गच्छध्वं राक्षसाः सर्वे सम्मुखाः शस्त्रपाणयः । तानाज्ञाप्य कालकेतुः पप्रच्छ प्रणयान्वितः
तो म्हणाला: सर्व राक्षसांनो, शस्त्र घेऊन समोर जा. असे आज्ञा देऊन कालकेतूने प्रेमाने विचारले:
एकावलीं समीपस्थां विवशां भृशदुःखिताम् । कोऽयमायाति तन्वङ्गि पिता ते वापरः पुमान्
एकावळीच्या जवळ, असहाय आणि फार दुःखी असलेल्या, या कृश अंगाच्या स्त्रीजवळ कोण येत आहे? हा तुझा वडील आहे का, की दुसरा कोणी पुरुष?
त्वदर्थे सैन्यसंयुक्तो ब्रूहि सत्यं कृशोदरि । पिता ते यदि सम्प्राप्तो नेतुं त्वां विरहातुरः
कृश कंबरीच्या कन्ये, सत्य सांग, या सैन्याचे आगमन तुझ्यासाठीच आहे का? तुझा वडील विरहाने व्याकुळ होऊन तुला न्यायला आला असेल का?
ज्ञात्वा ते पितरं सम्यक् संग्रामं न करोम्यहम् । आनयित्वा गृहे पूजां रत्नैर्वस्त्रैर्हयैः शुभैः
तो तुझा वडील आहे हे समजल्यावर मी त्याच्याशी युद्ध करणार नाही. मी त्याला माझ्या घरी नेऊन रत्न, वस्त्रे आणि उत्तम घोड्यांनी सन्मान करीन.
करोमि तस्य चातिथ्यं गृहे प्राप्तस्य सर्वथा । अन्यश्चेद्यदि सम्प्राप्तस्तं हन्मि निशितैः शरैः
तो माझ्या घरी आला की मी त्याचे सर्व प्रकारे आदरातिथ्य करीन. पण दुसरा कोणी आल्यास, मी त्याला तीक्ष्ण बाणांनी ठार मारीन.
आनीतः किल कालेन मरणाय महात्मना । तस्माद्वद विशालाक्षि कोऽयमायाति मन्दधीः
तो नक्कीच काळाने मृत्यूसाठी इथे आणला गेला आहे, हे महात्म्या. म्हणून, विशाल नेत्रांची, सांग, हा मंदबुद्धी कोण येत आहे?
अज्ञात्वा मां दुराधर्षं कालरूपं महाबलम् । एकावल्युवाच न जानेऽहं महाभाग कोऽयमायाति सत्वरः
माझ्या सामर्थ्याचा, माझ्या काळरूपाचा आणि माझ्या अपराजितपणाचा त्याला काहीच अंदाज नाही— एकावळी म्हणाली: हे महाभाग, मला माहित नाही की इतक्या घाईने कोण येत आहे.
नमेऽस्ति विदितः कोऽपि स्थितायास्तव बन्धने । नायं पिता मे न भ्राता कोऽप्यन्योऽस्ति महाबलः
तुझ्या बंधनात असताना मला कोणाचीच माहिती नाही. तो माझा वडील नाही, भाऊही नाही; दुसराच कोणी बलवान इथे येत आहे.
किमर्थमिह चायाति नाहं वेद विनिश्चयम् । दैत्य उवाच एवं वदन्त्यमी दूता वयस्या ते यशोवती
तो इथे कशासाठी येतोय, हे मला नक्की माहित नाही. राक्षस म्हणाला: तुझे हेच दूत, तुझी सखी यशवती असे सांगत आहेत.
समानीय च तं वीरमागतेति कृतोद्यमा । क्व गता सा सखी कान्ते विदग्धा कार्यनिश्चये
ती वीराला घेऊन आली आणि 'तो आला आहे' असे म्हणून सज्ज झाली आहे. पण ती चतुर सखी, जी नेहमी योग्य मार्ग ठरवते, ती कुठे गेली?
नान्यः कोऽपि ममारातिर्यो मे प्रतिबलो भवेत् । व्यास उवाच एतस्मिन्नन्तरे दूतास्तत्रान्ये वै समागताः
माझ्याशी बरोबरी करणारा किंवा माझा शत्रू असा दुसरा कोणी नाही. व्यास म्हणाले: एवढ्यात तिथे दुसरे दूतही आले.
ते होचुस्त्वरिता भीताः कालकेतुं गृहे स्थितम् । किं स्वस्थोऽसि महाराज समीपे सैन्यमागतम्
ते घाईघाईने आणि घाबरून, घरात असलेल्या कालकेतूला म्हणाले: हे महराजा, इतके शांत का आहात? सैन्य अगदी जवळ आले आहे.
निर्गच्छ नगरात्तूर्णं सैन्येन महताऽऽवृतः । इति तेषां वचः श्रुत्वा कालकेतुर्महाबलः
तू मोठ्या सैन्याने वेढलेला आहेस, म्हणून लगेच शहर सोडून जा, असे त्यांना ऐकू येताच, बलाढ्य कालकेतूने
रथमारुह्य त्वरितो निर्ययौ स्वपुराद्बहिः । एकवीरोऽपि सहसा हयारूढः प्रतापवान्
आपल्या रथावर झपाट्याने बसून आपल्या शहराबाहेर गेला; तो एकटाच होता, पण घोड्यावर बसून मोठ्या धाडसाने बाहेर पडला.
आगतस्तत्र कामिन्या विरहेण समाकुलः । युद्धं तयोरभूत्तत्र वृत्रवासवयोरिव
तेथे तो कामिनीपासून दूर झाल्यामुळे अस्वस्थ झाला होता; तिथे त्यांच्यात वज्राने डोंगर फोडावा तसा जबरदस्त लढा झाला.
