नान्धो राजाधिकारी स्यात्तस्मात्पुत्र मनोहरम् । उत्पादय राजपुत्र्यां वचनान्मम मानद
आंधळा राजा होऊ नये; म्हणून, हे मानदायक, माझ्या सांगण्यावरून राजकन्येशी संग करून सुंदर मुलगा जन्माला घाल.
इत्युक्तोऽहं तदा मात्रा स्थितस्तत्र गजाह्वये । यावदृतुमती जाता काशिराजसुता मुने
माझ्या आईने असे सांगितल्यावर, मी गजाह्वय येथे थांबलो, जोपर्यंत काशीराजाची कन्या ऋतुमती होत नाही, तोपर्यंत.
एकान्ते शयनागारे प्राप्ता सा मम सन्निधौ । लज्जमाना सुकेशान्ता स्वश्वश्रूवचनात्तदा
ती एकटीच माझ्या उपस्थितीत शयनगृहात आली, तिचे सुंदर केस खाली सोडलेले होते आणि ती लाजलेली दिसत होती, कारण तिच्या सासूने तिला तसे सांगितले होते.
दृष्ट्वा मां जटिलं दान्तं तापसं रसवर्जितम् । सा स्वेदवदना जाता पाण्डुरा विमना भृशम्
माझे जटाधारी, संयमी आणि विषयांपासून दूर राहणारे तपस्वी रूप पाहून ती घाबरली, तिच्या चेहऱ्यावर घाम आला आणि ती फारच उदास झाली.
कुपितोऽहं तदा दृष्ट्वा कामिनीं निशि सङ्गताम् । वेपमानां स्थितां पार्श्वे ह्यब्रवं तामहं रुषा
रात्री माझ्या शेजारी अशी कामेच्छेने थरथरत उभी असलेली तिला पाहून मी रागावलो आणि तिला कठोर शब्दांत बोललो.
दृष्ट्वा मां यदि गर्वेण पाण्डुवर्णा समावृता । अतस्ते तनयः पाण्डुर्भविष्यति सुमध्यमे
जर तू गर्वाने माझ्याकडे पाहून अशी फिकट पडलीस, तर सुंदर कटी असलेल्या तुझा मुलगाही फिकटवर्णाचा होईल.
इत्युक्त्वा निशि तत्रैव स्थितोऽम्बालिकया युतः । भुक्त्वा तां निशि निर्यातः स्थानमापृच्छ्य मातरम्
असे सांगून मी त्या रात्री अंबालिकेसोबत तिथेच राहिलो; नंतर तिच्याशी संग करून, तिच्या आईची परवानगी घेऊन निघून गेलो.
ततस्ताभ्यां सुतौ काले प्रसूतावन्धपाण्डुरौ । धृतराष्ट्रश्च पाण्डुश्च प्रथितौ सम्बभूवतुः
नंतर त्या दोघींना योग्य वेळी दोन मुले झाली—एक आंधळा आणि एक फिकटवर्णाचा; धृतराष्ट्र आणि पांडू अशी प्रसिद्ध मुले जन्माला आली.
माता मे विमना जाता तादृशौ वीक्ष्य तौ सुतौ । ततः संवत्सरस्यान्ते मामाहूय तदाब्रवीत्
माझ्या आईला अशी दोन मुले पाहून खूप दुःख झाले; म्हणून वर्षभरानंतर तिने मला बोलावले आणि असे सांगितले.
द्वैपायन सुतौ जातौ राज्ययोग्यौ न तादृशौ । अन्यं मनोहरं पुत्रं समुत्पादय मे प्रियम्
द्वैपायन, जरी दोन मुले राज्यासाठी योग्य झाली असली, तरी ती मनासारखी नाहीत; मला आणखी एक सुंदर आणि प्रिय मुलगा हवा आहे.
तथेति सा मया प्रोक्ता मुदिता जननी तदा । अम्बिकां प्रार्थयामास सुतार्थे काल आगते
मी 'तसेच होवो' असे सांगितल्यावर माझी आई आनंदी झाली; योग्य वेळ आल्यावर तिने अंबिकेला पुन्हा मुलासाठी विनंती केली.
पुत्रि व्यासं समालिङ्ग्य पुत्रमुत्पादयाद्भुतम् । कुरुवंशस्य कर्तारं राज्ययोग्यं वरानने
मुली, व्यासांना मिठी मार आणि एक अद्भुत असा मुलगा जन्माला घाल, जो कुरुवंशाचा वाढवणारा आणि राज्यासाठी योग्य असेल, हे सुंदर मुखी.
वधूर्लज्जान्विता किञ्चिन्नोवाच वचनं तदा । गतोऽहं शयनागारे मातुस्तद्वचनान्निशि
वधू लाजेने काहीच बोलली नाही; मग मी रात्री आईच्या सांगण्यावरून शयनगृहात गेलो.
दासी विचित्रवीर्यस्य रूपयौवनसंयुता । प्रेषिताम्बिकया त्वत्र विचित्राभरणाम्बरा
विचित्रवीर्याची एक दासी, रूप आणि तारुण्याने युक्त, सुंदर दागिने व वस्त्रे घातलेली, अंबिकेने तिथे पाठवली.
चन्दनारक्तदेहा सा पुष्पमालाविभूषिता । आयाता हावसंयुक्ता सुकेशी हंसगामिनी
तिचे शरीर चंदनामुळे लालसर झाले होते, फुलांच्या माळांनी सजलेली होती, तिच्या हालचालींमध्ये गोडवा होता, सुंदर केस आणि हंसासारखी चाल असलेली ती माझ्याजवळ आली.
