे ब्रूहि मन्मथमोहिनि । भुङ्क्षव भोगान्मरालाक्षि मया सह कृशोदरि । वाञ्छितान्मनसा नूनं कृत्वा मां पतिमुत्तमम्
मधुर शब्दांत तुझे मन सांग, मनमोहिनी; राजहंसासारख्या डोळ्यांनो, कृश कटीवाली, माझ्याबरोबर सुख उपभोग, मनातले सर्व इच्छित मिळवून मला तुझा पती मान.
; नारदस्य पुनः स्वरूपप्राप्तिवर्णनम् नारद उवाच इत्युक्तोऽहं तदा तेन राज्ञा तालध्वजेन च । विमृश्य मनसात्यर्थं तमुवाच विशाम्पते
नारद म्हणाले: राजा तालध्वजाने असे विचारल्यावर मी मनात खोल विचार केला आणि त्या राजाला उत्तर दिले.
राजन्नाहं विजानामि पुत्री कस्येति निश्चयम् । पितरौ क्व च मे केन स्थापिता च सरोवरे
राजा, मी नक्की कोणाची मुलगी आहे हे मला माहीत नाही; माझे आई-वडील कुठे आहेत, आणि मला या सरोवरात कोणी ठेवले, हेही माहित नाही.
किं करोमि क्व गच्छामि कथं मे सुकृतं भवेत् । निराधारास्मि राजेन्द्र चिन्तयामि चिकीर्षितम्
मी काय करू, कुठे जाऊ, मला कसे सुख मिळेल? राजेंद्र, मी कोणाच्याही आधाराशिवाय आहे, आणि काय करावे हेच विचार करत आहे.