सुनसे ब्रूहि कासि त्वं कस्य पुत्री शुभानने । गन्धर्वी देवकन्याथ कथं रोदिषि सुन्दरि
सुंदर नाकाच्या मुली, तू कोण आहेस, कोणाच्या मुलगी आहेस, हे शुभमुखी? तू गंधर्वकन्या आहेस का, देवकन्या आहेस का? सुंदर मुली, तू का रडतेस?
कथमेकाकिनी बाले त्यक्ता केन पिकस्वरे । पतिस्ते क्व गतः कान्ते पिता वा ब्रूहि साम्प्रतम्
बालिके, तू एकटी कशी राहिलीस, तुला कोण सोडून गेला, तू कोकिळेसारख्या स्वरात का रडतेस? सुंदर मुली, तुझा पती कुठे गेला, की तुझा वडील कुठे आहे, ते सांग.
किं ते दुःखमरालभ्रु कथयाद्य ममान्तिके । करोमि दुःखनाशं ते सर्वथैव कृशोदरि
अगं कमनीय भुवया असलेल्या मुली, तुला कोणते दुःख झाले आहे, ते मला आत्ता सांग. कृश कटी असलेल्या मुली, मी नक्की तुझे दुःख दूर करीन.
न राज्ये मम तन्वङ्गि पीडां कोऽपि करोत्यलम् । न भयं चौरजं कान्ते न राक्षसभयं तथा
माझ्या राज्यात, तनू अंग असलेल्या मुली, तुला कोणीही त्रास देत नाही, सुंदर मुली, येथे चोरांची भीती नाही, ना राक्षसांची भीती आहे.
मयि शासति भूपाले नोत्पाता दारुणा भुवि । भयं न व्याघ्रसिंहेभ्यो न भयं कस्यचिद्भवेत्
मी राजा असताना, या पृथ्वीवर कोणतेही भयंकर संकट येत नाही, वाघ किंवा सिंह यांची भीती नाही, कोणाचीही भीती नाही.
वद वामोरु कस्मात्त्वं विलापं जाह्नवीतटे । करोषि त्राणहीनात्र किं ते दुःखं वदस्व मे
सुंदर जांघ असलेल्या मुली, तू गंगाच्या काठी, एकटी, रक्षणाविना का अशा प्रकारे विलाप करतेस, तुला कोणते दुःख आहे, ते मला सांग.
हन्म्यहं दुःखमत्युग्रं प्राणिनां पृथिवीतले । दैवं च मानुषं कान्ते व्रतमेतन्ममाद्भुतम्
मी पृथ्वीवरील सर्व प्राण्यांचे अत्यंत कठीण दुःखही दूर करू शकतो; ते दैवाने आले असो किंवा माणसाने, सुंदर मुली, हेच माझे अद्भुत व्रत आहे.
विशाललोचने ब्रूहि करोमि तव चिन्तितम् । इत्युक्ते वचने राज्ञा श्रुत्वोवाच मृदुस्वना
विशाल डोळ्यांच्या मुली, तू जे इच्छितेस ते मी नक्की करीन, असे राजा म्हणाला. त्यावर त्या मुलीने कोमल स्वरात उत्तर दिले.
शृणु राजेन्द्र वक्ष्यामि मम शोकस्य कारणम् । विपत्तिरहितः प्राणी कथं रुदति भूपते
राजाधिराज, ऐक, मी माझ्या दुःखाचे कारण सांगते. ज्याला काही विपत्ती नाही, तो कसा रडेल, राजन?
प्रब्रवीमि महाबाहो यदर्थं रुदती त्वहम् । तव राज्यादन्यदेशे राजा परमधार्मिकः
महाबाहू, मी का रडते आहे ते सांगते. तुझ्या राज्याबाहेर एका देशात एक अत्यंत धर्मनिष्ठ राजा आहे.