पर्यङ्के मां समावेश्य संस्थिता प्रेमसंयुता । प्रसन्नोऽहं तदा तस्या विलासेनाभवं मुने
ती प्रेमाने मला शय्येवर मिठी मारून बसली; तिच्या हसतमुख वागण्याने मी फार प्रसन्न झालो, हे मुनी.
रात्रौ संक्रीडितं प्रेम्णा तया सह मया भृशम् । वरो दत्तः पुनस्तस्यै प्रसन्नेन तु नारद
त्या रात्री मी तिच्यासोबत प्रेमाने संग केला; हे नारद, मी तृप्त होऊन तिला पुन्हा एक वर दिला.
सुभगे भविता पुत्रः सर्वलक्षणसंयुतः । सुरूपः सर्वधर्मज्ञः सत्यवादी शमे रतः
सौभाग्यवती, तुझ्या पोटी सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त, देखणा, सर्व धर्म जाणणारा, सत्य बोलणारा आणि शांततेत रमणारा मुलगा होईल.
स तदा विदुरो जातस्त्रयः पुत्रा मयाभवन् । माया वृद्धिं गता साधो परक्षेत्रोद्भवे मम
त्या वेळी विदुराचा जन्म झाला; माझ्या तिघा मुलांचा जन्म झाला. हे साधू, दुसऱ्याच्या पोटी जन्म घेऊन माझ्या सामर्थ्यात वाढ झाली.
विस्मृतः शुकसम्बन्धी विरहः शोककारणम् । दृष्ट्वा त्रीन्स्वसुतान्कामं बलिनो वीर्यसम्मतान्
शुकाशी असलेला संबंध विसरला गेला; विरहामुळे दु:ख झाले, जरी माझे तिघेही पुत्र सामर्थ्यवान आणि पराक्रमी होते.
माया बलवती ब्रह्मन् दुस्त्यजा ह्यकृतात्मभिः । अरूपा च निरालम्बा ज्ञानिनामपि मोहिनी
हे ब्रह्मन्, माया फार बलवान आहे आणि ज्यांचे मन योग्यरीत्या शिकलेले नाही, त्यांना ती सोडणे खूप कठीण आहे. ती कोणताही आकार नसलेली, आधार नसलेली असून, ज्ञानी लोकांनाही ती भ्रमात टाकते.
मातरि स्नेहसम्बद्धं तथा पुत्रेषु संवृतम् । न मे चित्तं वने शान्तिमगान्मुनिवरोत्तम
माझे मन आईवरील प्रेमामुळे बांधले गेले होते आणि मुलांवरील आसक्तीने वेढले गेले होते. म्हणून, हे श्रेष्ठ मुनी, मला वनात शांतता मिळाली नाही.
दोलारूढं मनो जातं कदाचिद्धस्तिनापुरे । पुनः सरस्वतीतीरे न चैकत्र व्यवस्थितिः
कधी माझे मन झुल्यावर बसल्यासारखे हस्तिनापुरात जाई, तर कधी सरस्वतीच्या काठी जाई; ते कधीच एका ठिकाणी स्थिर राहत नसे.
कदाचिच्चिन्तयन् ज्ञानं मानसे प्रतिभाति वै । केऽमी पुत्राः क्व मोहोऽयं न श्राद्धार्हा मृतस्य मे
कधी कधी ज्ञानाचा विचार करताना माझ्या मनात असे उमटायचे—'हे मुलं कोण? हा मोह कुठे आहे? मरण पावलेल्या व्यक्तीसाठी माझ्याकडून श्राद्ध करणे योग्य नाही.'
व्यभिचारोद्भवाः किं मे सुखदाः स्युः सुताः किल । माया बलवती मोहं वितनोति हि मानसे
विश्वासघातातून जन्मलेली ही मुलं मला खरेच सुख देऊ शकतात का? माया इतकी बलवान आहे की ती मनात भ्रम निर्माण करते.
जानन्मोहान्धकूपेऽस्मिन्पतितोऽहं मृषा मुने । इत्यकुर्वं रहस्तापं कदाचित्स्सुसमाहितः
हे जाणूनही, मी या मोहाच्या खोल विहिरीत पडलो, हे मुनी. कधी कधी एकांतात, एकाग्र मनाने मी असे दुःख व्यक्त करायचो.
राज्यं प्राप ततः पाण्डुर्बलवान्भीष्मसम्मतः । तदा मम मनो जातं प्रसन्नं सुतकारणात्
नंतर भीष्माच्या संमतीने बलवान पांडूला राज्य मिळाले; तेव्हा माझे मन मुलांमुळे समाधानी झाले.
कुन्ती माद्री सुरूपे द्वे भार्ये तस्य बभूवतुः । शूरसेनसुता कुन्ती मद्रराजसुतापरा
कुंती आणि माधुरी या दोघी सुंदर स्त्रिया त्याच्या पत्नी झाल्या—कुंती शूरसेनाची मुलगी आणि दुसरी मद्रराजाची कन्या.
स शापं द्विजतः प्राप्य कामिनीद्वयसंयुतः । पाण्डुर्निर्वेदमापन्नस्त्यक्त्वा राज्यं वनं गतः
पांडूला एका ब्राह्मणाचा शाप मिळाला, आणि दोन पत्नी असूनही त्याला वैराग्य आले; त्याने राज्य सोडले आणि वनात गेला.
तदा मामाविशच्छोकः श्रुत्वा पुत्रं वने स्थितम् । गतोऽहं तत्र यत्रासौ भार्याभ्यां सह संस्थितः
माझा मुलगा वनात राहतोय हे ऐकून मला मोठा शोक झाला; मग मी तिथे गेलो जिथे तो आपल्या पत्नींसह राहत होता.