शस्त्रास्त्रैर्बहुधा मुक्तैरादीपितदिगन्तरम् । वर्तमाने तदा युद्धे कातराणां भयावहे
अनेक शस्त्रास्त्रांनी सर्व दिशांना ज्वाळा पसरल्या; त्या भीषण युद्धात घाबरलेल्या लोकांच्या मनात भीती निर्माण झाली.
गदया ताडयामास दैत्यं सिन्धुसुतासुतः । स गतासुः पपातोर्व्यां वज्राहत इवाचलः
सिंधुच्या कन्येचा मुलगा गदाने त्या दैत्यावर प्रहार केला; तो प्राण सोडून वज्राने फोडलेल्या पर्वतासारखा खाली कोसळला.
पलायित्वा गताः सर्वे राक्षसा भयपीडिताः । यशोवती ततो गत्वा वेगादेकावलीं तदा
सर्व राक्षस घाबरून पळून गेले; मग यशोवती वेगाने एकावलीकडे गेली.
उवाच मधुरां वाणीं विस्मिता मुदिता भृशम् । एह्यालि नृपपुत्रेण दानवोऽसौ निपातितः
ती आश्चर्यचकित आणि अत्यंत आनंदित होऊन गोड शब्दांनी म्हणाली, 'सखी, राजपुत्राने तो दानव ठार केला!'
एकवीरेण धीरेण युद्धं कृत्वा सुदारुणम् । स्कन्धावारेऽप्यसौ राजा तिष्ठत्यद्य श्रमातुरः
एकटा, धाडसी राजा भीषण युद्ध करून आता छावणीत थकून बसला आहे.
दर्शनं काङ्क्षमाणस्ते श्रुतरूपगुणस्तव । पश्य तं कुटिलापाङ्गि मनोभवसमं नृपम्
तो तुझ्या दर्शनाची आतुरतेने वाट पाहतो आहे, तुझ्या रूपगुणांची ख्याती ऐकून, वक्र कटाक्ष असलेल्या सुंदरी, तू त्या राजाला पाहा, जो कामदेवासारखा आहे.
कथिता त्वं मया पूर्वं तस्याग्रे जाह्नवीतटे । पूर्णानुरागः सञ्जातस्तेनासौ विरहातुरः
मी त्याच्याशी तुझ्याबद्दल पूर्वीच, जाह्नवीच्या काठी बोलले आहे; त्यामुळे तो पूर्णपणे प्रेमात पडला असून, तुझ्या विरहाने व्याकुळ झाला आहे.
वाञ्छति त्वां चारुरूपां द्रष्टुं नृपतिनन्दनः । सा तस्या वचनं श्रुत्वा गमनाय मनो दधे
राजपुत्र तुझ्या सुंदर रूपाचे दर्शन घेण्याची इच्छा धरतो आहे; तिच्या शब्दांनी प्रभावित होऊन तिने मनाशी जाण्याचा निर्धार केला.
लज्जमाना भृशं भीत्या कौमारं प्राप्तया तया । कथं तस्य मुखं द्रक्ष्ये कुमारी ह्यवशा भृशम्
ती लाज आणि भीतीने खूपच गोंधळली होती, नुकतीच तारुण्यात आलेली; 'मी कशी त्याच्या चेहऱ्याकडे पाहू? मी तर अजून लहान मुलगी आहे,' असे तिच्या मनात आले.
स मां गृह्णाति कामार्त इति चिन्ताकुला सती । यशोवत्या युता तत्र नरयानस्थिता ययौ
'तो मला कामवश होऊन पकडेल,' अशी चिंता तिच्या मनात होती; म्हणून यशोवतीसोबत ती छावणीत जाऊन उभी राहिली.
स्कन्धावारेऽतिमलिना मलिनाम्बरधारिणी । तामागतां विशालाक्षीं दृष्ट्वा राजसुतोऽब्रवीत्
छावणीत ती फारच अस्ताव्यस्त आणि मळकट कपडे घालून आली; तिच्या मोठ्या डोळ्यांनी तिला पाहून राजपुत्र बोलू लागला.
दर्शनं देहि तन्वङ्गि तृषिते नयने मम । कामातुरं च तं वीक्ष्य तां च लज्जाभरावृताम्
'कृपया मला तुझे दर्शन दे, कृशांगिनी, माझी डोळे तुझ्या ओझ्याने तहानलेली आहेत;' त्याला प्रेमाने व्याकुळ पाहून, आणि तिला लाजेने झाकलेली पाहून,
नीतिज्ञा शिष्टमार्गज्ञा तमुवाच यशोवती । राजपुत्र पिताप्यस्यास्त्वामेनां दातुमिच्छति
चांगल्या वर्तनाची जाण असलेली, शिष्टाचार समजणारी यशोवती म्हणाली, 'राजपुत्रा, हिचे वडीलसुद्धा तिला तुला द्यायचे इच्छितात.'
एषापि त्वद्वशा नूनं भविता सङ्गमस्तव । कालं प्रतीक्ष्य राजेन्द्र नयैनां पितुरन्तिकम्
'हीही नक्कीच तुझी होईल; तुझा आणि तिचा संग निश्चित आहे. योग्य वेळेची वाट पहा, राजेंद्र, आणि तिला तिच्या वडिलांकडे घेऊन जा.'
स विवाहविधिं कृत्वा दास्यतीति विनिश्चयः । स तस्या वचनं तथ्यं मत्वा सैन्यसमन्वितः
'तो विवाहाची विधी करून तिला तुला देईल, हे नक्की.' तिचे बोलणे सत्य मानून, तो आपल्या सैन्यासह