रैभ्यो नाम महाराजः सन्तानरहितो भृशम् । तस्य भार्या सुविख्याता रुक्मरेखेति नामतः
त्याचे नाव रैभ्य आहे, तो एक मोठा राजा आहे, पण त्याला संतान नाही. त्याची पत्नी सर्वत्र प्रसिद्ध आहे, तिचे नाव रुक्मरेखा आहे.
सुरूपा चतुरा साध्वी सर्वलक्षणसंयुता । अपुत्रा दुःखिता कान्तमित्युवाच पुनः पुनः
ती रूपवान, बुद्धिमान, सती आणि सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त आहे; पण अपत्य नसल्याने ती दुःखी होती आणि वारंवार आपल्या पतीला म्हणत असे.
किं जीवितेन मे नाथ धिग्वृथा जीवितं मम । वन्ध्यायाः सुखहीनाया ह्यपुत्राया धरातले
"नाथा, मला या जीवनाचा काय उपयोग? हे व्यर्थ जीवन धिक्कार आहे! या पृथ्वीवर अपत्य नसलेल्या, सुखहीन, वंध्येला—"
इत्येवं भार्यया भूपः प्रेरितो मखमुत्तमम् । चकार ब्राह्मणांस्तज्ज्ञानाहूय विधिवत्तदा
पत्नीच्या आग्रहाने त्या राजाने उत्तम यज्ञ केला, विद्वान ब्राह्मणांना बोलावून सर्व विधीने तो यज्ञ केला.
पुत्रकामो धनं भूरि ददावथ यथोदितम् । हूयमाने घृतेऽत्यर्थं पावकादतिसुप्रभात्
पुत्रप्राप्तीसाठी त्याने पुष्कळ धन दिले, यथाविधी. जेव्हा तुपाची आहुती दिली गेली, तेव्हा अग्नीतून एक अद्भुत तेज प्रकट झाले.
आविर्बभूव चार्वङ्गी कन्यका शुभलक्षणा । बिम्बोष्ठी सुदती सुभ्रूः पूर्णचन्द्रनिभानना
तेव्हा एक सुंदर अंगांची, शुभ लक्षणांनी युक्त कन्या प्रकट झाली, तिचे ओठ बिंब फळासारखे, सुंदर दात, सुंदर भुवया आणि चेहरा पूर्ण चंद्रासारखा होता.
कनकाभा सुकेशान्ता रक्तपाणितला मृदुः । सुरक्तनयना तन्वी रक्तपादतला भृशम्
तीचं अंग सोन्यासारखं उजळ होतं, केस मऊ आणि सुंदर, हातपायांच्या तळव्यांना लालसर रंग आणि कोमलता होती. तिच्या डोळ्यांत खोल लालपणा, देह सडपातळ, आणि पायांच्या तळव्यांना गडद लाल रंग होता.
हुताशनात्समुद्भूता होत्रा सा स्वीकृता तदा । होता प्रोवाच राजानं गृहीत्वा तां सुमध्यमाम्
ती यज्ञाच्या अग्नीतून प्रकट झाली, तेव्हा यजमान ब्राह्मणाने तिला स्वीकारलं. त्या सडपातळ कण्येला हातात घेऊन यजमानाने राजाला सांगितलं.
राजन् पुत्रीं गृहाणेमां सर्वलक्षणसंयुताम् । एकावलीव सम्भूता हूयमानाद्धुताशनात्
राजा, ही सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त असलेली कन्या स्वीकार. ही एकाच माळेसारखी, यज्ञाग्नीतून प्रकट झाली आहे.
नाम्ना चैकावली लोके ख्याता पुत्री भविष्यति । सुखितो भव भूपाल पुत्र्या पुत्रसमानया
तिचं नाव एकावळी असं जगात प्रसिद्ध होईल आणि ती तुझीच कन्या राहील. हे राजन, पुत्रासारखी कन्या मिळाली म्हणून आनंदी हो.
सन्तोषं कुरु राजेन्द्र दत्ता देवेन विष्णुना । होतुर्वाक्यं नृपः श्रुत्वा दृष्ट्वा तां कन्यकां शुभाम्
हे राजाधिराज, देव विष्णूंनी ही कन्या तुला दिली आहे, म्हणून समाधान मान. यजमानाचं बोलणं ऐकून आणि ती शुभ कन्या पाहून,
जग्राह परमप्रीतो होत्रा दत्तां सुसम्मताम् । गृहीत्वा नृपतिस्तां तु ददौ पत्न्यै वराननाम्
राजा अत्यंत आनंदित होऊन, यजमानाने दिलेली आणि सर्वांना मान्य असलेली ती कन्या स्वीकारली. तिला घेऊन, सुंदर मुख असलेल्या आपल्या राणीला दिली.
आभाष्य रुक्मरेखायै गृहाण सुभगे सुताम् । सा तां कमलपत्राक्षीं प्राप्य कन्यां मनोरमाम्
रुक्मरेखा हिला संबोधून तो म्हणाला, "भाग्यवती, ही कन्या स्वीकार." रुक्मरेखा, कमळाच्या पाकळीसारखे डोळे असलेली ती मनोहर कन्या मिळाल्यावर,
जहर्ष मुदिता राज्ञी पुत्रं प्राप्य यथासुखम् । चकार मङ्गलं कर्म जातकर्मादिकं शुभम्
राज्ञीला पुत्र मिळाल्यासारखा आनंद झाला आणि ती अत्यंत हर्षित झाली. तिने जावळ, जडणघडण अशा सर्व शुभ विधी केले.
पुत्रजन्मसमुत्थं यत्तत्सर्वं विधिवत्ततः । समाप्य च मखं राजा द्विजेभ्यो दक्षिणां शुभाम्
पुत्र जन्मल्यावर जे काही विधी करायचे असतात, ते सर्व नीट पार पाडले. यज्ञ पूर्ण केल्यावर राजाने ब्राह्मणांना उत्तम दान दिलं.
दत्त्वा विसृज्य विप्रेन्द्रान् मुदं प्राप महीपतिः । दिने दिनेऽसितापाङ्गी पुत्रवृद्ध्या भृशं बभौ
दान देऊन आणि ब्राह्मणांना निरोप दिल्यावर, राजाला मोठा आनंद झाला. दिवसेंदिवस, काळ्या डोळ्यांची राणी कन्येच्या वाढीने अधिकच तेजस्वी दिसू लागली.
मुदं च परमां प्राप नृपभार्या सुतान्विता । उत्सवस्तद्दिने तस्य प्रवृत्तः सुतजन्मजः
राजाची पत्नी कन्येसह अत्यंत आनंदी झाली. त्या दिवशी कन्येच्या जन्माचा उत्सव साजरा करण्यात आला.
पुत्री पुत्रसमात्यर्थं बभूव वल्लभा किल । राज्ञो मन्त्रिसुता चाहं सुबुद्धे मन्मथाकृते
ती कन्या सर्व अर्थांनी पुत्रासमान प्रिय झाली. मी राजाच्या मंत्र्याची कन्या आहे, सुज्ञ आणि मदनासारखी सुंदर.
यशोवती च मे नाम समानं वय आवयोः । वयस्याहं कृता राज्ञा क्रीडनाय तया सह
माझं नाव यशोवती आहे आणि आमचं वयही सारखंच आहे. राजाने मला तिच्यासोबत खेळण्यासाठी सखी केलं.
सदा सहचरी जाता प्रेमयुक्ता दिवानिशम् । एकावली गन्धवन्ति यत्र पद्मानि पश्यति
मी नेहमी तिची जिवलग मैत्रीण झाले, दिवसरात्र प्रेमाने तिच्यासोबत राहिले. एकावळी जिथे सुगंधी कमळं दिसतात तिथेच आनंद मानते.